وقتی عملکرد آمازون چنین نزول کرده، تکلیف هیرکانی دیگر روشن است! نیست؟

بنا به یک بررسی پژوهشی جدید – که نتایج آن در شماره ۶ مهر #گاردین منتشر شده – جنگلهای بارانی تا آن اندازه کیفیت خود را از دست داده اند که بجای کاهش انتشار کربن، خود به یک منبع اصلی انتشار کربن تبدیل شده اند! این بررسی بر نیاز فوری برای حفاظت و احیای آمازون و مناطق مشابه تأکید فراوان دارند. پژوهشگران مناطقی جنگلی را در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا – آنجا که تاکنون تصور می رفته نقشی کلیدی در جذب گازهای گلخانه ای داشته باشند- یافته اند که اکنون بنا بر محاسبات سالانه TG٤٢٥- teragram (١٠ به توان ١٢) کربن انتشار می دهند؛ رقمی بیشتر از آنچه که از ترافیک در ایالات متحده تولید می شود! این رقم به مراتب بیش از آن است که در گذشته تصور می شده و فشار بیشتری را موجب می شود. نگارندگان گزارش می گویند کشف آنها – منتشر شده در #ژورنال_Science روز گذشته – می بایست سیاستگذاران را بشدت تکان دهد و به تغییر و ترمیم عملکردهایشان وادارد.
آلساندرو باکینی، یکی از پژوهشگران اصلی این بررسی از مرکز تحقیقاتی Woods Hole، دانشگاه بوستون، می گوید: “این نشان می دهد که ما نمی توانیم راحت بنشینیم و منتظر شویم. جنگلها آن کاری را انجام نمی دهند که ما فکر می کردیم. درختان مانند همیشه کربن را از نیوار -اتمسفر – جذب می کنند، اما حجم جنگل دیگر آن اندازه کافی نیست تا مقدار انتشار کربن را جبران کند.” این پژوهش از همه بررسی های پیشین در اندازه گیری عواقب آسیب و تنزل کیفیت (جنگلها)فراتر رفته- کاهش تراکم درختان و از بین بردن تنوع زیستی در زیر یک پوشش حفاظتی ظاهری؛ معمولا در نتیجه قطع “انتخابی” درختان، آتشسوزی، خشکسالی و شکار. این می تواند زیست توده را تا ٧٥٪‏ کاهش دهد. اما برای ماهواره ها نظارت بر از بین بردن جنگلها کار دشواریست، زیرا با نگاه از بالا پوشش (سایبان) جنگلی دست نخورده بنظر می رسد، به رغم آنکه در زیر تقلیل پیدا کرده. برای بدست آوردن داده های دقیقتر، پژوهشگران داده های ماهواره ای از ١٢ سال را با تحقیقات میدانی ترکیب کرده اند و در نتیجه به مقدار انتشار خالص کربن در هر قاره رسیده اند. آمریکای لاتین-خانه آمازون، بزرگترین جنگل دنیا-مسئول نزدیک به ٦٠٪‏ از کربن منتشر شده از طریق جنگلهاست، درحالیکه ٢٤٪‏ از آفریقا و ١٦٪‏ از آسیا منجر می شود. روی هم رفته، کربن بیشتری از طریق تنزل کیفیت و اختلال در جنگلها منتشر می شود تا جنگلزدایی. پژوهشگران تأکید دارند که این شرایط هم نگران کننده است و هم یک فرصت، زیرا اکنون می توان مناطق متأثر را شناسایی و دوباره احیا کرد، پیش از آنکه آنها برای همیشه بکلی ناپدید شوند.
وِین واکر، یک پژوهشگر دیگر از این تیم می گوید: “پیش از این ما می دانستیم که تنزل کیفیت یک مشکل است، اما نمی دانستیم کجا و تا چه اندازه. این آسانتر است که ما از این مشکلات نام ببریم، زمانی که هنوز مقداری از جنگلها باقی مانده اند. در اینراه حفاظت از جنگلهای بکر و دست نخورده با تراکم بالای کربن ارجحیت دارد و موثرترین روش برای اینکار “حمایت از حق مردم بومی برای داشتن زمین است.” شوربختانه بسیاری دولتها که قلمرو آنها زیستگاه جنگلهای گرمسیری است، در مسیر مخالف حرکت می کنند. برای نمونه در برزیل و کلمبیا، سرعت جنگلزدایی در سال گذشته شدت پیدا کرده. آلساندرو باکینی که یک پسر دو ساله دارد، اضافه می کند: “وقتی که به ارقام روی نقشه، آنجا که این تغییرات صورت می گیرند، نگاه می کنم، شوکه می شوم. فرزند من احتمالا بسیاری از این جنگلها را نخواهد دید؛ با چنین روند تغییر، جنگلها دیگر وجود نخواهند داشت.” اما او می گوید این ارقام می بایست ما را به عمل وادار کنند: “ما می بایست دید مثبت خود را حفظ کنیم و جنگلهای گرمسیری را دوباره ترمیم کنیم. تا آنجا که به تکنیک کاهش کربن مربوط می شود، این کار دشواری نیست و نسبتا مقرون به صرفه. ما همه می دانیم که چگونه از پایداری جنگلها محافظت کنیم.”

‏ خواننده عزیز مهار بیابان زایی!
اینکه اعلام می شود دستکم ۳۰۰ هزار هکتار از قلمرو رویشگاه #هیرکانی در شمال کشور را از دست داده ایم، البته بسیار ناگوار است؛ اما ناگوارتر آنکه نیمی از ۱.۶ میلیون هکتار جنگل باقیمانده هم عملاً مخروبه شده و فقط ظاهری سبز دارد! غم انگیز است که در چنین شرایطی حتی یک سوم ۸۰ میلیارد تومان هزینه سال نخست اجرای #طرح_تنفس هم پرداخت نمیشود؛ آن هم در شرایطی که برای ساخت شش سد شفارود، پل رود، هراز، لفور، گلورد و لاسک، بیش از ۵۰ برابر این رقم پرداخت می شود! و غم انگیزتر آنکه مجموع این شش سد نمی توانند به اندازه تولید سالانه آب توسط هیرکانی، یعنی ۴ میلیارد متر مکعب، آب تنظیم کنند!