برنج هم برنج های قدیم!

:

برنج هم برنج های قدیم!

تیترِ این یادداشت، برگرفته از ضرب المثل مشهورِ نسل میانسال و کهنسال معاصر است که اغلب با حسرت و به نوعی غلوآمیز از طعم غذاها و میوه ها در گذشته ها یاد می کند. اما تازه ترین پژوهشهای انجام شده که نتایج آن، همین چهارشنبه گذشته در ژورنال معتبر Science Advances منتشر شد، آشکارا ثابت می کند که #تغییرات_اقلیمی و انتشارِ شتابان و افزاینده دی اکسید کربن، بر روی کیفیت مواد غذایی و احتمالاً مزه آنها آثاری پس رونده باقی نهاده و از میزان ویتامینها و مواد معدنی مفید می کاهد. به عبارت ساده تر، تغییرات اقلیمی فقط از کمیت محصولات نمی کاهد، بلکه کیفیت را هم خدشه دار کرده و ظاهراً حالا با اطمینان بیشتری می توان حسرت طعم میوه ها و دیگر اقلام زراعی و باغی در چند دهه پیش را در مقایسه با همتاهای امروزی خورد!
به عنوان مثال، اکنون یک بررسی پژوهشی جدید کشف کرده برنجی که در معرض درصد بالایی از دی اکسیدکربن قرار گرفته، دارای مقدار کمی از مواد مغذی مهم است. از این رو عواقب احتمالی ناشی از کاهش کیفیت سلامتی ساکنان زمین بسیار جدی و گسترده است، بخصوص اگر یادمان باشد که درصد قابل توجهی از مردم فقیر جهان، چیزی جز همین محصولات زراعی را مصرف نکرده و توان خرید پروتئین حیوانی و لبنیات را ندارند.
پژوهشهایی که دکتر زیسکا و همکارانش بطور آزمایشی در مزارع برنج واقع در دو کشور چین و ژاپن انجام داده و این محصولات را در معرض سطح بالای دی اکسیدکربن قرار دادند، ثابت کرد ١٨ نوع محصول برنجی که در منطقه کشت می شود، حاوی مقدار بسیار کمتری پروتئین، آهن و روی در مقایسه با برنج معمولی هستند. علاوه براین، همه انواع برنج کاهش شدیدی از ویتامینهای B1, B2, B5 و B9 را نشان داده اند، اگرچه مقدار ویتامین E آنها افزایش پیدا کرده بود.
این بررسی پژوهشی به این دلیل بر برنج تمرکز داشته، زیرا خوراک اولیه بیش از ٢ میلیارد نفر از مردم دنیا از جمله ایرانیان است.
پروفسور کریستی ایبی، استاد دانشگاه واشنگتن و از نگارندگان بررسی نامبرده می گوید: “برای مردم در کشورهای ثروتمند که از تغذیه سالم و متنوعی برخوردارند، این نکته که برنج ارزش غذایی خود را در طول سالهای آینده از دست می دهد، احتمالا مهم نیست. اما در کشوری مانند بنگلادش، برنج ٧٠٪؜ از کالری مورد لزوم را تأمین می کند و امکانات چندان دیگری برای چنین مواد غذایی در دست نیست.”
البته این نتیجه که دی اکسیدکربن بیش از اندازه، ارزش غذایی محصولات را تقلیل می دهد، می تواند معقولانه بنظر نیاید! چراکه هر چه باشد، گیاهان به دی اکسیدکربن به عنوان یک جزء ترکیبی برای فتوسنتز وابسته هستند، ازاین رو اینطور بنظر می رسد که دی اکسیدکربن بیشتر می بایست سودمندتر باشد و به رشد بیشتر گیاهان کمک کند. اما پژوهشگران کشف کرده اند که ترکیب شیمیایی یک گیاه به توازن بین دی اکسیدکربنی که از هوا و مواد مغذی که از خاک جذب می کند، بستگی دارد. اگر که این توازن مختل شود، گیاه به روشهای غیرقابل پیش بینی تغییر پیدا می کند. نکته ای که به ویژه با دستکاری ژنتیکی محصولات غذایی ممکن است بر ابعاد خطرآفرینی آنها افزوده شود.
در گیاهانی مانند برنج و گندم که دستخوش آنچه می شوند که فتوسنتز c3 نام دارد، سطح بالای دی اکسیدکربن می تواند گیاه را برانگیزد تا هیدرات کربن بیشتری تولید کند و از اینراه موجب تقلیل بیشتر دیگر ترکیبات مغذی شود.
با تحقیقات بیشتر در این زمینه، احتمالا پژوهشگران تلاش به پرورش و #دستکاری_ژنتیکی انواع جدیدی از گیاهان خواهند کرد که در برابر افزایش دی اکسیدکربن در حفظ ترکیبات مغذی خود مقاومتر باشند، اما به گفته دکتر زیسکا این امری بسیار چالش برانگیز است زیرا تاکنون همه انواع برنجها کاهش قابل توجهی از ویتامین B را نشان داده اند. دکتر ایبی می گوید: “حرف آخر این است که مردم نیاز به رژیم های غذایی متنوع با منابع باکیفیت خوراکی دارند؛ چیزی که هم اکنون چالش اصلی ماست.”
ساموئل مایرز، پژوهشگری از مرکز محیط زیست دانشگاه هاروارد می گوید: “این نکته که خوراک ممکن است ارزش غذایی خود را از دست دهد، غیرمترقبه بود. اما فکر می کنم ما بایست انتظار سورپرایزهای دیگری را داشته باشیم! ما کاملا در حال تغییر دادن شرایط بیوفیزیکی هستیم که سیستم غذایی مان را تضمین می کند و تاکنون درک بسیار کمی از آن داریم که چنین اختلالاتی چگونه در اکوسیستم موجب یک اثر موجی می شوند و بر سلامتی انسان تأثیراتی ویرانگر خواهند نهاد.”

خواننده عزیز!
هرچه بر وسعت و کیفیت پژوهش ها در حوزه کشاورزی افزوده می شود، بیشتر درمی یابیم که چگونه به بهانه تولید بیشتر و مهار کابوسی به نام گرسنگی، بر ابعاد گرسنگی و جایگزینی #سیری_شکمی با سیری واقعی افزودیم! آیا عبرت می گیریم؟

https://newspaper.hamshahri.org/id/18347/برنج-برنج‌های-قدیم.html