ماجرای یک بحث شیرین طلبگی در باره برنامهریزی فضایی (Spatial planning)
عهدیه کالیراد، یکی از پژوهشگران باسابقه و سختکوش بخش تحقیقات بیابان است که میکوشد تا ردپای دانش خود را بر جاذبههای کویری و بیابانی کشور نهاده و آنها را به زبان علمی و مبتنی بر معیارهایی فنی کمّی سازد. موضوعی که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است. چند روز پیش با او بحثی در بارهی دانشواژهی Spatial planning داشتم که در ایران با عنوان برنامهریزی فضایی از آن یاد میشود؛ برگردانی که شاید مانند خیلی از برگردانهای دیگر نتواند حق مطالب را ادا کند.
از او خواستم تا ماحصل دیدگاه ارزشمند و متفاوتش را به نظم درآورده و با خوانندگان گرامی مهار بیابانزایی به اشتراک نهد.
او نیز اینک این کار را انجام داده که ضمن قدردانی از زحمتش، توجه شما را به روایت این همکار عزیز از ماجرای جایگزینی «برنامهریزی فضایی» جلب میکنم؛ روایتی که میدانم برای خیلیها از جمله اسد افلاکی دوستداشتنی میتواند تأملبرانگیز باشد!
بنام خالق زلالی آب و سادگی عشق
“Spatial (environmental) data can be used to explore conflicts, examine impacts and assist decision-making”
اولین کلمه “بابا” بود … بزرگتر شدم، مادرم گفت: “پدر” ولی من “بابا” را دوست داشتم، تمام احساسم بود.
به من آموختند ساده و روان صحبت کن؛ چون، میتوانی تمامی احساست را با کلمات بیان کنی. وقتی به کودکم میگویم “دوستت دارم” او با تمام وجود احساس مادرانهی مرا درک میکند.
به کودکم آموختم میتواند به آن کس که دوستش دارد، بگوید: “دوستت دارم”؛ او آموخت کلمات تنها بیان حروف در کنار هم نیست؛ بلکه کلمات آهنگ احساسی است که باید ساده و روان بیان شود.
آموخت موجودیت یعنی وجود و وجود یعنی حسی پنهان.
در کلاس درس وقتی اولین بار شنیدم: Spatial ؛ دنبال فضایی میگشتم تا آن را تجسم کنم. برای جمعآوری Spatial data نمیدانستم کجای فضا را جستجو کنم، باور کنید نمیدانستم.
نمیدانید چقدر سخت است ندانی کجایی؟ چه میخواهی و سختتر آن که چگونه باید جواب بگویی؟!
پای صحبت سخنران که نشستم دیدم چقدر بیگانهام، اشتباه نکنید با انسانها بیگانه نبودم، با کلمات نا آشنا بودم:
“برای برنامهریزی فضایی(spatial planning) باید جمع آوری data داشته باشیم،option های مختلف را بررسی کنیم باید ………………”
نمیدانم کلمات سادهی خودمان، حجم زحمات تحصیلی و کاری ما را نشان نمیدهد؟ چرا به دنبال مغلوبکردن مخاطبین هستیم؟ چرا باور نداریم کلمات بیگانه در زبان خودشان کلمات سادهای هستند برای بیان احساس … آن هم بسیار ساده و روان.
چرا از یاد بردهایم “بابا” را
چرا روشنایی را در هاله میپیچیم
چرا خودمان را با تمام سادگی باور نداریم
استاد به کمک من شتافت تا مرا از این گم گشتگی در فضا نجات دهد: Spatial را همان محیط معنا کن به بیان بسیار ساده ما به دنبال “اطلاعات محیطی” میگردیم. محیطی که باید آن را بشناسیم. چقدر ساده بود فهم این کلمات به ظاهر بیگانه.
رنجهای بسیار کشیدند تا زبان فارسی را زنده بدارند و ما چه ساده فارسی سخن میگوییم!
مؤخره:
– دیرگاهی نیست که برای انجام بسیاری از بررسیها و پروژهها این اصطلاح بکار میرود:
” آمایش سرزمین از منظر برنامه ریزی، در اصل نوعی برنامه ریزی فضایی است، لیکن هر برنامه ریزی فضایی که یک یا چند ویژگی برشمرده را نداشته باشد، آمایشی نخواهد بود.
با توجه به اینکه به طور عام آمایش سرزمین تنظیم رابطه بین انسان، فضا و فعالیت تعریف شده است، موضوع آمایش سرزمین در جامع ترین حالت آن ترکیبی از مقولات زیر خواهد بود:
• رابطه انسان و فضا
• رابطه انسان و فعالیت
• رابطه فعالیت و فضا
• رابطه فعالیت و انسان
• رابطه فضا و فعالیت
• رابطه فضا و انسان
برای آگاهی بیشتر
