محیط زیست، حقوق بشر و مهار بیابان‌زایی!

یک موفقیت دیگر برای مهار بیابان‌زایی!

     بنا بر اعلام دبیرخانه‌ی مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، خوشبختانه تارنمای مهار بیابان‌زایی توانسته است با جلب نظر شرکت کنندگان در مسابقه‌ی «حقوق بشر در آیینه وبلاگ‌ها» و نیز هیأت محترم داوران این مسابقه‌ی بی‌سابقه، به عنوان وبلاگ برتر در رشته محیط زیست انتخاب شود.
    ناگفته پیداست که اگر مهار بیابان‌زایی این گونه می‌تواند مورد توجه قرار گیرد، سهمی از این موفقیت را باید مدیون آن گروه از نویسندگان و کوشندگانی بداند که حاضر شدند از وقت گرانبهای خویش درگذرند و بخشی از آن را به روشن‌گری در حوزه محیط زیست اختصاص دهند. جریانی که می‌شود هویت تمام‌نمای آن را در اعضای گرین‌بلاگ مشاهده کرد؛ اعضایی که پیوسته بر شمارشان افزوده می‌شود و بدین‌ترتیب وزن محتوای سبز را در وبلاگستان فارسی ارتقاء می‌دهند.
     درود بر آنان و همه‌ی ایرانیانی که عاشقانه طبیعت خویش را دوست می‌دارند و حرمت می‌نهند.

     و اما بعد:
    وقتی از این حقیقت تلخ آگاه هستیم که زادگاهِ مشترک ما از منظر پایداری زیست‌محیطی در رتبه‌ی یکصد و سی و پنجم قرار دارد  و پایتخت آن در میان 215 شهر جهان از نظر امنیت عمومی، یکصد و پنجاهم و از نظر کیفیت زندگی، یکصد و شصت و هفتم است؛ ساده‌انگارانه خواهد بود، اگر بپنداریم که با توجهی که در دنیای مجازی به مقوله‌ی محیط زیست شده است، می‌توان امیدوار بود که این روندهای نگران‌کننده به سرعت شیبی معکوس بیابند. چرا که هیچ‌گاه نباید فراموش کنیم: ما همچنان در سرزمینی زیست می‌کنیم که ساکنانش تنها 8 دقیقه در سال (به طور متوسط) مطالعه می‌کنند؛ سرزمینی که هرگز از منظر شاخص‌های توسعه‌ی انسانی حتا نتوانسته در شمار 90 کشور نخست جهان هم قرار گیرد! همان سرزمینی که برای هر شش نفر از ساکنانش فقط یک جلد کتاب وجود دارد – به نقل از محمّدحسین ملک احمدی، دبیر هیأت اُمنای کتابخانه‌های عمومی‌کشور – که این میزان فقط یک پانزدهم نسبت جهانی آن است. بنابراین، به نظر می‌رسد برای دستیابی به آستانه‌ی تحوّل و توسعه‌ی جامعه در هر حوزه‌ای، نیازمند پرورش نسلی دانا، با صلاحیت، با کفایت و شدیداً معتقد و پایبند به مراعات حدود و ثغورِ عادلانه (متعادل) در آن حوزه باشیم؛ نسلی که با تعریف و اجرای دقیق حدود آزادی‌ها و مسئولیت‌ها و کیفر دادنِ (در جای خود نهادن) کسانی که از حدود پا را فراتر بنهند، امنیت پایدارِ فردی و اجتماعی را – به عنوان نخستین شرطِ وجودی یک محیط بارور و پویا –  برقرار و محافظت کنند.      
سخنان خانم مری رابینسون، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد در اجلاس ژوهانسبورگ، می‌تواند کلام سزاواری در این جستار باشد: «فکر می‌کنم در آینده‌ی نزدیک جامعه‌ی جهانی به این نتیجه خواهد رسید که مهمترین مسایل بشری عبارتند از: توسعه‌ی پایدار، حفاظت از محیط‌زیست و رعایت حقوق بشر. در واقع این سه مسأله، اضلاع ضروری یک مثلث هستند که سرنوشت بشر را رقم می‌زنند. بدون هر یک از این سه، بهبود وضعیت انسان‌ها و جوامع ناممکن خواهد بود. تحقق توسعه‌ی پایدار، مستلزم توجه به حقوق بشر و حفاظت از منابع طبیعی و محیط‌زیست است. از طرف دیگر، حقوق بشر آنگاه رعایت خواهد شد و محیط‌زیست آنگاه محافظت می‌‌شود که توسعه‌ی پایدار در تمامی جهان تحقق پیدا کند.»
     آیا کسی هست که هنوز درنیافته باشد که چرا حفظ محیط زیست می‌تواند با حرمت‌نهادن به حقوق بشر مرتبط باشد؟
    بار دیگر و به سهم خویش از اقدام سزاوارانه‌ی دست‌اندرکاران این مسابقه‌ی ارزشمند تشکر کرده و این امیدواری را برای خویش محفوظ می‌دارم که سرانجام بتوانیم روزی را درک کنیم که در آن نه فقط انسان که هر زیستمندی که در جهان فانی حضور دارد، بتواند از حرمت و احترامی درخور و سزاوارانه بهره‌مند شود.