سیلی که انگلستان را بوجود آورد!
تازهترین مطالعات دانشمندان که بخشی از ستادههای آن همین دیروز توسط Kate Ravilious در مجلهی معتبر National Geographic منتشر شده است، حکایت از آن دارد که یک سیل بسیار عظیم میتواند مهمترین نقش را در ظهور بریتانیا داشته باشد؛ جزیرهای که اهالی اندکش – دستکم در طول چند قرن اخیر، نقشی پررنگ و انکارناشدنی در تکوین تاریخ معاصر جهان ایفا کردهاند!
پیشاپیش از هموطن عزیز مقیم انگلستان که ترجیح داده است با نام مستعار «بهپور» از او یاد شود و برگردان فارسی این مقالهی ارزشمند را برعهده گرفتهاند، صمیمانه سپاسگزاری میکنم. همچنین از این که ناگزیر به مواردی از جرح و اصلاح در این برگردان شدم، از ایشان عذرخواهی میکنم.
Ancient Megaflood Made Britain an Island
بر بنیاد پژوهشها و مطالعات انجام شده، اینک آشکار شده است که جزیرهی انگلستان، بیش از هر چیز باید موجودیت کنونی خود را مدیون رخداد سیلی عظیم بداند که بین 200 تا 450 هزار سال پیش به وقوع پیوسته است. این سیل عظیم، پل ارتباطی بین فرانسه و انگلیس را قطع کرده و سبب جدایی جزیره شده است. به گفتهی دانشمندان، قدرت سیل مزبور به حدی بوده که توانست حدود یک میلیون متر مکعب آب را در ثانیه تخلیه کند و سرعتی افزون بر 100 کیلومتر در ساعت داشته باشد. کافی است بدانیم، این سرعت حدود 10 برابر سرعت جمع شدهی همهی رودخانههای جهان است (همچنین رودخانهی خروشان هیرمند، در بهار پرآب سال جاری، دبی بیشینهی آن هیچگاه از 3 هزار متر مکعب در ثانیه فراتر نرفت).
گفتنی آن که این سیل علاوه بر جدا کردن جزیره، موجب ورود حجم عظیمی از آب شیرین به اقیانوس اطلس شده است؛ رخدادی که خود نوسانات آب و هوایی و سرد شدن قابل توجه در نیمکرهی شمالی را بوجود آورده و تسریع کرده است. همچنین این سیل مخرب و ویرانگر، بسیاری از گونههای گیاهی و جانوری موجود در منطقه را از میان برده و باعث ایجاد دگرگونی در گونههای موجود شده است. به نحوی که به مرور دچار تغییراتی برای سازگاری با شرایط جدید محیطی شدهاند. از این رو و پس از فروکش کردن این رخداد ویرانگر و تحول بزرگ طبیعی، حدود یکصد هزار سال، این جزیره عملاً بدون سکنه باقی ماند.
پژوهشگران همواره بر این گمان بودند که یک برآمدگی باریک آهکی در جنوب شرقی انگلیس، شهر Dover را به Calais در شمال غربی فرانسه متصل میکرده و در عصر یخبندان که سطح آب دریاها پایین بوده، برآمدگی مزبور، از به زیر سیل رفتن این مناطق جلوگیری کرده است. بعد از گرم شدن هوا و آب شدن دریاچههای یخی موجود در اطراف آن نیز، برآمدگی یادشده تا مدتها، یگانه مانع جدی ورود آب بوده است تا این که سرانجام در اثر مجموعهای از رخدادهای طبیعی مانند فرسایش کناری رودخانهای و ساحلی (تلاطم امواج)، یخچالها و از همه مهمتر آن سیل عظیم، از میان رفته است. سانجیو گوپتا (Sanjeev Gupta) از دانشکده امپریال لندن و همکارانش بر این عقیده هستند که آثاری از نهشتههای به هم چسبیدهای که فقط از طریق سیل بوجود میآیند را در ناحیهی کانال انگلستان پیدا کردهاند؛ دریافتی که نقشهی سه بعدی این منطقه نیز آن را تأیید میکند. بر پایهی این پژوهشها، منشأ اصلی این حجم عظیم آبی، یک دریاچهی یخچالی است که در قسمت جنوبی دریای شمال در ساحل شرقی بریتانیا قرار داشته است. احتمالاً این آب توسط همان برآمدگی باریک آهکی که همانند یک سد طبیعی، عمل میکرده، نگهداری میشده و یک زلزلهی خفیف، سبب ایجاد ترکهایی در آن شده است. به گفتهی این دانشمند هندیتبار: از آنجا که آهک زیاد مقاوم نیست، احتمالاً در همان زمان، جریان آب شروع به نفوذ و ریزش کرده است.
به هر حال، آنچه که حایز اهمیت مینماید آن است که بروز این سیل در گذشته میتواند دلیل مسألهی خالی از سکنه بودن این منطقه را در کاوشهای دیرینهشناسی، توضیح دهد. در همین ارتباط، باستانشناسی به نام نیکولاس اشتون (Nicholas Ashton) میگوید: یک گپ بسیار عظیمی از فقدان حیات انسانی در این منطقه بین 60 تا 180 هزار سال پیش وجود دارد؛ یعنی در زمانی که هوا گرم و سطح آب به شدت بالا بوده است. به طوری که عبور از این فاصلهی بوجود آمده برای انسانها امکان نداشته است. از طرفی در زمان عصر یخبندان هم که سطح آب پایینتر بوده است، انسانها ترجیح میدادند در مناطق گرمتر که ایتالیا و اسپانیا کنونی را شامل میشود، ساکن باشند.
نتیجهگیری اخلاقی!
خوانندگان عزیز مهار بیابانزایی، همان گونه که مشاهده میکنید، سابقهی استقرار پیوستهی آدمی در سرزمین بریتانیا، به مراتب کمتر از بینالنهرین و ایرانزمین است؛ دریافتی که ظاهراً نشان میدهد: تجربه و قدمت حضور، همیشه هم امتیاز محسوب نمیشود!
منابعی برای مطالعهی بیشتر:
1- New Underwater Finds Raise Questions About Flood Myths
2- New Orleans’ Rebuilt Levees “Riddled With Flaws”
