سدسازی به زبان ساده در ایران: یکی علیه همه؛ همه علیه یکی!

اتفاقا من همیشه این سوال برایم بود که چرا در شمال سنفرانسیسکو که رودخانه های زیادی به دریا می ریزد سد نمی سازند و با لوله های فراوان آب را از دریاچه های طبیعی که در دل کوه ها و تپه ها وجود دارد به شهرها می رسانند. من فقط یک سد در این اطراف دیده ام که آنهم خیلی کوچک است و می توانم بگویم که خروجی آن به همان اندازه ورودی آن است و از میزان آب رودخانه پس از سد چیزی کم نمی شود.
پس با این مقاله شما نتیجه می گیریم که احداث سد بیشتر برای ذخیره نان بوده است و نتیجه دیگر نیز این است که علت اصلی بیچاره شدن کشاورزان ما کم آبی نیست بلکه واردات بی رویه محصولات کشاورزی است.
یادداشت بسیار مفیدی بود. با سپاس از شما

آقای درویش عزیز،

میبینم که خوشبختانه هنوز زبانتان مو در نیاورده است و خدا هم نکند که مو درآورد.

بهرحال موضوع بسیار جالبی است و همانطور که در یکی از نظرهای خودتان بصورت لینک به آن اشاره کردید کمابیش بر همه اهل فن مبرهن گشته که سدسازی در کشور ما آن انتظاری که از آن میرفت را نمیتواند برآورد کند.
در مورد چهار سال مافیای سد ساز نوشته بودید. فکر کنم اگر از مافیای سد ساز بخواهید صحبت کنید زمان خیلی پیشتر از چهار سال را بایستی در نظر گرفت.

شاید خیلی بهتر میبود که پنج درصد از هزینه ای که برای ساخت سدها بکار رفته و میرود صرف بازسازی و بروز کردن سیستم قنات و کاریز کشور میکردیم و بازده بسیار بسیار بالاتری را میگرفتیم تا اینکه بخواهیم مسیر رودخانه را عوض کنیم و یا سدهای مشکوک بزنیم.

آزموده دیگران را دوباره آزمودن خطاست. خطاتر آنکه آزموده دیگران نتیجه هم نداده باشد.

موفق و پیروز باشید.
فرهنگی – تاریخی – صنعتی

آها !! منظورم از ابر دشت پیمایان کارشناسان منابع طبیعی در آن دوره بودند .
.. فاتحه منشور کوروش هم خوانده شد همین امروز و فردا است که گذارش می دهند اکبر آقا آبدارچی موزه ایران باستان سر خورد و منشور افتاد و شکست !!!
سخن چرچیل همواره چون کابوسی در گوشم زنگ می زند . از اواخر قرن نوزدهم که بریتانیا و مصر مشترکا سودان را کنترل می گردند ، پیشروی فرانسه در جنوب غربی سودان و نزدیک شدن به نیل در حوالی شهرک فاشودا ایم نگرانی را ایجاد نمود که فرانسه با ایجاد ناسیساتی بر نیل آب آن را کنترل کند که بلوای دیپلماسی عجیبی درست کرد و بدون رعایت عرف و آداب سیاسی معمول بریتانیا سربازان فرانسوی را به زور اخراج نمود .

چطور در دوره سردار سازندگی که پس از مدت ها به متحصصان غیر خودی هم گوشه چشمی نگاه شد کسی به آن سردار نگفت : پدر جان ، سردار جان هرکجا نباید سد ساخت جان بابا عزیز دل برادر
اگر ما اینهمه در ساخت سد پیسرفته هستیم چرا زردالو و انگور و گندم را از خارج وارد می کنیم ؟

من زیاد از این ادبیات مافیای سد سازی و میزان گردش پولی سد سازان و غیره خوشم نمی آید چون شبیه ادبیات یه نفر اسمش را نیاور است. مگر با این پول ها همین سد سازان نمی توانند کانال ساز شوند؟ نمی توانند تاسیسات ساز شود. اتفاقا ساخت کانال و تاسیسات پس از سد، هم راحتر است، هم کم هزینه تر و هم با حاشیه سود بیشتر. خوب اگر تنها مسئله باقی مانده راضی کردن مافیای شرکت های عمرانی است که هزاران راه هست برای رسیدن به خدا!!
می دانید چرا سدسازی در کشور ما مورد استقبال واقع شده؟ به همان دلیلی که 50 سال پیش در کشورهای پیشرفته و در حال توسعه آن زمان مورد استقبال قرار گرفته بود. و خوب البته همه ما اذعان داریم که 50 سال از آنها عقبیم. مسئله را در جای دیگری باید دید. همین الان شاید قریب به اتفاق تحصیل کردگان این مملکت وقتی سدی را می بینند تحسینگر نبوغ بشر می شوند و اراده آدمیزاه را در مهار طبیعت می ستایند. شاید کمتر کسی باشد که اثرات زیان بار ساختن سدها را بداند و بشناسد. تازه آنهایی که می دانند این زیان ها را در یک کفه ترازو گذارده و منافعش را در کفه دیگر سنگین تر می یابند. مشکل کشور ما پارادایم توسعه ای است که در آن گیر کرده ایم. ما پارادایم توسعه همهجانبه نگر و پایدار نداریم. بروید بخوانید مقالات شخصی به نام دکتر رنانی. 5 سال پیش مقاله می نوشت امتناع برنامه ریزی در ایران و از یکسال پیش تیتر می زند امتناع توسعه در ایران. ما اصلا نمی توانیم توسعه پیدا کنیم.

راه ما از آگاهی رسانی می گذرد. باید ملت آگاه شوند، باید این مطالب را آنقدر گفت که پارادایم های قبلی بشکند و هر جا سدی یافتیم به وسعهت ریاچه آن و میزان برق تولیدی آن تنها نپردازیم، بلکه سرمان را بچرخانیم و آن سوی سد را هم نگاهی بیاندازیم که چه بر شر طبیعتش و مردمانش آمده؟

در خصوص مقایسه هزینه تولید برق از سد و مقایسه آن با فتوولتائیک به نظرم فاکتور زمان جا افتاده است. فتوولتائیک نه در کشور ما که در دنیا طفلی نورسیده است. هنوز این سلولها 12 درصد نور خورشید را به برق تبدیل می کنند. منتظر باشید تا نسلهای جدیدتر با بازدهی 40 درصد و قیمتهای به مراتب کمتر از راه برسند، آنگاه بسیار به صرفه تر خواهند بود. برق آبی فناوری چهار،پنج دهه پیش است. به صرفه بودن و یا نبودنش را باید با آن زمان مقایسه کرد. با این چوب شاید بشود ایجاد ظرفیت های جدید برق ابی را زد، ولی ظرفیت های از قبل ایجاد شده را انصاف نیست در محاسبه هزینه فایده و رقابت با فتوولتائیک وارد کرد.

در خصوص دو سدی که نوشته اید در طبس و نیشابور ساخته شده و اثرات بدی داشته می خواهم بگویم اتفاقا شاید تنها جایی که سد ممکن است مفید باشد همین دشت مرکزی ایران است که رودخانه های فصلی دارد و انتهای همه انها نمکزارهای کویر و به اصطلاح دق هایی است که به تابستان نکشیده تمام آبشان تبخیر می شود.
آبی که در این رودخانه های فصلی جریان می یابد اغلب از رگبارهای پاییزی و یا بهاری نشات می گیرد و سیلابهایی قدرتمند را روانه می سازد که نه بدرد دشت می خورد و نه کشاورز و نه سفره های زیرزمینی!
در بالادست آن هم به خاطر کم آبی نمی توان جتگلکایر کرد که آب به خورد زمین رود. ابخیز داری و آبخوان داری هر چند مفید است اما حریف سیلاب های بنیان کن این گونه رودخانه ها نیست. راه چاره اما احداث سد های کم هزینه و کوچکی است که این سیلاب ها را ذخیره کند و هم اب شرب شهرهای متکی بر سفره های زیرزمینی را تامین کند (فشار را از گرده سفره ها کمتر کند) و هم اگر کانالی ساخته شد کشاورزی منطقه را رونق بخشد.

سلام
ممنون از آگاهی ‘ اطلاع رسانی و پیگیری های شما.
بدرود.

پاسخ:

درود بر ابوحنانه ی عزیز … از بوشهر چه خبر؟

می دانی درویش جان
من امیدی ندارم و آروزیی محال می دانم حداقل در حد عمر خودم. اینگار درست شدنی نیست که نیست. مثل آب در هاون کوبیدن شده روزگارمان. فقط شاید تنها دلیل گفتن و گفتن و پایمردی نشان دادن باید این باشد که از خجالت نسلهای بعد کمی البته کمی به درآییم. همین!!!

این را بخوانید
https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%
88%D9%86
دلتان مثل برای کارون می گیرد. نمی گیرد؟

کم آبی کارون روی قضیه است. اگر این مرض را جراحی کنید خواهید دید که چه فجایعی در حق گونه های نباتی و حیوانی و صد البته انسانی روا شده است.
دل آدم می ترکد از اینهمه غفلت و جهالت.
البته می دانم از ما بهتر می دانند. با اینهمه سواد و مشاور و مدیر و … و این جای بسی تعجب دارد.

این راه ببنید بد نیست
https://www.tabnak.ir/fa/pages/?cid=28648

دیگه نمی شه خوند
لب کارون چه گل ( با ضم گ ) بارون

باید گل ( با کسر گ) خوند

نه ؟

درود بر اروند و کارون
و سلامت باشد اروند پسر

همین است درویش جان
جنگ هسته ای در خارج و جنگ آب در داخل
خیلی به هم می آیند نه ؟

پاسخ:

البته جنگ آب به گمانم می تواند بسیار خطرناک تر باشد و ممکن است 2 میلیارد انسان ساکن در 5 میلیارد هکتار از سرزمین های خشک جهان را متأثر سازد.
درود …

سلام
در ارتباط با این موضوع ایمیلی داشتم که براتون فوروارد می کنم.
پایدار باشید

با سلام و عرض ادب واحترام
من خدابخشی رییس هیئت مدیره انجمن صنفی مهندسان صنعت آب خوزستان هستم که مدتی است مطالب شما را دنبال می کنم بسیار خوشوقتم و بر خودم می بالم که متخصص هموطنم دارای رتبه های برتر وبلاگ نویسی و فعالیت های زیست محیطی است اما با خواندن مطالب علی الخصوص در خصوص سد سازی که اینجانب تجربه کوچکی در آن دارم مواردی لازم به ذکر دیدم که در زیر به آنها اشاره ای کوچک می کنم:
1- با توجه به ابنکه خوانندگان این وبلاگ از میان دانشجویان هم می باشند مطلق گرایی در حمایت یا ردموضوعی کاملاً علمی و تخصصی که نیاز به بررسی و مطالعات جامع دارد را صلاح نمی بینم چون طرح موضوعات در این وبلاگ یا سایت های مشابه اشاره گونه است و با توجه به کمبود وقت وفضا امکان طرح جوانب مختلف موضوعات فراهم نیست همانگونه که در بحث مخالفت در سد سازی دوستان فقط مخالفت مطلق آنرا متوجه گردیده اند و نه یک راهکار بودن آنرا ولو اینکه آخرین راهکار باشد.
2- سد سازی مطلقاً بد نیست به شرط اینکه راهکار های دیگه بررسی شده باشد و به جواب نرسیده باشیم و ضمناً در هنگام سد سازی هم زمان تمامی موضوعات اجتماعی زیست محیطی فنی و اقتصادی رعایت شود و اقدامات آبخیزداری و کنترل رسوب آن با مشارکت مردم و با نگرش مدیریت نرم افزاری اجرا شود.
در واقع سد سازی در کشور ما مشکل عمده ضعف در اجرای مطالعات انجام شده وجود دارد تا خود فیزیک سازه مثال آن نیز مطالعات D & R بر روی سد دز و حوزه آن است که بعد از 40 سال هنوز اقدامات آبخیز داری پیش بینی شده آن انجام نشده ولی این سد واقعاً نقش مهمی را ایفا می کند.
2- در مطالعات برقابی مقایسه با سایر نیروگاه ها به طور واقعی انجام می شود.ادامه در نظر بعدی …