نگاهی سبز به 2010 ؛ سال جهانی تنوّع زیستی!

     نخستین یادداشت نگارنده در ستون «نگاه سبز» که در صفحه 9 از شماره 1573 روزنامه پول (چهارشنبه، 16 دی ماه) منتشر شد؛ اختصاص داشت به موضوع سال جهانی تنوع زیستی که اینک در مهار بیابان‌زایی بازانتشار می‌دهم. امید که تارنمای روزنامه نیز هر چه زودتر آماده شود.

به استقبال سال جهانی تنوع زیستی برویم

    قرار است تا از این پس، در روزهای چهارشنبه‌ی هر هفته در همین ستون به درج دیدگاه‌های خویش در مورد مسایل روز محیط زیست ایران و جهان بپردازم. امیدوارم که این مجال برای نگارنده، شما و مسئولین روزنامه فراهم شود تا به عهد خویش وفا کنم!
    به باورم، محیط زیست هرگز از جایگاهی سزاوارانه در رسانه‌های نوشتاری کشور برخوردار نبوده است. به دیگر سخن، رکن چهارم دموکراسی نتوانسته تریبونی درخور را به ظرفیت‌سازی فرهنگی در حوزه‌ی محیط زیست اختصاص دهد. بهترین شناسه‌ی این ادعا، همان بس که هنوز نمی‌توان نام هیچ روزنامه‌ی پرشمارگانی را در وطن آورد که به صورت ثابت، دست کم یکی از صفحات خود را سبز کرده و به محیط زیست اختصاص داده باشد. تنها شاید بتوان از روزنامه‌ی مرحوم «آینده نو» یادی کرد که کوشید تا این تابو را بشکند؛ امّا متأسفانه خودش هم شکسته شد و قبل از آن که کسی او را بشناسد، به تاریخ پیوست!
    چنین است که در نخستین گام برای دست‌اندرکاران روزنامه وزین «پول» آرزوی موفقیت و دوام و امنیت شغلی دارم و در گام دوّم، این انتظار را برای خویش محفوظ می‌دارم که پول بتواند دست محیط زیست را گرفته و دست‌کم یک صفحه به صورت ثابت در هر شماره به آن اختصاص دهد.
    امّا مایلم در نخستین یادداشت خویش، اشاره کنم به مناسبت سال 2010؛ سالی که به پیشنهاد سازمان ملل متحد، عنوان سال جهانی تنوّع زیستی بر پیشانی‌اش نشسته و اینک این امید و انتظار به حق وجود دارد تا در مجامع و محافل رسانه‌ای داخل کشور نیز شاهد انتشار گزارش‌ها، تحلیل‌ها و خبرهای بیشتر در ارتباط با تنوّع زیستی باشیم. کافی است به یاد آوریم که تازه‌ترین نتایج حاصل از پژوهش‌های دانشمندان دانشگاه ورمونت و آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا که در ماه گذشته منتشر شد، ثابت می‌کند: هر چه گونه‌گونی حیات در سرزمینی کاهش یافته و از شمار گونه‌های زنده – چه جانوری و چه گیاهی – کم شود، به همان نسبت بر آلام و درد شهروندان ساکن در آن سرزمین افزوده شده و امکان ظهور بیماری‌ها و آفات مهلک و کشنده و البته ناشناخته بیشتر می‌شود.
    لازم به یادآوری نیست که تنها در طول یکی دو دهه‌ی گذشته چندین و چند بیماری جدید بر سرزبان‌ها افتاد و مرگ مردمان بی‌گناه فراوانی را در سراسر جهان رقم زد؛ بیماری‌هایی که نام‌شان حتا برای مردمان یک نسل پیش هم آشنا نیست! سارس، آنفولانزای خوکی، بزی، ایدز، آنفولانزای مرغی، جنون گاوی و … چند نمونه‌ی دم‌دست از سیاهه‌ی بیماری‌های مرگ‌آفرین در دهه‌ی گذشته است که هنوز هم قربانی می‌گیرند.
    یادمان باشد که هر جانداری که در زمین زیست می‌کند، حامل وظیفه‌ و مسئولیتی است که مام طبیعت به صورت کدی ویژه و ژنتیکی در نهاد او قرار داده است. بنابراین، با حذف هر زیستمند، باید انتظار داشته باشیم تا خلایی در نظام آفرینش بوجود آید؛ خلایی که جبران آن دیگر امکان‌پذیر نیست.
    درست مثل ماجرای رتبه‌بندی کتابخانه‌ها …
    همان گونه که هیچ کتابخانه‌ی معتبری در جهان را نمی‌توان یافت که به تعداد نسخه‌های کپی شده‌ی خود بنازد؛ آنها فقط متناسب با نسخه‌های خطی و انحصاری‌شان است که رتبه‌بندی می‌شوند؛ چرا که می‌دانند اگر این نسخه‌های یگانه از دست رود، دیگر هرگز قابل جایگزین نخواهند بود؛ گونه‌های گیاهی و جانوری جهان هم – که هر یک در کتابخانه‌ی عالم به ثبت رسیده‌اند – جایگزین یا جانشینی ندارند و مهم‌تریم وظیفه‌ی ما حفظ این کتاب‌های خطی یگانه و ناهمتای سبز است.
    امید که در سال 2010 بتوانیم در راه حصول به این آرمان مقدس چند گام اساسی برداریم که یکی از آنها شاید حفظ و حراست از همین اندک صفحات سبزرنگ «پول» است! نیست؟