چالش زلزله در اهر را به فرصت بدل سازیم!

    یکی از مصیبت‌بارترین نشانزدهای هر زلزله، پس از تحمل تنش‌های روحی، روانی و اجتماعی حاصل از درگذشت دسته جمعی اهالی یک سرزمین، بی‌شک ویرانی زادبوم، سکونتگاه‌ها و اغلب شناسه‌های اصیل و بومی زیست در آن قلمرو مسکونی است؛ مؤلفه‌ای که سبب می‌شود تا تداوم حیاتی باکیفیت برای بازماندگان را در محل دشوار سازد. به عنوان مثال در زلزله مرگبار رودبار و منجیل، بیش از 200 هزار باب منزل مسکونی کاملاً از میان رفت؛ منازلی که اغلب آنها از هویتی فرهنگی و بومی – دست کم – برای ساکنان و بازماندگانش برخوردار بودند. در زلزله اخیر در آذربایجان شرقی هم، آمارهای اولیه حکایت از تخریب حدود 12 هزار واحد مسکونی در متجاوز از 300 روستا دارد که با توجه به قدرت زلزله (6.2 ریشتر) حکایت از نادیده‌انگاشتن بسیاری از ملاحظات مربوط به مقاوم‌سازی منازل و سازه‌های ساختمانی دارد. به همین دلیل و با توجه به درپیش بودن فصل سرما در آن منطقه از کشور، به نظر می‌رسد شتاب ساختمان سازی در منطقه‌ی عمومی شهرستان اهر، چنان افزایش یافته است که بیم آن می‌رود تمامی شاخص‌های مربوط به هویت فرهنگی و چشم‌انداز زیبا و اصیل روستاهای منطقه، قربانی این تعجیل در مقاوم‌سازی شود؛ نکته‌ای که بی‌شک سبب خواهد شد تا بازماندگان آن فاجعه، همواره حسرت روزهای گذشته را بخورند و سلامت روانی‌شان آسیبی جدی‌تر بیند. به عنوان مثال، تجربه ساخت سکونتگاه‌های جدید و مقاوم به زلزله در اغلب روستاهای توابع شهرستان طبس، مانند روستای اصفهک – که نگارنده از نزدیک شاهد آن بوده است – نشان می‌دهد که متأسفانه بیشتر معیارهای بومی‌سازی و ساختارهای زیباشناسانه در ساخت روستای جدید در نظر گرفته نشد، به نحوی که کماکان بخش قدیمی و ویران شده روستا، از جذابیت و اصالت بیشتری برای مردم و گردشگران برخوردار است. این درحالی است که با توجه به شمار قابل توجه معماران تحصیل‌کرده و متخصص و نیز دانش و نیروی کارآزموده موجود در کشور، به راحتی می‌توان هم نسبت به بازسازی مستحکم این منازل روستایی اقدام کرد و هم بازسازی را به نحوی سامان داد تا بافت سنتی و اصیل منطقه از میان نرود و هم تمهیدات محیط زیستی و کاهش هدررفت انرژی در آنها لحاظ شود.

    کافی است بدانیم بر بنیاد آمارهای رسمی، وضعیت هدررفت انرژی در اغلب ساختمان‌های نوساز ساخته شده در کشور به هیچ وجه راضی کننده نیست، به نحوی که چندی پیش اعلام شد: «مصرف انرژی در ساختمان‌های ایران شش برابر منازل مشابه در اروپاست . واقعیتی که سبب شده تنها ۲۴ کشور در جهان یافت شوند که بیش از ایران برق مصرف می‌کنند.» در حقیقت، به گفته رییس انجمن بهینه‌سازی مصرف انرژی کشور: « هر واحد مسکونی در طول یک سال به طور متوسط یک تا یک و نیم میلیون تومان هدررفت انرژی دارد که با توجه به ۱۷ میلیون واحد مسکونی موجود در کشور حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیارد دلار هدررفت انرژی در واحدهای مسکونی داریم.»

     بنابراین، اینک بهترین فرصت برای برنامه‌ریزان و کلان‌نگران استان آذربایجان شرقی پیش آمده تا از رخداد تلخ زلزله در 300 روستای شهرستان اهر و چندین شهر و شهرک آسیب دیده در منطقه استفاده کرده و طرحی نو با سه ویژگی ممتاز برای ساماندهی مجدد این سکونتگاه‌ها دراندازند؛ طرحی که حاصل آن، هم سازه‌هایی مقاوم به زلزله را به ارمغان آورد، هم زیستن در آن سازه‌ها را دلپذیر سازد و هم ملاحظات محیط زیستی در آنها رعایت شود. طرحی که بی شک، اگر به درستی اجرا گردد، می‌تواند به الگویی موفق برای دیگر مناطق کشور بدل گردد که البته می‌دانیم اغلب این مناطق هم در کمربند زلزله کره زمین قرار دارند.

 

موافق(0)مخالف(0)

۹ Comments

  1. مسعود

    عكس مونتاژ شده ي اولي چه غم انگيز است ...

    موافق(0)مخالف(0)
  2. مسعود

    به اميد تلفيق خرد و هنر!

    موافق(0)مخالف(0)
  3. آمین.
    درود ...

    موافق(0)مخالف(0)
  4. پریسا عطائیان

    ولی بافت روستایی به علت استفاده از مصالح ارزان و ساده هم موجب اتلاف انرژی میشود هم اینکه مقاومتی در برابر زلزله و سیل ندارد...چطور میشود هم خانه ها را دوباره روستایی ساخت هم مقاوم و عایق...اگر با آجر و تیرآهن باشد و شیشه ی دوجداره که دیگر خانه ی روستایی نیست...هست؟

    موافق(0)مخالف(0)
  5. سهیلا

    نمیدانم چرا اینها نمیتوانند میانه رو باشند
    یا از اینور بام می افتند یا از آن ور :/

    موافق(0)مخالف(0)
  6. درود بر پریسا و سهیلا ...
    نخست آن که میانه روی، راهکار خردمندان است و زمانه ما سخت محتاج رونمایی از خردمندان!
    دوم این که تجربه های خوبی در ساخت خانه های سبز، ارزان و مقاوم به زلزله در دنیا وجود دارد که جناب مجید تیموری نیز بخشی از آن تجربیات را پیش تر در برنامه گفتگوی داغ سبز ارایه دادند.

    موافق(0)مخالف(0)
  7. خیلی خوشحالم که این موضوع از طریق شما که قلم اثرگذاری دارین مطرح می شه .متن شما این جمله رو به یادم آورد:تکرار بکاریم، عادت درو کنیم،عادت بکاریم فرهنگ درو کنیم
    ضمنا آقای مهندس محمدرضا حائری و تیمشون در فرهنگ سازی این عنوان و عناوین مشابه بسیار فعالیت کرده اند به ویژه در جزیره قشم.
    با اجرای کارگاه های آموزشی در مورد اهمیت معماری بومی برای دهیاران، شوراهای روستا و سایر گروه های مرتبط فعالیت های ارزنده ای انجام می دهند.
    فصلنامه ای رو هم با این محوریت مدیریت می کنند

    موافق(0)مخالف(0)
  8. وظیفه است خانم احسانی عزیز و امیدوارم بتواند مفید واقع شود. برای شما، همسر سختکوشتان و تیم آقای حائری موفقیت های روزافزون تری را آرزو دارم.
    درود ...

    موافق(0)مخالف(0)
  9. احمد

    مرسی از زهمات شمامحمد اقا
    من بزرگ شده ی همین روستی تاریخی ام و عضو کوچکی از میراس فرهنگی روستا
    اگر به این روستابیاید میفهمید که ماچه انرژی های داریم که استفاده نمی کنیم .اما قدیم چه زیبا از ان استفاده میکردند
    معماری این روستاگردش گران را به حیرت می اندازد وقتی که می بینندباگل و خشت خام و کمترین هزینه ها حتی فقیرترین انسانهای ان زمان زیبا ترین خانه ها را میساختد

    موافق(0)مخالف(0)

دیدگاه خود را بیان کنید