جهان‌گرمایی و سقوط یک نخست‌وزیر

تیتر بالا، عنوان یادداشتی بود که هفته‌ی گذشته در ستون گرمایش زمین روزنامه جام جم منتشر شد. همیشه – و در طول این‌سال‌ها بیشتر – فریاد برآورده‌ایم که چرا وزن ملاحظات زیست‌محیطی در سبد اولویت‌های راهبردی کشور آنگونه که سزاوار است، احساس نشده و اغلب این دغدغه‌های زیست‌محیطی است که در پای منافع سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مملکت به قربانگاه رفته و ذبح می‌شود. اینک امّا رخدادی را می‌توان تجربه کرد و با افتخار از آن یاد نمود که نشان می‌دهد: در جهانی زیست می‌کنیم که عدم رعایت یا بی‌اعتنایی به هنجارهای زیست‌محیطی، حتا می‌تواند سقوط یک دولت قدرتمند و دیرپا را نیز تسهیل کند؛ دولتی که به شدت از سوی ایالات متحده آمریکا نیز حمایت می‌شد … امّا امروز دوران زمامداری 11 ساله‌اش به خاطره‌های تلخ یک ملت در کوچکترین قاره جهان (استرالیا) پیوسته است.
با امید به درک پیام این تحول بزرگ برای همه‌ی مردم و دولتی‌مردان و زنان هموطن، دعوت می‌کنم تا یادداشت نگارنده را در صفحه ۱۲ جام جم بخوانید.

شاید هنگامی که در ماه گذشته میلادی، یعنی درست چند هفته پیش از آغاز دور نهایی انتخابات نخست‌وزیری در استرالیا، گزارش «مرکز توسعه‌ی جهانی»، انتشار می‌یافت، کمتر کارشناس و آگاه سیاسی می‌توانست حدس بزند که نتایج این گزارش تا چه اندازه می‌تواند برای جان هاوارد، نخست وزیر وقت استرالیا و جناح دست راستی طرفدار وی گران تمام شود. امّا حقیقت این است که آن گزارش انتشار یافت و برای نخستین بار، جهانیان دریافتند که گرماسازترین شهروندان جهان استرالیایی‌ها هستند؛ مردمانی که هر یک از آنها 125 درصد یک شهروند آمریکایی، 500 درصد یک چینی و بیش از دوهزار درصد یک شهروند اهل کشور هندوستان دی اکسید کربن تولید می‌کنند.
بر پایه‌ی ستاده‌های حاصل از این گزارش که رهبری و ساماندهی آن را یک مؤسسه‌ی معتبر مطالعاتی مستقر در ایالات متحده‌ی آمریکا برعهده داشته است، مردم دنیا دریافتند که میزان تصاعد گاز دی اکسید کربن از 50 هزار نیروگاه فعال تولید برق در سراسر جهان چگونه است. گزارشی که نشان داد، هرچند آمریکا با تصاعد سالانه‌ی 5/2 میلیارد تن CO2، کماکان بیشترین میزان تولید این گاز را که معادل یک چهارم کل تولید آن در جهان است، به خود اختصاص داده است (و به دنبال آن کشورهای چین، روسیه و هند قرار گرفته‌اند). لیکن، چنانچه سرانه‌ی تولید CO2 را در نظر بگیریم، آنگاه نیروگاه‌های برق موجود در کشور استرالیا، در شمار کم‌بازده‌ترین نیروگاه‌های برق در سراسر جهان قرار می‌گیرند. به دیگر سخن، هر استرالیایی به تنهایی سالی 10 تن گاز دی اکسید کربن را در نیوار (اتمسفر) متصاعد می‌کند، در حالی که میزان تصاعد این ماده توسط هر شهروند کشور هندوستان، حتا به نیم تن هم نمی‌رسد.
چنین است که کوین راد، رقیب انتخاباتی آقای هاوارد از حزب کارگر نیز، همگام با خواست عمومی مردم، بر این نقطه‌ی ضعف شرم‌آور دولت استرالیا که یازده سال به دست هاوارد اداره می‌شد، تأکید کرد. به نحوی که بر پایه‌ی نظرسنجی‌های انجام گرفته، پس از اعزام سربازان استرالیایی به جنگ عراق، جهان‌گرمایی و مسائل مبتلابه آن، دوّمین عامل بزرگ نارضایتی شهروندان استرالیا از دولت مرکزی خویش بوده است.
بدین‌ترتیب، آقای کوین‌راد نیز از این موضوع نهایت استفاده را برد و در تمامی سخنرانی‌های انتخاباتی و برنامه‌های سیاسی و مدیریتی خویش، پیوستن به پیمان کیوتو و بسیج عمومی برای کاهش سهم استرالیا در پدیده‌ی گرمایش جهانی و تغییر اقلیم را اعلام کرده و انجام آن را متعهد می‌ شد.

اینها را گفتم تا دریابیم موضوعی که در آن سوی آب، آنقدر اهمیت و وزن دارد که می‌تواند توازن سیاسی یک کشور را (آن هم به رغم حمایت همه جانبه دولت آمریکا از هاوارد) برهم زده و نخست‌وزیری پرقدرت را به زیر کشد، در این سوی آب، هنوز کسی جدی‌اش نمی‌گیرد و – همان طور که در شماره‌ی گذشته یادآور شدم – تقریباً هیچ تشکل عمده‌ی سیاسی مملکت، در آستانه‌ی یکی از مهم‌ترین انتخابات کشور (هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی)، برنامه‌ی خاصی برای کاهش خطرات آن در ایران ندارد و حتا نمی‌داند که این موضوع چه رابطه‌ای می‌تواند با جان رأی‌دهندگان ایرانی داشته باشد؛ همان رأی‌دهندگانی که ماه‌هاست تمامی احزاب رقیب، با اعمال نوین‌ترین شیوه‌ها و ترفندهای انتخاباتی برای جلب آرای ایشان برنامه‌ریزی کرده و سرمایه‌گذاری می‌کنند!