معرفی راهکارهای اجرایی برای مدیریت بیابان و مهار بیابانزایی – 20
همان طور که در بخش پیشین اشاره شد، در اینجا، مجموعه راهکارهایی ارایه شدهاند که میتوانند در طول 20 سال آینده، راهبردهای ششگانهی اجرایی را به اهداف خویش نزدیک سازند.
1-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد نخست:
اولویتبخشی به اقدامات بازدارنده و کنترلی در فرآیند بیابانزایی و مدیریت بهینه بهرهبرداری
• طرح حفاظت، حمایت و کنترل عرصههای بیابانی
– کنترل، نظارت و مدیریت چرای دام
– پروژه حفاظت از عرصه های بیابانی
– پروژه قرق عرصه های بیابانی قابل برگشت
• طرح مدیریت جنگلهای بیابانی
– پروژه مدیریت و نگهداری پارکهای کویری و بیابانی
– پروژه مدیریت جنگلهای دست کاشت بیابانی
– پروژه مدیریت جنگلهای طبیعی بیابانی
• طرح بهرهگیری از انرژیهای نو به منظور کاهش تخریب پوشش گیاهی
• طرح تثبیت فیزیکوشیمیایی کانونهای بحرانی فرسایش بادی
– پروژه مالچپاشی با استفاده از خاکپوشهای نفتی،رسی و سنگریزه و …
– احداث بادشکن غیرزنده بر روی تپههای ماسهای
– پروژه احداث تلهها، موانع و خندق های رسوبگیر در مناطق برداشت و حملماسه
2-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد دوّم:
تقویت پوشش گیاهی و بهبود شرایط زیست محیطی در مناطق بیابانی
• طرح احیاء بیولوژیک عرصههای بیابانی
پروژه نهالکاری، بوتهکاری و قلمهکاری
پروژه بذرکاری و بذرپاشی و اقدام به بذرپاشی هوایی در سالهای ترسالی
پروژه مراقبت و نگهداری عرصههای احیاء شده
پروژه توسعه گیاهان چند منظوره (اقتصادی) منطبق با مناطق خشک
• طرح مدیریت روانآبها در مناطق بیابانی
– پروژه احداث هلالیهای آبگیر و گوراب و …
– پروژه پخش سیلاب و آبخوانداری
– پروژه احداث بند و بندسار و هوتک
– پروژه احداث پیتینگ و فارو
• طرح احداث بادشکن بیولوژیک و غیر بیولوژیک در مناطق بیابانی
– پروژه احداث بادشکن بیولوژیک اطراف مزارع و مناطق زیستی، زیربنایی و اقتصادی
– پروژه احداث بادشکن غیربیولوژیک اطراف مزارع و مناطق زیستی، زیربنایی و اقتصادی
• طرح مدیریت و احیا بیولوژیک مناطق مرطوب حاشیه پلایا و سواحل
– پروژه مدیریت و احیاء مناطق مرطوب حاشیه پلایا و دریا با گونه های هیدروهالوفیت
– زراعت چوب با استفاده از گونه های مقاوم به شوری و خشکی
3-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد سوّم:
پهنه بندی، نظارت، پایش و ارزیابی بیابانزایی
• طرح کنترل و نظارت بر بهرهبرداری پایدار از عرصههای بیابانی
– پروژه نظارت و کنترل معیارها و شاخصهای بیابانزایی
– پروژه برآورد جبران خسارت ناشی از بیابانزایی در اراضی بیابانی
• طرح پایش و ارزیابی برنامه راهبردی بیابان
• استقرار سامانههای پایش و ارزیابی آسیبپذیری اقتصادی اجتماعی و زیست محیطی
• طرح شناخت و استعدادیابی مناطق بیابانی
• تهیه طرح اجرایی مدیریت مناطق بیابانی
• تهیه نقشه پتانسیل بیابانزایی کشور
4-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد چهارم:
استفاده از ظرفیتها و مزیتهای نسبی مناطق بیابانی به منظور بهبود معیشت جوامع محلی متاثر از خشکسالی و تخریب سرزمین
• استفاده از انرژیهای نو (خورشید و باد) در مناطق بیابانی
• ایجاد مراکز گردشگری و استفاده از ظرفیتهای تفرج در زیستبومهای بیابانی کشور
• توسعه کشت گونههای هیدروهالوفیت با بهرهگیری از منابع آبهای شور و نامتعارف
• حمایت از ایجاد تعاونیها و تشکلهای تولیدی غیر کشاورزی در مناطق خشک
• حمایت از ایجاد فرصتهای شغلی مولد در فعالیتهای غیر کشاورزی
5-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد پنجم:
آموزش و ارتقاء آگاهی عمومی و جلب مشارکت مردمی و حمایت کلیه ذینفعان
• آموزش روشهای مشارکت مردمی در طرحهای مقابله با بیابانزایی
• توسعه آموزش جوامع محلی و آموزشهای تخصصی مورد نیاز
• طرح مستندسازی و بکارگیری دانش بومی و ارتقاء ظرفیتها و مهارت بهرهبرداران و جوامع محلی مناطق بیابانی
– پروژه آموزش بهرهبرداران مناطق بیابانی
– پروژه ارایه الگوهای بهرهبرداری پایدار از مناطق بیابانی و ارتقاء معیشت جوامع محلی
– ایجاد پروژههای ترویجی – الگویی
– مستندسازی دانش بومی
6-2-1-4- راهکارهای اجرایی راهبرد ششم:
• تقویت ساختار سازمانی صف و ستاد و سازمانهای مردم نهاد در اجرای مأموریتها
• کمک به ایجاد شورای ملی بیابان به منظور هماهنگی بین دستگاههای ذینفع و نظارت عالی بر امور بیابان
• درگیر کردن سازمانها و مراکزعلمی مرتبط با تخریب سرزمین و بیابانزایی به منظور اجرای طرحهای مقابله با بیابانزایی
• برقراری سامانههای کارای تبادل دانش و اطلاعات و از جمله دانش بومی در سطوح ملی منطقهای و بینالمللی به عنوان ابزاری برای تصمیمگیری و برنامهریزی
• تلاش در راه همافزایی کنوانسیونهای زیست محیطی در سطح ملی به منظور ارتقای بهرهوری اقدامات
• ارتقاء ظرفیتسازی اطلاعاتی برای تسهیل در اجرای کنوانسیون مقابله با بیابانزایی
• تقویت نقش مناطق در برنامهریزی
