مهار بیابان‌زایی

راه عبور از بحران آب!

پوستر همایش

    ساعت 16 یکشنبه‌ای که می‌آید، یعنی 23 آذرماه 1393، قرار است سی و نهمین نشست از مجموعه گفتگوهای انسان‌شناسی و فرهنگ به موضوع «فرهنگ و مصرف آب» اختصاص یابد. در این هم‌اندیشی‌ها و گفتگوهای رو در رو، علاوه بر مهدی مجتهدی که به موضوع چگونگی مشارکت جوامع محلی در حل بحران آب می‌پردازد، شب میراب از استاد محمّد تهامی‌نژاد هم برای نخستین بار پخش خواهد شد و نگارنده هم به موضوع راه خروج از بحران آب خواهد پرداخت.

    ورود برای عموم آزاد است و البته اطلاعات بیشتر و نشانی محل برگزاری این نشست را می‌توانید در پرتال مرکز اسناد تاریخ فرهنگی بیابید.

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

7 دیدگاه

  1. دروداز قله های مه آلود زاگرس خدمت ابرمرد زیست بوم ایران کاک محمد درویش.
    هزاران سال است بلوط های پیر شهر من میان نفس گلزار صبح، با رنگین کمانی از گل نرگس، شقایق و لاله واژگون چمنزار میشوند ودر آرزوی دیدار یار می خرامند و عروس زاگرس می شوند تا برای موطن من نشاط و سرزندگی و آبادانی به ارمغان بیاورند.حالا خیل طنین بهار و نشاط کوهساران دیار من غبار سنگلاخ روز های خشکسالی را فرا گرفته است و در غریبی پریش خویش در فصل مرگبار تیغ و تیشه و آتش و آفت جان می دهد.
    آخر آنگاه که بلوط بمیرد چه کسی سایه سار سرزمین مان گردد؟ آنگاه که شلیره، شوبو، شمامه، شیلان و سوسن گل بمیرند برای مژدگانی رسیدن یار چه گلی بشکفد. آنگاه کبک بمیرد برای تنهایی کوهساران چه کسی آواز بخواند؟ آخر از طلوع های آلامتو و چشم اندازها و وزیدن باد شمال و عطر عبیر سرزمین اهورایی من چه بر جای می ماند؟!
    استاد ارجمند بنده دبیر جغرافیای ایلام و فعال زیست محیطی از انجن شنه پابه زبان کردی یعنی نگهیان زمین هستم و نیاز به کتاب و متون در راستای آموزش زیستمحیطی در مدرسه دارم خواهشمند است راهنمایی بفرماییدسپاس گزارم

  2. دردهاهدیه به رود کر و کربال شده/حسرت پیر و جوان جرعه ای از اب شده /حاصل عمق نگاه کودکان اه شده/پشت کوه خم ز فراغ نمی از اب شده/دشت تف دیده&ز حجران رخ اب شده/عقل و اندیشه گرفتار دمی خواب شده/اعتماد مردمان به طرح ناباب شده/……. گرامیان ارجمند انقدر خواهیم گفت تا روزی که خودمان هم مثل رودخانه هایمان خشکانده شویم.سد سازی بدون مطالعه کافی جز ویرانه ای از زیست بومهای ما بر جای نگذاشته.رود خانه کر در استان فارس نمونه بارز فاجعه امیز سد سازی ست. رودی به طول تقریبی دویست وهفتاد کیلومتر در منطقه ای با میانگین بارش سیصد میلیمتربا اورد ابی یک میلیون هفتصد هزار متر مکعب ایا استعداد ساخت سه سد (درود زن.سیوند.ملاصدرا) با ظرفیت تمام اورد اب رودخانه کر با کدام معادله علمی محک خورده بود.که حق حیات رود خانه کر محاسبه و رها سازی و مدیریت نشد. ایا دریاچه طشک و بختگان و تالاب کمجان در مسیر رودخانه و منتها الیه رود سهمی از اورد اب نداشتند.بالغ به شصت روستاتقریبا خالی از سکنه شده قطب های تولید کشاورزی را از پایین دست رود خانه جایی که تاثیر سویی بر زیستگاهها نداشت به سرچشمه منتقل کردند.مسیر اصلی رود خانه کر را خشکاندند. بزرگترین انجیرستان طبیعی دنیا در شهرستانهای استهبان و نیریز را در معرض خطر جدی قرار دادند با ایجاد ریزگرد در بستر دریاچه های طشک و بختگان بزرگترین بلای انسان ساز را به جان مردم انداختندو….. اگر در یک مقایسه ساده میزان خسارت و ویرانی را که در پی سدسازیها وارد نمودند با میزان توسعه ای با سدسازی ایجاد کردند مقایسه نمایند به علاوه بودجه ای که از بیت المال صرف ساخت سد ها شد اصلا قابل قیاص نیست.کاش به همینجا خاتمه میافت اجرای پروزه های هزینه بر اب رسانی که بر گرده ی بیت المال تحمیل میشود به اتکای همین سدهایی که ابگیری نمیشود ظلم مضاعفی است به بودجه و بیت المال و حقوق ملتی که با اعتماد به نظام وطرحها مینگرند.امید واریم در دولت تدبیر و امید که دلسوز ترین چهره های شاخص زیستی مملکت سکان دار امور هستند جلو سد سازیهای بی رویه گرفته شود. و افدامی جهت احیاء زیست بومها صورت گیرد///ارزو ماند به دل که ندانستم از این چرخ چه خواهم هشیار /ورنه هر عهد که بستم به طبیعت سخنی بیش نبود/……امید در قالب فقط حرف نمانیم

  3. غار های موجود درشهرستان ساوه
    غار های موجود درشهرستان ساوه
    1-غار ستق در نوبران
    2-غار کوه ساوه (شاه پسند )در کنارارمگاه پیغمبر اشمائیل نبی (ع)بخش مرکزی
    3-غار اقداش بخش نوبران
    4-غار بریه بخش خرقان
    5- غار امجک ساوه غار امجک در ارتفاعات کوه امجک و در فاصله 63 کیلومتری شمال غربی تفرش قرار دارد.

  4. معرفی کتاب «تاریخ آب و آبرسانی ساوه»

    شناسنامه کتاب
    نام کتاب: تاریخ آب و آبرسانی ساوه
    مولفین: مهندس محمد شرافت و مهندس داوود کاهه
    ناشر: دارالهدی
    نوبت چاپ: اول – پاییز 80
    تیراژ: 1000 جلد

    کتاب تاریخ آب و آبرسانی ساوه کتابی 127 صفحه‌ای، جالب، کامل، جامع و خواندنی است که در آن به همه آثار تاریخی، باستانی، آداب و رسوم، موقعیت جغرافیایی و تاریخی ساوه اشاره شده است و می‌توان گفت که یکی از کتب جامع شهر ساوه می‌باشد.
    این کتاب پس از مقدمه و پیشگفتار و تاریخچه آب به هفت فصل تقسیم بندی می‌شود که این هفت فصل نیز خود شامل قسمت‌های دیگری می‌شود که در ادامه مطالب به توضیح این فصل‌ها می‌پردازیم:

    فصل اول: آب از دیدگاه اسلام و ائمه
    از قسمت‌های مهم این فصل می‌توان به موضوعاتی چون: آب؛ اولین مایه خلق شده، آب مایه رفاه و آسایش بشر، آب باران و ثمرات آن و … اشاره کرد.

    فصل دوم: کلیات ساوه
    این فصل یکی از مهم‌ترین فصل‌های این کتاب می‌باشد چون در این فصل به «حدود جغرافیایی ساوه، تقسیمات کشوری، هواشناسی و اقلیم، رودخانه‌ها، کوه‌ها، بادها، تاریخ، تاریخچه بند شاه عباس، یخچال‌ها، حمام‌ها، آسیاب‌های قدیمی و آثار قدیمی ساوه» اشاره شده است.

    فصل سوم: تاریخچه آبرسانی ساوه
    این فصل همانطور که از نامش پیداست به «تاریخچه آب ساوه، قنات‌ها، آب نیم منه، و ساوه قبل و پس از ساخت شبکه آبرسانی» اشاره دارد. در این فصل عکس‌ها، توضیحات و مدارکی از چگونگی آبرسانی در زمان قدیم و نام مشترکین، و نمودارهایی از تعداد چاه‌ها و مقدار آب استخراج شده در شهر ساوه وجود دارد.

    فصل چهارم: تاریخ آب از زبان بزرگان و اساتید شهر
    در این فصل تعدادی از افراد قدیمی و متخصص به توضیح وضعیت آب در پنجاه سال پیش، تاریخچه آب ساوه، ماجرای روحی که آب می‌دزدید، تقسیم بندی املاک ساوه قدیم پرداخته‌اند، که «ماجرای روحی که آب می‌دزدید!» به نظر جالب می‌رسد. قسمتی از این ماجرا به طور خلاصه در زیر آمده است:
    در زمان قدیم می‌بایست آب مصرفی خانه از طریق مجاری اصلی به سوی خانه‌ها هدایت می‌شده است، حمامی قدیمی در محله قلعه نو وجود داشته که می‌بایست آب آن از روبروی ژاندارمری که در زمان قدیم قبرستان شهر بود پر می‌شد. مسئول حمام که کوره سوزان نام داشته شبانه به محل قبرستان می‌رود و آب را هموار می‌کند تا به طرف حمام سرازیر شود و می‌رود ولی پس از مدتی میراب ( مسئول اصلی تقسیم کردن آب) سر می‌رسد و جلوی آب را می‌بندد و وقتی کوره سوزان می‌بیند که آب قطع شده است دوباره می‌آید و آب را هموار می‌کند و می‌رود ولی دوباره میراب می‌آید و جلوی آب را می‌بندد.
    این بار وقتی کوره سوزان می‌بیند آب بسته شده به محل می‌رود و آب را باز می‌کند و در تابوتی که در آن نزدیکی قرار داشت رفته و می‌خوابد هنگامی که میراب می‌آید از تابوت بیرون آمده و میراب را ترسانده که میراب از وحشت غش می‌کند و کوره سوزان با خیال راحت آب را به سوی حمام هدایت می‌کند!!

    فصل پنجم: خشکیدن دریاچه ساوه رویا یا حقیقت
    این بخش که به وسیله دکتر ذکایی ساوجی تهیه شده است منبع کامل و جالبی از دریاچه قدیم ساوه می‌باشد که شاید کامل‌ترین منبع در مورد این دریاچه می‌باشد. در ادامه این بخش توضیحاتی نیز از قلعه «قیز قلعه» می‌باشد که گویی در آن زمان در لبه دریاچه ساوه قرار داشته است.

    فصل ششم: کوزه‌گری در ساوه
    در زمان‌های گذشته کوزه‌گری یکی از کارهای مهم مردم ساوه بوده است چون کوزه‌گری مرتبط با آب بوده و می‌بایست این شغل نیز در کنار دیگر شغل‌های قدیمی وجود داشته باشد. این بخش به توضیح سفالگری در ساوه، ماده اولیه و فنون کوزه گری، نقش کوزه، انواع آن و سفالینه‌های دیگر، فروش کوزه و کوزه‌گران و موقعیت اجتماعی آنان، کاربردهای مختلف کوزه و نمایش انواع عکس‌های کوزه و کارگاه‌های کوزه‌گری پرداخته است.
    این فصل منبع خوبی برای تهیه تحقیق و مقاله برای دانش‌آموزان و دانشجویان در رابطه با کوزه و سفال می‌باشد.

    و فصل هفتم: آب انبارها از دید فنی
    این بخش به بررسی تعدادی از آب انبارهای مهم و قدیمی ساوه از قبیل: آب انبار مسجد جامع – آب انبار میدان – آب انبار حاج میرزا حسین عاملی – آب انبار چهار سوق پرداخته است که کلیه عکس‌ها و نقشه‌های مربوط به آنها وجود دارد.
    در پایان نیز عکس‌ها و تصاویری از اماکن دیدنی و تاریخی، آب انبارها، پل سرخده، قیز قلعه بند شاه عباس و… وجود دارد که همانطور که توضیح داده شد کتابی کامل و مرجع برای اهالی ساوه می‌باشد.

    در پایان لازم می‌دانیم از نویسندگان این کتاب که زحمات فراوانی را برای جمع آوری این مطالب کرده‌اند تشکر به عمل آوریم.

  5. پرسش مهر رییس‌جمهور در هنرستان شهدای هنر جو

    آقای دکتر روحانی از همان ابتدای ریاست جمهوری تاکید زیادی بر اولویت بخشی به مسائل محیط زیستی داشتند.در ابتدا ی سال جاری نیز ایشان پرسش مهر را برای دانش آموزان و خانواده های آنها مطرح کردند :
    عزیزانم، ایران با مشکل جدی کمبود آب روبروست، هر کدام از ما چگونه از آب های ایران، میتوانیم بهتر نگهداری و استفاده کنیم؟
    چهارشنبه 8 بهمن 93 در هنرستان شهدای هنرجوی ساوه، مهمان مهندس فراشیانی و کادر محترم آموزشی هنرستان بودیم. در بین دونماز جماعت ظهر و عصر، ضمن توزیع پرسشنامه مهر، مدیر عامل دوستداران و حافظان طبیعت، دقایقی به تبیین وضعیت کنونی آب در ایران، بحران آب، اسراف در آب، توصیه های مذهبی در خصوص آب و برداشتن گام های کوچک و عملی برای حفظ این نعمت الهی پرداخت……
    لازم به ذکر است 92 درصد آب های کشور در بخش کشاورزی و باغات مصرف میشوند که لازم است مسولان دولتی نیز با مدیریت صحیح و تهیه زیر ساخت ها، اقدامات موثری در این زمینه انجام دهند.
    در پایان از مدیریت، اساتید و هنر جویان این هنرستان که همواره دوستدار و حافظ محیط زیست بوده‌اند قدر دانی و تشکر به عمل می آوریم.

  6. آقای دکتر روحانی از همان ابتدای ریاست جمهوری تاکید زیادی بر اولویت بخشی به مسائل محیط زیستی داشتند.در ابتدا ی سال جاری نیز ایشان پرسش مهر را برای دانش آموزان و خانواده های آنها مطرح کردند :
    عزیزانم، ایران با مشکل جدی کمبود آب روبروست، هر کدام از ما چگونه از آب های ایران، میتوانیم بهتر نگهداری و استفاده کنیم؟
    چهارشنبه 8 بهمن 93 در هنرستان شهدای هنرجوی ساوه، مهمان مهندس فراشیانی و کادر محترم آموزشی هنرستان بودیم. در بین دونماز جماعت ظهر و عصر، ضمن توزیع پرسشنامه مهر، مدیر عامل دوستداران و حافظان طبیعت، دقایقی به تبیین وضعیت کنونی آب در ایران، بحران آب، اسراف در آب، توصیه های مذهبی در خصوص آب و برداشتن گام های کوچک و عملی برای حفظ این نعمت الهی پرداخت……
    لازم به ذکر است 92 درصد آب های کشور در بخش کشاورزی و باغات مصرف میشوند که لازم است مسولان دولتی نیز با مدیریت صحیح و تهیه زیر ساخت ها، اقدامات موثری در این زمینه انجام دهند.
    در پایان از مدیریت، اساتید و هنر جویان این هنرستان که همواره دوستدار و حافظ محیط زیست بوده‌اند قدر دانی و تشکر به عمل می آوریم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا