چرا دراز شدن پای یک پروانه می تواند نگران کننده باشد؟

    می‌گویند: دانشمندان ژاپنی ثابت کرده‌اند پاهای نوعی پروانه ساکن در زیستگاهی که هزاران کیلومتر با ایران فاصله دارد، دارد بزرگ و بزرگ‌تر می‌شود!

    می‌گویم: مهم نیست که چقدر با ایران فاصله دارد، مهم این است که نه فقط مردم ژاپن، که همه مردم جهان – از جمله ایرانیان – باید نگران درازتر شدن پای این پروانه باشند!
در یادداشت پیش رو که امروز در صفحه 13 روزنامه اعتماد هم منتشر شده است، به چرایی این نگرانی پرداخته‌ام:

    برخی مردم جهان – به ویژه ما ایرانی ها – ممکن است به تدریج ماجرای سونامی اسفندماه 1389 و بروز فاجعه در نیروگاه داییچی- Dai-ichi – واقع در فوکوشیمای ژاپن را فراموش کنند: اما بی‌شک ژاپنی‌ها نه تنها هرگز فراموش نخواهند کرد، بلکه ممکن است با وجود گذشت بیش از 500 روز از آن رویداد دلخراش، همچنان بر ابعاد نگرانی‌هاشان افزوده شود. به عنوان مثال، اخیراً دانشمندان ژاپنی با قطعیت بروز یک جهش ژنتیکی را در نوعی پروانه محلی موسوم به Zizeeria maha به اثبات رسانده‌اند: جهشی که البته می‌توانست زیاد نگران‌کننده نباشد، اگر روی پروانه‌ای شکل می‌گرفت که زیستگاهش در اطراف فوکوشیما نبود! ولی اینک، جهش یادشده به شدت بر ابعاد نگرانی‌ها افزوده است: زیرا متخصصان ژاپنی می‌گویند آلودگی‌های حاصل از بروز آن فاجعه اتمی و نشت رادیواکتیو، سبب پیدایش ژن‌های معیوب شده و در نتیجه پروانه‌های این منطقه، پا ها و شاخک‌های درازتری پیدا کرده‌اند و شکل بال‌هاشان نیز به طرز غیرعادی تغییر یافته است. تأمل‌برانگیزتر آن که در نسل اول این پروانه‌ها فقط آثار تغییر و جهش در حد 12 درصد ظاهر شده بود، اما اینک از مرز 52 درصد گذشته و همچنان در حال گسترش است.
چنین است که دانشمندان ژاپنی، شاید با وجود میل اغلب دولتمردان محافظه کارشان که ترجیح می دهند وانمود کنند همه چیز آرام و ابعاد آن اتفاق ناخوشایند در داییچی کاملاتحت کنترل است: چاره یی نداشتند تا به وظیفه خود عمل کرده و نسبت به افزایش جهش‌های ژنتیکی در پروانه‌های جمع‌آوری شده در اطراف منطقه فوکوشیما هشدار دهند: هشداری که نه فقط مردم ژاپن باید آن را جدی بگیرند، که همه‌ی مردم ساکن در همه‌ی قاره‌های جهان باید به ابعاد آن بیاندیشند و آن را جدی بگیرند.

    وقتی چند سال پیش جانورشناسان آمریکایی دریافتند که علت ضعیف شدن جدار بیرونی تخم‌های پنگوئن‌ها در جنوبگان و احتمال نابودی نسل این حیوانات زیبا، ناشی از مصرف ددت توسط بشر در نیم قرن پیش است: یا وقتی که می‌شنویم پلاستیک‌هایی که آدم ها در طول 50 سال اخیر وارد محیط زیست کرده اند، اکنون به از بین بردن یا در معرض انقراض قرار گرفتن نسل 247 آبزی در اقیانوس آرام منجر شده است: حق داریم و باید که به ابعاد کشف اخیر دانشمندان ژاپنی بیش از پیش توجه کرده و نگران شویم! حق نداریم؟ چرا که اگر آثار نشت رادیواکتیو در فوکوشیما، توانسته منجر به بروز جهش ژنتیکی در نوعی پروانه شود، چه بسا که قادر باشد، جهش‌های دیگری را بر روی آن گروه از آبزیان دریا، پرندگان، گیاهان و دیگر موجوداتی بوجود آورد که ممکن است باواسطه یا بی‌واسطه در زنجیره غذایی به انسان برسند و آنگاه این دیگر فقط مردمان ساکن در سرزمین کوچک ژاپن نیستند که از ابعاد این جهش ژنتیکی آسیب خواهند دید! نه؟
به یاد بیاوریم، یکی از بندهای بیانیه پایانی جنبش غیرمتعهد در تهران را که تمامی اعضا خواستار خاورمیانه‌ای عاری از سلاح‌های هسته‌ای شدند و بیاد بیاوریم که دولت آلمان در پاسخ به درخواست مردمش تصمیم گرفته تا 9 نیروگاه اتمی خود را تا سال 2022 از مدار خارج کند .
خواستم بگویم که کاش در بیانیه تهران یک گام فراتر رفته و خواستار جهانی بدون جنگ‌افزار یا نیروگاه اتمی می‌شدیم و هزینه‌های گزاف در این حوزه را به سوی استحصال کارآمدتر و ارزان‌تر انرژی خورشیدی و بادی هدایت می‌کردیم که بی‌شک جهانی امن‌تر با محیط زیستی سالم‌تر برای همه به ارمغان می‌آورد و این البته به عدالت نزدیک‌تر است! نیست؟