مهار بیابان‌زایی

آهنگ کوثر: چه کسی سیاست‌گزار آبِ ایران است؟!

همان طور که می‌دانید، قرار است به زودی در جوار طرح موفق آبخوانداری کوثر، بر روی رودخانه چاه قوچ یک سد جدید احداث شود و ظاهراً مطالعات سد هم به پایان رسیده است؛ سدی که اگر ساخته شود، بزرگترین آسیب را به طرح آبخوانداری کوثر خواهد زد!

همان طرحی که هم‌اکنون از سوی یونسکو در قالب طرح SUMAMAD به عنوان یک الگوی برتر در مدیریت منابع آب در حال معرفی شدن به جهان است.

همان طرحی که در بازدید اخیری که رهبر معظم انقلاب از دستاوردهای علمی فارس در محل جهاد دانشگاهی شیراز داشتند، پس از شنیدن سخنان دکتر کوثر، فرمودند: “بایستی اجرایی شود“. گفتنی آن که معظم له چنین دستوری را نیز در سال 1364، که تیم دکتر کوثر در پی آبرسانی به دشت دزگاه بود، به وزارت نیرو صادر فرموده بودند ( راوی: مهندس وکیلی، معاون وزارت مزبور در آن هنگام).

همان طرحی که جایزه ی بهترین مقاله‌ی آبخیزداری سال‌های 1369 و 1370 را در روز 5 خرداد 1372 از دست جناب دکتر حسن حبیبی،  معاون اوّل وقت رییس جمهور، دریافت کرد؛

همان طرحی که رییس جمهور وقت، مدال پژوهش درجه‌ی 3 را در روز 13 اردیبهشت 1375 به خاطرش، در ایستگاه کوثر در گربایگان فسا، به سینه‌ی این خدمتگزار آویخت؛

همان طرحی که جایزه‌ی دوم خوارزمی برای پژوهش کاربردی را در تاریخ 17 بهمن 1375 از آن خود کرد؛

همان طرحی که مدال طلای مالکیت معنوی جهانی در تاریخ 17 بهمن 1375 را به خود اختصاص داد؛

همان طرحی که جایزه‌ی سوم سازمان حفاظت محیط زیست را در روز 17 خرداد 1379 به خویش اختصاص داد؛

همان طرحی که جایزه‌ی 30 هزار دلاری سازمان اسکان بشر- شهرداری دبی را درسال 2004 به دست آورد (گفتنی آن که این جایزه توسط دکتر کوثر برای انجام پژوهش‌های آبخوان‌داری در اختیار مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی قرار گرفت)؛

همان طرحی که جایزه 20 هزار دلاری رودخانه‌های بزرگ ساخته‌ی دست بشر در سال 2005 را از سوی ریاست وقت یونسکو از آن خود کرد؛

چند روز پیش به دکتر کوثر گفتم: مفهوم تصاحب آن همه مدال ملّی و جهانی و آن همه حمایت عالی‌ترین مقام‌های جمهوری اسلامی از طرح آبخوانداری کوثر چیست؟ آیا آن حمایت‌ها و تشویق‌ها با این حرکت ناجوانمردانه تطابق دارد؟!

ایشان برایم چنین نوشتند:

کار من و همکارانم بررسی بهره‌وری بهینه و پایدار از منابع طبیعی است که آب و خاک در بالا ترین سطح آن قرار دارند. برای ما افتخاری والا تر از این نیست که در خدمت آخشیجی هستیم که پروردگار دانا و توانا پایه‌های سریر خود را هنگام آفرینش آسمان‌ها و زمین بر آن قرار داد ( قرآن مجید، هود:7).
از دید کاربردی دانش، بررسی‌های ما تا آنجا اعتبار یافته‌اند که ناشران بین‌المللی از ما کار می خواهند؛ دستاورد  پژوهش‌های 17 ساله‌ی سید حمید مصباح در مورد آبیاری سیلابی مراتع برای کنار آمدن با خشکسالی و تحقیقات 12 ساله ی دکتر مهرداد محمدنیا در مورد نیترات‌زدایی از سیلاب به وسیله‌ی اوکالیپتوس کامالدولنسیس، هر یک در قالب فصلی از یک کتاب به وسیله‌ی : Nova Science Publishers در دست چاپ است. ناشری آلمانی به نام لامبرت نیز درخواست کرده است که  رساله‌ی دکتری آقای محمد نیا را چاپ و منتشر کند و احتمالاً امتیازی مالی  نیز به ایشان بپردازد. این دعوت‌ها برای پژوهشگران ایرانی مسلمان افتخار آفرینند!
با آن که از جمهوری اسلامی ایران به خاطر حمایت‌های فراوانش از آذر 1358 تاکنون بسیار سپاسگزارم، حق خود می دانم که فردی مسوول به پرسشی بسیار ساده‌ی از این کمترین پاسخ دهد: چه کسی سیاستگزار آبِ ایران است؟
بر پایه‌ی گزارش  روزنامه ی شرق (4 خرداد 1389، صفحه ی 13) قرار است یک دستگاه سد در سراب ایستگاه کوثر در گربایگان فسا ساخته شود. از آنجا که ما در طرح موجود، که از سال 1361 در دست اجراست، و طرح آبخوانشهر پژوهشی علی (ع)، که با همکاری دانشگاه سازمان ملل متحد، یونسکو، و دولت فلمیش بلژیک اجرا می شود، حق اولویت 75 متر مکعب برثانیه از سیلاب چاه قوچ را داریم،‌ برای این بده برنامه‌ریزی شده است. افزون بر آن، آیا صلاح است در جایی که تبخیر سالانه‌اش 3200 میلی‌متر است، سد ساخته شود؟ مضافاً، فرسایش سازندهای میشان، رزک و آغاجاری عمر مفید سد را بسیار کوتاه خواهد کرد.
من برای عشایری که بناست از آب سد بهره مند شوند، ارزشی بسیارقایلم؛ لکن نمی‌توانم ببینم که زندگی برخی پایاب نشینان، مانند گروهی پرشمار که در سراسر دنیا با غصب کردن آبشان آواره شده‌اند، ویران گردد. نازیبایی‌های آبخوان‌داری، سادگی و ارزانی آن است؛ بر آنیم که با دشوار و گران کردن، آن را، به گویش شیرازی، مقبول کنیم، شاید مورد پسند افتد، ان شا‌الله.

سیّد آهنگ کوثر

گمان نکنم حرف دیگری باقیمانده باشد! نه؟

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

14 دیدگاه

  1. چرا محمد جان یک حرف برای دست اندکاران وزارت نیرو باقی مانده: این قضیه درست است ولی مطالعات ما نشان می دهد که سد مهمتر و با ارزتر است. کاهای اینگونه باید تحقیقاتی بماند ……….”
    و ادامه هزاران دلایل عتیقه دیگر و حمایهای کرسی سبز نشینان هرم بهارستان.!

    پاسخ:

    و البته باید تشکر کرد! نکرد؟

  2. سلام
    بیشه های مارون دیروز در آتش سوخت!
    طبق اخبار شفاهی دوستان بیش از 200هکتار از بیشه های بکرو غنی مارون با درختان 8-10 متری دیروز در شعله هایی که ارتفاع آن به 40 مترهم رسیده بود سوخت.هنوز افکارم جمع وجور نمی شود که حتی میزان تاثر و عصبانیتم را بتوانم بیان کنم. دوروز قبل در همان حوالی پرسه می زدم و محو تعدد و تنوع پرندگان و آواز زیبایشان بودم والبته زمین های کشاورزی که کشاورزان آتش زده بودند..به ذهنم راه ندادم شاید… وامروز… !!!

  3. ای کاش با مطالعه بیشتر شاهد عدم ساخت این سد باشیم با مشاهده طرح کوثر پی میبریم که همه آفریده های خدا زیبا هستند سیلاب،بیابان برهوت …این طرح نماد عظمت وشکوه ایرانیان است زیرا ایرانیان در گذشته نیز با طرحهای زیادی از جمله آبخیزداری هوش وتوانائی خود را به رخ جهانیان کشانده اند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا