رفته بودم زندان … تنگ زندان!

    اگر این روزها گذرتان به سبزکوه در استان چهارمحال بختیاری یا پادنا در استان کهکیلویه و بویراحمد می‌افتد، یادتان باشد تا از رویشگاه‌های زیباترین لاله‌ی شرم‌گین جهان بازدید کنید و در خلسه‌ی آن لحظات ناب تا می‌توانید سبکبالانه شناور باشید و مانید …

     در این میان، لاله‌های واژگون تنگ زندان – واقع در شمال منطقه‌ی حفاظت شده‌ی سبزکوه – حقیقتاً از اصالت، زیبایی و طراوتی یگانه برخوردارند که هر بیننده‌ای را مبهوت می‌سازند …

     و امروز دقیقاً یکسال از آخرین ملاقاتم با این آیه‌های ناهمتای مادر طبیعت در قلب تپنده‌ی وطن می‌گذرد … امید که توفیق دیدار از چنین زندانی و تنفس در هوای بکرش برای همه‌ی خوانندگان عزیز مهار بیابان‌زایی فراهم شود. 

     گفتنی آن که منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی سبزکوه با 63468 هکتار وسعت،  قلمرویی است کم‌نظیر که هر هکتار از خاکش از منظر زیستمندان گیاهی و جانوری ساکن در آن به طور متوسط 180 برابر هر هکتار از خاک ایران ارزش دارد. این در حالی است که از موقعیت ممتاز استقرار این منطقه در منتها‌الیه جنوبی پرآب‌ترین استان کشور (چهارمحال بختیاری)، یعنی قرار گرفتن در سراب راهبردی‌ترین رودخانه‌ی دایمی ایران (کارون) از منظر ملاحظات جغرافیای سیاسی (ژئوپلیتیک) و وجود چشم‌اندازهای یگانه‌ی این ناحیه‌ی پرشیب و کوهستانی صرف‌نظر شده است؛ قلمرویی که ژرفای سراب تا پایاب آن نزدیک به سه کیلومتر است؛ واقعیتی که به خودی خود آشکارا می‌تواند تنوّع اقلیمی کم‌نظیر این زیستگاه ارزشمند را نشان دهد. از همین روست که می‌توان به صورت همزمان هم انارستان‌های مشهور دورک و شالیزارهای معدن را دید و هم رویشگاه‌های درختانی چون اُرس را که به سرمای شدید محیط مقاوم هستند.

    در حقیقت می‌توان منطقه حفاظت شده سبزکوه را بخشی از کوهستان زاگرس، واقع در غرب ایران فرض کرد. این منطقه به طور عمده در محدوده‌ی سیاسی شهرستان لردگان، بروجن و اردل در استان چهارمحال و بختیاری جای دارد. مختصات جغرافیایی آن 50 درجه و 48 دقیقه و 5 ثانیه تا 51 درجه و 9 دقیقه و 40 ثانیه طول شرقی و 31 درجه و 36 دقیقه و 25 ثانیه تا 31 درجه و 53 دقیقه و 55 ثانیه عرض شمالی است. مدیریت این منطقه حفاظت شده بر عهده اداره کل حفاظت محیط زیست استان چهار محال و بختیاری است و زیر نظر اداره حفاظت محیط زیست شهرستان لردگان اداره می‌شود.

    دست آخر آن که در منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی سبزکوه افزون بر 77 گونه‌ی پرنده (16 درصد از گونه های پرنده‌ی شناخته شده در کشور)، 24 گونه‌ی پستاندار (5 درصد از کل پستاندارانِ شناخته شده در کشور) و 21 گونه‌ی خزنده (12 درصد خزندگان شناخته شده‌ی کشور) در آن حضور دارند (به عنوان مثال می توان به پلنگ، کل و بز، خرس قهوه ای، گربه‌ی وحشی، سنجاب ایرانی، عقاب طلایی و کبک که جملگی در شمار مهم ترین گونه های جانوری کشور و منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ی سبزکوه محسوب می شوند، اشاره کرد.) ؛ یعنی در گستره ای کمتر از 4 صدم درصد از خاک ایران، به طور متوسط حدود 11 درصد از گونه‌های ارزشمند مهره‌دار کشور (بیش از 275 برابر وسعت منطقه نسبت به میانگین کشوری) مأوا گرفته‌اند. علاوه بر این در همین عرصه‌ی محدود، افزون بر 272 گونه‌ی گیاهی (4/3 درصد از کل گونه‌های گیاهی کشور) شناسایی شده‌اند که نشان می‌دهد، هر هکتار از خاک سبز‌کوه از منظر ارزش‌های گیاهی، 85 برابر ارزش متوسط هر هکتار خاک ایران را داراست.

      این توصیف زیبای محمّدرضا اسماعیل‌پور لاهیجی نیز بسی خواندنی است:
    «لاله‌های شرم‌آگین واژگون شده وقتی نسیم روح‌پرور اردیبهشت ماه جذاب و رؤیایی در اندام نورسته‌شان می‌پیچد، شادمانه گلبرگ‌های خود را حرکت می‌دهند. لاله‌های واژگون دشت‌های مصفای استان چهارمحال و بختیاری در یک ماهه‌ی اردیبهشت با تنی به رنگ حریر کوهستان‌های هفت چشمه، زردکوه، زرآب، شاروم، کی نو و چرو را در حومه‌های فارسان، شهرکرد، اردل، بروجن، لردکان و کوهرنگ شاداب و شوق‌انگیز می‌پوشانند، رودخانه زاینده‌رود که بی‌قرار و ملتهب از پهندشت فراخ و گسترده‌ی شمال غربی استان چهارمحال و بختیاری می‌گذرد، وقتی خرداد ماه و پس از آن به اصفهان و حوضه‌ی گاو خونی تن می‌سپارد، از فراق لاله‌های واژگون دلی پرخون دارد.»