گفتگوی داغ سبز به فضای سبز پایتخت رسید!

جناب مهندس درویش عزیز، سلام
یکی از اصلی ترین مشکلات مرتبط بادانش معماری فضای سبز در ایران ،فقدان درک درست از مفهوم سرانه است . در ایران رسم بر این است که هرچه بر روی زمین می روید و سبز است ، به نحوی از انحاءفضای سبز نامیده شده و بر مبنای همین برداشت نادرست ، سرانه فضای سبز هم محاسبه می شود .هنوز اسنادی که مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران انتشار داده بود و بر مبنای آن سرانه فضای سبز را بیست و پنج متر مربع اعلام کرده بود وجود دارد . بارها و بارها نوشته ( از جمله در کتاب مبانی معماری فضای سبز شهری ) از جمله گفته شده است که نمی توان میدان های سبز ، رفیوژ، لچکی ، سطوح چمن بی خاصیت ، درختکاری های حاشیه خیابان ، باغچه های زینتی و پارک های شهری را جمع زد و سپس از این طریق به سرانه فضای سبز رسید . کاربری های سبز ، البته هرگاه به درستی مکان یابی ، جانمایی ، طراحی و احداث گردیده باشند ، هریک دارای کارکرد خاص خود می باشند .دقیقا” به همان شیوه که طراحان شهری نمی توانند کاربری تجاری ، بهداشتی ، خدماتی ، آموزشی ، مسکونی و غیره را با یکدیگر جمع کرده و به سرانه برسند ، در معماری فضای سبز هم وضعیت به همین منوال است . حال اگر به تفکیک درباره هر یک از کاربری های سبز بیندیشیم ، به بی منطقی تعریف فضای سبز در ایران و به ویژه سازمان پارک های شهر تهران که متأسفانه برای دیگر شهرها نیز نقش الگو را ایفا می نماید ، پی می بریم .برای مثال آیا می توان از سرانه رفیوژ یا میدان سبز یا درختکاری حاشیه بزرگراه و خیابان صحبت کرد؟ آیا حاصل چنین صحبت و محاسبه مبتنی بر آن جز بی منطقی چیز دیگری می توان باشد ؟در هیچ منبع معتبر معماری فضای سبز ، این قبیل کاربری های سبز را در قالب سرانه محاسبه نمی نمایند . تنها کاربری های می توانند در تعیین سرانه دخالت داده شوند که دارای کارکرد اجتماعی – روانی یا به بیان دیگر گذران اوقات فراغت می باشند؛انواع پارک هااز جنگلی گرفته تا پارک کودک محلی از این جمله اند .در این شرایط هم ، بدون توجه به نحوه توزیع کاربری های سبز برخوردار از کارکردهای اجتماعی ، نمی توان به محاسبه سرانه فضای سبز مبادرت نمود . برای مثال پارک خزانه ،ملت ، جمشیدیه ، پارک شهر و غیره هریک دارای حوزه نفوذ خاص خود می باشند و این همه را نمی توان برای کل شهر تهران تعمیم داد .
در مجموع صورت مسئله بسیار ساده و درک آن آسان است ، ولی مسئولین فضای سبز تهران هر گز تمایلی به درک علمی واقعیت ها نشان نداده اند . جالب اینجاست که حتا کتاب هایی که خود انتشار داده اند ، مطالعه نکرده و همچنان به همان نگاه سنتی و جاافتاده در ایران به دانش معماری فضای سبز می نگرند .
با تشکر و تقدیم احترام
ارادتمند ، کامبیز بهرام سلطانی