دیروز همه‌ی بیابانی‌ها خود را به یزد رسانده بودند!

در سیزدهمین روز اردیبهشت‌ماه 1387، سرانجام انتظاری سه‌ساله به پایان رسید و تلاش‌های مستمر و دلسوزانه‌ی مرد ساده زیست و بی‌ادعای کویر، محمّدرضا اختصاصی و همراهانش به بار نشست و انجمن علمی مدیریت و کنترل مناطق بیابانی کشور (با نشان اختصاری: IDMCSA ) با برگزاری انتخابات و شناخت اعضای هیأت مدیره و بازرسان خود در محل دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد، رسماً موجودیت خویش را اعلام کرد.

حضور چهره‌ی ماندگار منابع طبیعی کشور، استاد محمّد حسین جزیره‌ای، مردی که هنگام تولد صاحب این قلم، مسئولیت مدیریت بخش مراتع سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور را در سال 1344 برعهده داشت! بی‌شک برای یکایک اعضای این انجمن نوپا می‌توانست بسیار دلگرم‌کننده باشد. افزون بر آن، اغلب نام‌آوران آکادمیک این حوزه از جمله دکتر حسن احمدی (که تقریباً همه‌ی حاضران در این نشست، روزگاری شاگردش بوده‌اند)، دکتر محرابی، دکتر زهتابیان، دکتر علوی‌پناه، دکتر روحی‌پور، دکتر خسروشاهی، دکتر رضایی، دکتر مشکاة، دکتر میبدی، دکتر میرشاهی و بسیاری دیگر از دوستان از دانشگاه‌های گرگان، زابل، کرمان، شیراز و تهران به همراه برخی از مسئولین دولتی مرتبط، از جمله مقدسی، معاون سازمان در امور مناطق خشک و نیمه‌خشک و عبدی‌نژاد (مدیرکل دفتر امور بیابان) خود را به این نشست کاملاً بیابانی رسانده بودند.
نخست، محمدرضا اختصاصی، در سخنانی نسبتاً محرمانه و با نمایش کفش‌هایی که به آهستگی وارد بیابان می‌شود! بر بی‌قراری طبیعت این زیست‌بوم تأکید کرده و ضمن خوشامدگویی به حاضرین، خلاصه‌ای از اقدام‌های انجام گرفته در انجمن را ارایه داد.
سپس نماینده وزارت علوم، به تشریح قوانین آپارتاید گونه‌ی حاکم بر تأسیس انجمن‌های علمی پرداخت و تأکید کرد، از نظر نهاد متبوع وی، نمایندگان همه‌ی نهاد‌های پژوهشی کشور در مؤسسات و مراکز تحقیقاتی متعدد ستادی و استانی کشور، برابر صرفاً نماینده یک دانشگاه دولتی اعتبار داشته و می‌توانند در هیأت مدیره نجمن عضو شوند.
سرانجام پس از سخنرانی کوتاه و دلنشین دکتر جزیره‌ای، از بین کاندیداها (سرکار خانم رحیمی و آقایان احمدی، رضایی، اختصاصی، نصری، مشکاة، عظیم‌زاده، غضنفری، المدرسی، بیرگانی و محمّدیان)، 5 نفر زیر به عنوان هیأت مدیره انجمن انتخاب شدند:
1- محمّدرضا اختصاصی (رییس دانشکده منابع طبیعی یزد)
2- حسن احمدی (رییس مرکز همزیستی با کویر دانشگاه تهران)
3- محمدعلی مشکاة (رییس مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد)
4- علی محمّد بیرگانی (دبیر کمیته‌ی فنی دفتر امور بیابان)
5- غضنفری (مدرس دانشگاه کرمان)
همچنین، آقایان دکتر سید عطا رضایی و دکتر عظیم‌زاده به عنوان اعضای اللبدل انتخاب شدند. دکتر زهتابیان و دستورانی نیز به سمت بازرسان انجمن انتخاب گردیدند.
امید که با اعلام موجودیت این انجمن، بتوان گرایه‌های مبتنی بر مدیریت بوم‌سازگان بیابان را با فریادی رساتر در جامعه‌ی امروز طنین‌انداز کرده و بر محتوای علمی اندیشه‌ها و راهکارهای مهار بیابان‌زایی بیافزاییم.

در حاشیه:
– سلوک دکتر جزیره‌ای، این فرزانه‌ی 87 ساله، بسیار تأمل‌برانگیز و الگوبخش بود، چرا که ایشان با فروتنی زیر پای هر تازه‌واردی بلند می‌شد و به گرمی با او احوالپرسی می‌کرد.  جالب آنکه وی سخنان خود را با این بیت زیبای حافظ آغاز کردند – چون پیر شدی حافظ، از میکده بیرون رو … – و گفتند مفهوم این شعر هر چند که شامل حال من می‌شود، اما من فعلاً خیال بیرون رفتن از میخانه را ندارم!
– وجود عنوان «کنترل مناطق بیابانی کشور» در عنوان انجمن، اندکی پرسش‌برانگیز بوده و امیدوارم اصلاح شود؛
– ظاهراً انارها در یزد – برخلاف اغلب نقاط کشور، از جمله ساوه – از خطر سرمازدگی نجات یافته و مناظر زیبایی را با آن گل‌های استثنایی قرمزرنگ‌شان آفریده بودند. با این وجود، آشکار بود که درختان زیتون ونخل هنوز از شوک سرمای سال گذشته خارج نشده‌اند.

– استان یزد نیز، چون اغلب استان‌های کشور، در شرایط خشکسالی به سر برده و ریزش‌های آسمانی آن در سال آبی جاری، تاکنون حدود 40 درصد میانگین درازمدت بوده است. به گفته‌ی دکتر مشکاة نزدیک به 400 میلیارد تومان به زیربخش کشاورزی و دام آسیب وارد آمده است.
– شرایط و فرم عضویت در انجمن علمی مدیریت مناطق بیابانی ایران را اینجا ببینید.
– ظاهراً یک مهمان ناخوانده نیز دیشب قصد ورود به محل مهمانسرای مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی یزد را داشته است که به دلایل نامعلومی نتوانست به اهدافش برسد!
– شب کویری یزد، به مراتب از همتای تهرانی‌اش خنک‌تر و البته بسیار آرام‌تر بود.
– آقای مهندس مسعود طوفان، مدیر روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی یزد، در گفتگو با نگارنده، درخواست کرد تا درباره‌ی احداث مناقشه‌برانگیز تله‌کابین در طرزجان تفت (که به دلیل وجود برفخانه‌ی کهنش در ارتفاعات شیرکوه مشهور است)، مبحثی را در تارنمای مهار بیابان‌زایی بگشایم. دوستان اگر اطلاعاتی دارند، یا از مفاد گزارش ارزیابی زیست‌محیطی این پروژه آگاه هستند، دریغ نفرمایند.
– در هنگام مراجعت به تهران، حضور یک هواپیمای مسافربری از کشور عراق در باند مهرآباد، توجه بسیاری از مسافران را برانگیخت، بخصوص که اینک مدتی است تمامی پروازهای بین‌المللی به فرودگاه امام خمینی (ره) انتقال یافته است!