مهار بیابان‌زایی

دستورالعمل پایش و ارزشیابی طرح‌های مدیریت منابع طبیعی و آبخیزداری

    یکی از مشکلات طرح‌های به اجرا درآمده در حوزه منابع طبیعی کشور، نبود یک سامانه‌ی پایش‌گر یا خط کشی واحد برای اندازه‌گیری اثرات اجرایی آنها بر افزایش یا کاهش پایداری بوم‌شناختی سرزمین است. از این رو، در سال 1383 به همت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی سابق، به گروهی از پژوهشگران و کارشناسان کشور مأموریت داده شد تا این لکنت جدی برطرف شود. نگارنده نیز، یکی از اعضای این گروه بود که به همراه شادروان کامبیز بهرام‌سلطانی، محمّدعلی حامدی، رسول جلالی، مرتضی ابراهیمی رستاقی، عیسی نبوی، عسگر علیزاده، مهدی زرعکانی، فرزاد احمدی طباطبایی، آرش ضیایی، مسعود شکویی، حسن شیرزاد، علی مزروقی اصل، حمید طراوتی، مصطفی سعیدفر، عباس سعیدی و نعمت خالصی در تهیه‌ی این شیوه‌نامه یا دستورالعمل مشارکت داشتند.

    خوشبختانه اخیراً متوجه شدم که حاصل آخرین کار مشترک مطالعاتی‌ام با شادروان کامبیز بهرام‌سلطانی عزیز و دیگر یاران و همکارانش در شرکت مهندسین مشاور رویان، در قالب نشریه شماره 505 معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور در شش فصل و 177 صفحه منتشر شده است؛ نشریه‌ای که برای تهیه‌ی آن بیش از شش سال زمان صرف شد.

    در دیباچه‌ی این نشریه و در توصیف چرایی ورود به این جستار، نوشته‌ام:

    چرا «پایداری» واجد اهمیت است؟ چگونه می‌توان به سمت پایداری بیشتر حرکت کرد؟ نسبت پایداری با طرح‌های منابع طبیعی چیست؟ رویکرد غالب برای فراکافت این مفهوم، از چه ویژگی‌هایی باید برخوردار باشد؟ چه معیارها و شاخص‌هایی را می‌طلبد و از چه نظام ساختاری بایستی تبعیت کند تا سرانجام بتوانیم بر این ادعا پای‌فشاریم که ساختار نظام منابع طبیعی ما از یک سامانه‌ی پویا و منسجم برای پایش و ارزشیابی خویش بهره‌مند است.

   امیدوارم مجموعه‌ی حاضر توانسته باشد گامی بلند برای کاهش لکنت توصیف شده بردارد و به پرسش‌های مورد اشاره، پاسخی سزاوارانه دهد.

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

2 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا