اکباتان ؛ سدی که 50 میلیارد تومان اعتبار اضافی هم نتوانست از به گل نشستنش ممانعت کند!

همین 24 شهریور ماه سال گذشته بود که جناب آقای فتاح در آیین رونمایی از طرح افزایش 25 متری به ارتفاع سد  اکباتان شرکت کرد و اعلام داشت که 45 میلیارد تومان دیگر هزینه کردیم تا ارتفاع سد را از 54 متر به 79 متر برسانیم و بدین‌ترتیب همدانی‌های عزیز بروند به دنبال خواب خوششان که شهر در امن و امان است و آب شرب فراهم!

امّا همان طور که در این تصاویر می‌بینید، تصاویری که در تاریخ 17 مهرماه 1387 برداشت شده است، نه‌تنها از آن همه آبی که قرار بوده در پشت سد برای کشاورزان و شهروندان همدانی ذخیره شود، خبری نیست، بلکه حجم رسوب چنان زیاد است که گمان نمی‌کنم ارتفاع سد حتا به 40 متر هم برسد! یعنی 14 متر کمتر از ارتفاع نخستین سدی که در سال 1342 ساخته شده بود!

گفتنی آن که سد اکباتان در 10 کیلومتری جنوب شرقی شهر همدان بر روی رودخانه‌ی آبشینه، پایین‌تر از محل تلاقی رودخانه‌های یلفان و ابرو واقع شده است. حوضه آبخیز رودخانه آبشینه وسعتی برابر با 231.5 کیلومتر مربع دارد. بیشینه‌ی ارتفاع این آبخیز 3580 متر از سطح دریا بوده و متوسط بارندگی سالانه‌ی آن به 312.9 میلی‌متر می‌رسد. همچنین میانگین نرخ رسوبدهی سالانه‌ی آن  29.8 تن در هکتار است که از متوسط کشور در بسیاری از مناطق کمتر است. با این وجود، وضع انباشت رسوب، حقیقتاً شرم‌آور است.

همچنین یک نکته حایز اهمیت دیگر آن که برای اولین بار است که بر ارتفاع یک سد به اندازه 50 درصد ارتفاع موجودش، افزوده می‌شود.

پرسش اصلی این است که آیا سزاوار نبود پیش از آنکه ده‌ها میلیارد تومان برای ساخت سد آبشینه و افزایش ارتفاع سد اکباتان هزینه شود، نخست چاره‌ای برای مدیریت یکپارچه آبخیز بالادست سد می‌شد تا شاهد حفاری‌های غیر مجاز معادن سیلیس در بالادست سد نباشیم و نیز با تکمیل عملیات آبخیزداری و احیای پوشش گیاهی مراتع بالادست، اینگونه سرمایه ملی خویش را به هدر ندهیم؟

آنگاه شاید ناچار نبودیم تا رویشگاه منحصر به فرد کاج سیاه را نیز اینگونه قلع و قمع کرده و نابود سازیم.

مقایسه‌ی تصاویر سد اکباتان بین دو بازدیدی که از منطقه در 22 خرداد 1385 و 17 مهر 1387 داشتم، خود گویای همه چیز است.

راستش باید اعتراف کنم، سدسازی اگر هیچ فایده‌ای نداشته باشد، این مزیت بزرگ و ارزشمند را داشت تا به مدیران طبیعت‌ستیز و مردم ناآگاه و به خواب رفته‌ی کشور نشان دهد که با چه نرخ نگران‌کننده‌ای، گرانبها‌ترین بخش از سرزمین مادری، یعنی خاک را داریم از دست می‌دهیم. خاکی که برای تکامل هر سانتی‌متر مکعب آن، به طور متوسط باید 500 سال به انتظار بنشینیم! وای بر ما …

   برای مطالعه بیشتر:
– برداشت غیر مجاز سیلیس، سد اکباتان را تهدید می کند
– سد اکباتان همدان پس از 40سال به گل نشست
– آثار خشکسالی در سد اکباتان همدان
– رسوبسنجی و رسوبشناسی مخزن سد اکباتان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دور
– سد بدون آب و افتتاح نمایشی!
– سد اکباتان با کوچک‌ترین بارش باران پر از رسوب می‌شود!
– طرح افزایش ارتفاع سد اکباتان همدان در کشور منحصر به فرد است!
– ارزیابی تاثیر عملیات آبخیزداری بر رسوبگذاری و عمر مفید سد اکباتان
– وزیر نیرو: افزایش ارتفاع سد اکباتان از سخت‌ترین پروژه‌های عمرانی کشور بود
– استاندار همدان: جبران خشکی سد اکباتان حاکی از یک انسجام مدیریتی است
– تغذیه مصنوعی وسد اکباتان