از #کویرهای_دریایی چه می دانیم؟!

:

از #کویرهای_دریایی چه می دانیم؟!

اغلب مردم با واژه هایی چون #کویر و #بیابان آشنایی داشته و می دانند به سرزمینهایی گفته می شود که کیفیت حیات در آنها به نسبت دیگر بوم سازگانهای موجود در کره زمین به شدت تقلیل یافته است. اینک اما پروفسور #دانلد_اسکاویا، استاد بازنشسته رشته محیط زیست و توسعه پایدار از #دانشگاه_میشیگان نتایج پژوهشهای اخیرش را منتشر کرده که نشان می دهد، مناطقی به مراتب مرده تر از بیابان و کویر هم در کره زمین وجود دارد، آن هم نه در خشکی ها که در قلمرو آبهای آزاد! در حقیقت، #مناطق_مرده یک چالش آلودگی آب در سطح جهانی به شمار می روند، اما با تلاشهای پایدار و رفتارهای علمی می توان آنها را به زندگی بازگرداند.
اخیراً پژوهشگران یک منطقه مرده -dead zone-را به بزرگی فلوریدا در نزدیکترین فاصله به ایران شناسایی کرده اند که دریای عمان را به خلیج فارس ارتباط می دهد. در حال حاضر در سراسر دنیا بیش از ۴٠٠ منطقه مرده در اقیانوسها و دریاچه ها وجود دارند؛ آنجا که اکسیژن آب آن اندازه کم است که هیچ آبزی توان زنده بودن را ندارد.
مناطق مرده زمانی شکل می گیرند که ارگانیسم های دریایی اکسیژن تجزیه شده را سریعتر از آن مقدار که در دسترس داشته باشند، مصرف می کنند. این معمولا زمانی رخ می دهد که لایه آب گرم روی لایه آب سرد قرار می گیرد یا آب شیرین روی آب شورتر می نشیند- بطور مثال آنجا که یک رودخانه به دریا می رسد. درچنین شرایطی لایه آب بالا تراکم کمتری دارد و شناور است. لایه های موجود کمتر با یکدیگر مخلوط می شوند و در اینصورت مقدار اکسیژن کمی از نیوار – اتمسفر – به لایه های پایینتر می رسد.
مولفه های دیگر، مواد ارگانیک در آب است. این مواد می توانند از فاضلابهای تصفیه نشده منجر شوند یا از رشد جلبکها و در کنار آنها پلانکتونها و ماهیهای مرده. این پروسه می تواند مقدار بیشتر و یا همه اکسیژن آب را مصرف کند.
دمای هوا نیز یک فاکتور دیگر است. دماهای بالا به رشد سریعتر جلبکها کمک می کنند، به شکل گیری لایه ها در آب شتاب می بخشند و موجب می شوند تا مقدار اکسیژنی که آب قادر به نگهداشتن آن است، کاهش پیدا کند. تغییرات اقلیمی، افزایش دما و وخیم تر شدن مولفه های زیستی به دلیل ورود فاضلابهای آلوده، رزمایشهای دریایی، آلودگی ناشی از تردد کشتیها و سوخت آنها و حوادث دریایی و پساب ناشی از آب شیرین کن ها، از جمله مهمترین دلایل افزایش کمی و کیفی مناطق مرده در جهان هستند.
اما بزرگترین دلیل، آلودگی ناشی از مواد مغذی -ورودی نیتروژن و فسفر بیش از حد به آب-است. این مواد رشد جلبکها را تحریک می کنند. منبع آنها تصفیه خانه های فاضلابهای شهری و صنعتی است و از جهتی دیگر افزایش کودهای شیمیایی از کشاورزیهای صنعتی در سطح بزرگ.
یک بررسی اخیر در مقیاس جهانی نشان می دهد که مناطق خالی شده از اکسیژن در آبهای باز از میانه قرن بیستم تاکنون در حد میلیونها کیلومتر مربع گسترش پیدا کرده اند و غلظت اکسیژن در صدها منطقه ساحلی مانند #خلیج_مکزیک اکنون آن اندازه پایین آمده اند که توزیع و فراوانی ماهیها را به شدت محدود کرده است. این عواقب همچنین در دهانه رودخانه ها و دریاچه های بزرگ محسوس هستند.
مناطق مرده گسترده در برابر تغییر مقاوم هستند. اما با کاهش مواد مغذی در Chesapeake Bay بهبودی این منطقه آغاز شده. جوامع اطراف دریاچه ایری در حد بسیار قابل توجهی مناطق مرده خود و شکوفایی جلبکی در سالهای ١٩٧٠ را با تقلیل ورودی فسفر کاهش دادند. با این وجود، در حال حاضر این موارد در دریای عمان و نزدیک #تنگه_هرمز ظاهر شده اند و مدرکی است که نشان می دهد این معضل بحرانی در حال جریان و افزایش است.

خواننده عزیز #درویشنامه!
شاید برایتان جالب باشد که بدانید فرآیندهای #سدسازی و #طرحهای_انتقال_آب که به صورت مصنوعی امکان وقوع جریانهای سیلابی را کاهش می دهند، خود یکی از عوامل آفرینش مناطق مرده در محیطهای آبی محسوب می شوند. به عبارت دیگر، هرچقدر که از دبی رودخانه ها در هنگام ورود به دریاهای آزاد بکاهیم و هرچقدر که زهاب و فاضلاب و شیرابه بیشتری در آنها رها سازیم، یعنی: به دست خود مرگ خلیج فارس، دریای عمان و دریای کاسپین را به جلو انداخته ایم!

https://t.me/darvishnameh/7073