انتشار برنامه راهبردی بیابان – چشمانداز 1404 (بخش نخست)
همان طور که پیشتر هم اشاره شد، سرانجام در آخرین ماه فصل پاییز، برنامه راهبردی بیابان – چشم انداز 1404، پس از طی یک مسیر پرفراز و نشیب که بیش از دو سال به طول انجامید، به سرمنزل مقصود رسید و خوشبختانه مورد توجهی سزاوارانه قرار گرفت.
اینک، از آنجا که محتوای این برنامه قرار است به عنوان اصلیترین مرجع راهبردی بخش تحقیقات و اجرا در پیشانی برنامههای موضوعی وزارت جهاد کشاورزی و نهادهای مرتبط قرار بگیرد، محتوای کامل آن را بر روی تارنمای مهار بیابانزایی منتشر میکنم:
– پیشگفتار (به قلم رییس موسسه)
به دنبال تأکیدات مقام عالی وزارت و پیگیری معاونین محترم ایشان در سازمان ترویج، آموزش و تحقیقات کشاورزی و سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، مقرر شد تا برنامه کلان و جامع راهبردی بخش بیابان برای یک افق 20 ساله و در راستای تحقق اهداف بلند سند «چشمانداز ایران 1404» تبیین و ارایه شود. مسئولیت هدایت و راهبری این برنامه بر عهده بخش تحقیقات بیابان مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور قرار داشته و طی حکمی از سوی آقای دکتر جعفر خلقانی، متولّی پژوهش در وزارت متبوع، این مسئولیت بزرگ و خطیر بر عهده مجری محترم، آقای مهندس محمّد درویش قرار داده شده است. خوشبختانه در طول حدود دو سال گذشته، تعامل خوبی با بخشهای مختلف اجرایی، آموزشی، ترویجی، پژوهشی، تشکلهای مردمنهاد و رهبران جوامع محلی برقرار شد که حاصل آن برگزاری 95 جلسه کمیته راهبری، اجرایی، فرعی و کارگاه مشورتی با مجموع 1700 نفرساعت کار کارشناسی است. افزون برآن، در نگارش مجموعه حاضر، طی فراخوانی اینترنتی، کوشیده شد تا دامنهی افرادی که میتوانند در این برنامه مشارکت داده شوند، گسترش یافته و بدینترتیب، نظر کاربران علاقهمند به موضوع در داخل و خارج از کشور نیز اخذ شد.
باشد که این کاوش و مداقه، راه دستیابی به ساز و کارِ آفرینش راهبردِ فزونی کارایی سرزمین و بهرهوری پایدار از اندوختههای طبیعی ایرانزمین را از منظر تدوین و تبیین اولویتهای راهبردی آشکارتر و هموارتر ساخته و با بازگشایی منظرهای دیگری برای نگریستن، اندیشهسازان حوزهی سیاست، مدیران و کلاننگران کشوری را به بازخوانی دوبارهی پارهای از ملاحظات راهبردی خویش ترغیب کند.
محمّدحسن عصاره
رئیس موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور
– دیباچه
بیابان، یکی از مهمترین بومسازگانهای ایران است؛ بومسازگانی که نهتنها سهم قابل توجهی از مساحت کشور را به خود اختصاص داده، بلکه آشکارا بر دیگر بومسازگانهای کشور (جنگل، مرتع و تالاب) اثر گذاشته و آنها را متأثر میسازد. بنابراین، نه باید و نه میتوان از چنین پهنهای در برنامهریزیها و کلاننگریهای مدیریت کشور صرفنظر کرد.
چنین است که مجموعهی حاضر جان میگیرد؛ مجموعهای که کوشیده است با نگاهی همهسونگر و فرابخشی و با لحاظ منافع همهی گروههای ذینفع در این عرصه، برنامهای مدون و اولویتهایی راهبردی را برای به بیشینه رساندن مزیتهای منحصر به فرد این پهنهی گسترده فراهم آورد. دستاوردی که بیشک امید به ثمربخشی برنامههای بلندمدت پیشبینی شده در هر چهار قلمرو پژوهش، اجرا، آموزش و ترویج مرتبط با بیابان و مهار بیابانزایی را در بین اساتید، پژوهشگران و کارشناسان تصمیمساز افزایش خواهد داد و بدینترتیب، کارمندان امیدوار، با خلاقیتی بیشتر و توانی افزونتر، کارآمدی پایدارِ سازمان متبوع خود را تضمین میکنند.
اینک ضمن سپاس از همراهی و تعامل سازندهی بسیاری از صاحبنظران و متخصصینی که پیشتر نامشان قید گردید، به ویژه یکایک همکاران عزیز در بخش تحقیقات بیابان (از جمله آقایان مهندس سید جعفر سیّد اخلاقی و دکتر سیّد عطا رضایی) و دفتر امور بیابان سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور، به خصوص آقای مهندس علیمحمّد طهماسبی بیرگانی (دبیر محترم کمیتهی فنی آن دفتر)، پیشاپیش دست تمامی پژوهشگران، کارشناسان و دیگر علاقهمندانی را می فشارم که با دقت نظر در محتوای مجموعهی حاضر و طرح دیدگاه ها و نگره های انتقادی و سازندهی خویش، توان زیستپالایی این برنامه را برای ویرایشهای بعدی ارتقاء میدهند. همچنین جا دارد از همراهی و مشارکت فعال آقایان مهندس ناصر مقدسی، معاون محترم مناطق خشک سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور و دکتر مهدی فرحپور (معاون محترم پژوهشی مؤسسه متبوع) و حضور مؤثرشان در اغلب جلسات کمیتهی راهبری برنامه قدردانی کنم. نهایت آن که از رییس محترم مؤسسه، جناب آقای دکتر محمّد حسن عصاره که این امکان و فرصت را برای نگارنده فراهم آوردند تا در تهیهی این سند ارزشمند راهبردی، نقش داشته باشم، بینهایت سپاسگزار بوده و امیدوارم که حاصل کار شایستهی این اعتماد بوده باشد.
محمّد درویش
مجری برنامه راهبردی بیابان
پاییز 1387
توضیح: نمایه سند را می توانید اینجا ببینید.
ادامه دارد …
با عرض سلام وخسته نباشید خدمت شما و تشکر از تمامی زحمات واقدامات ارزشمندی که برای حفظ محیط زیست و منابع طبیعی به خصوص بیابان تقبل کرده اید
می خواستم سوال کنم که در این برنامه به واحد تقیقات مثل دانشکده های منابع طبیعی بها داده شده است یا نه
و جایگاه و نقش تعداد بیشمار دانشجوی منابع طبیعی و بخصوص دانشجویانی که در رشته هایی مثل مدیریت بیابان هستند کجاست آیا انها هم نباید در این برنامه سهمی داشته باشند و کاری انجام دهند پس اینهمه درس حواندن و مفاله دادن برای چیست چرا کارهایی که ما در ایران انجام می دهیم اجرایی نیست و نمی شود چرا ما دانشجویان باید از واحد هایی اجرایی چدا باشیم و تحقیقی که انجام می دهیم صرفا برای درآوردن مقاله باشو و بعد رها شود بدون اینکه ببینیم آیا در شرایط عرصه قابل احرا است یا نه و همان نتایج آزمایشگاهی را ارائه می دهد.
با تشکر از شما
یک دانشجوی مدیریت بیابان و دوستدار بیابان