مهار بیابان‌زایی

پیشروی محسوس رنگ سبز در خردادماه 1388

      بررسی نقشه‌های وضعیت خشکسالی ایران از مهر 1387 تا پایان خرداد 1388 نشان می‌دهد که لکه‌های سبز رنگ گام به گام در حال پیش‌روی هستند. کافی است به آخرین گزارش نگارنده – با عنوان: روزگار خشک گربه ایران – که وضعیت کشور را تا پایان اردیبهشت ماه ارزیابی کرده بود، مجدداً بنگرید تا دریابید که شمار این لکه‌های خوش‌رنگ که نوید ترسالی و گریز از خشکسالی را می‌دهند، چگونه از 5 به 12 افزایش یافته و اینک علاوه بر نطنز، ایرانشهر، چاه بهار، بیرجند و تربت جام؛ مناطق بیشتری در اطراف شهرستان‌های کاشان، کنگاور، ماکو، یزد، رفسنجان، خاش و رباط به رنگ سبز آغشته شده‌اند. همچنین به موازات پیش روی رنگ سبز، شاهد عقب‌نشینی گام به گام رنگ قرمز در نواحی جنوب و غرب کشور هم بوده‌ایم، به نحوی که از 9 لکه‌ی قرمز رنگ – که نشان‌دهنده‌ی شدت خشکسالی بیش از 60 درصد میانگین 30 ساله است – اینک به سه لکه‌ی محدود خشکسالی بسیار شدید در اهواز، بهبهان و لار رسیده‌ایم.

نقشه خشکسالی کشور از مهر 87 تا پایان خرداد 88

بر روی نقشه ها کلیک کنید تا بزرگ تر دیده شوند

      البته نباید خیلی ذوق زده شده و کار را تمام شده فرض کرد. چرا که به رغم همه‌ی این نشان‌زدهای مثبت – همان طور که در نقشه می‌بینید – همچنان بیش از نیمی از کشور در شرایط خشکسالی – هر چند بسیار خفیف – به سر می‌برد.
     مانده تا برف زمین آب شود …

وضعیت خشکسالی استان اصفهان از مهر 87 تا پایان خرداد 1388

     در این میان، اما وضعیت استان اصفهان، حقیقتاً بی‌نظیر است. چرا که پیش‌روی رنگ سبز در این استان، کاملاً بارز بوده و اینک تمامی نواحی شمال و مرکز و شرق استان را فراگرفته است. جالب آن که شهر اصفهان هم در محاصره کامل رنگ سبز درآمده و می‌رود تا از حالت شبه جزیره به جزیره کامل بدل شود! چرا که کبوترآباد، نجف‌آباد و ورزنه هم سبزپوش شده‌اند. یعنی میزان بارندگی 9 ماهه‌ی آنها، نسبت به مدت مشابه در 30 سال گذشته تا 20 درصد افزایش را نشان می‌دهد.
    حال باید دید صحنه‌ی تلاطمات نیواری کشور در تیرماه، کارزار بین سبز و قرمز را به کدام سو متمایل خواهد کرد، کارزاری که البته فقط سایه‌ها می‌دانند که چه تابستانی است!

    مؤخره:
   از دوستان عزیز اصفهانی‌ام، به ویژه دکتر مرتضی خداقلی گرامی، عذر می‌خواهم که تحلیل این باره‌ی نقشه‌ی اقلیمی کشور و استان تا امروز به تأخیر افتاد … روزگار است دیگر … از یک سو باید حواسمان به خس و خاشاک غیر خودی‌ها باشد و از سوی دیگر در برابر پرتاب کلوخ‌های نادانی از سوی خودی‌ها، جاخالی دهیم!
   با این وجود همچنان دوست دارم خس و خاشاک باشم تا گرد و غبار! دوست دارم به جای این که در پوسیدگی‌ها خاموش باشم و یا نقش محلل‌های علمی را برای تصمیم‌گیری‌های نابخردانه بازی کنم، همچنان تصمیم‌ساز بمانم، ولو این که بارقه‌هایم در شعله‌های تابان بسوزد.
   به قول نویسنده‌ی دوست‌داشتنی‌ام – جک لندن – ترجیح می‌دهم: شهابی درخشان باشم و هر ذره‌ی من گدازه‌ای باشکوه؛ تا یک سیاره‌ی دایمی و خواب‌آلود. وظیفه‌ی انسان، زندگی کردن است، نه همیشه زیستن. روزهایم را در تلاش برای طولانی‌تر کردن آن تلف نمی‌کنم، باید از زمانم استفاده کنم.
    خلاصه این که:
اصلاً گور بابای طول زندگی … عرض زندگی را عشق است.

    در همین باره:

  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان دی ماه ۱۳۸۷
   – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان بهمن ماه ۱۳۸۷
  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان اسفند ماه ۱۳۸۷
  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان نیمه نخست فروردین ۱۳۸۸

  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان فروردین ۱۳۸۸

  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان نیمه نخست اردیبهشت ۱۳۸۸

  – وضعیت خشکسالی ایران و اصفهان از ابتدای مهر ماه تا پایان اردیبهشت ۱۳۸۸

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

22 دیدگاه

  1. درود درویش خان
    دریاچهOwensکالیفرنیاکه 200 مایل مربع در اوایل قرن 20 وسعت داشت پشس از اینکه در سال 1913 نسیر رودخانه آن به سوی لوس آنجلس منحرف شد تنها 10 سال دوام داشت
    در ظرف 20 یال 2000 در یاچه از 4077 دریاچه استان Qinhaiچین خشک شد کتاب طرح امید آینده و محیط زیست نوشته لستر بروان را بخوانید

    1. کتاب خوبی است، آن را خوانده ام و به دنبال مجالی می گردم تا بیشتر از آن در این سرای مجازی بنویسم … افسوس که قصه پرغصه خس و خاشاک نمی گذارند!

  2. آقای درویش عزیز

    شنیدن این اخبار خوب، در این زمانه که با هر کوبش دربی، با هر زنگ تلفنی سراسیمه می‌شویم و منتظر خبری بد، جای دلگرمی دارد…
    اما پرسشی که برای من پدید آمد این بود که این لکه‌های خوش‌رنگ نمایانگر سالی بدون خشکسالی، یا دست‌کم با حداقل خشکسالی هستند؟ آیا می‌توان امیدوار بود که امسال شاهد هجوم خشکسالی به مزارع و باغات نخواهیم بود؟

    1. درود بر یک صدای بی صدا … حقیقت این است که پاسخ پرسش تو منفی است. ما با یک خشکسالی کشاورزی مواجه هستیم و متاسفانه بخش بزرگی از غرب کشور که عمده ترین منطقه تولید و گیرش آب است، در خشکسالی به سر می برد. با این جود شرایط بهتر از سال گذشته است و همچنان می توان امیدوارانه تر به آینده نگریست … البته اگر همه با هم برای استمرار پیش روی رنگ سبز دعا کنیم!

  3. درود بر خان درویش
    آیا در فلات ایران چرخه 30 ساله ترسالی وجود دارد؟
    در سینگ کسانگ 27000 تاجسک پارسی گو زندگی می کنند

    1. اشکار عزیز. آنچه در زیست محیط وطن غیرعادی است، همانا ترسالی است. درست مانند زمانی که دکتر شریعتی وارد آن روستای مشهور شد و دریافت که مریض است! زیرا بر خلاف اهل آبادی گردنش را نمی خاراند! درود …

  4. ای ول اقا عجب گزارش جالبی. همیشه از شنیدن پیشروی سبز خوشحال می شوم . به ویژه زمانی که خشکسالی کشور را تهدید می کند. فکر می کنم کاریزهای ایرانی نقش خودشان را برای قرون و اعصار آینده هم بازی خواهند کرد. همیشه کاریزهای رندانه ما در سرزمین تفت زده امان جاری بوده اند و نوید واحه های زیبایی را در دل کویر داده اند. واحه هایی مثل گلستانه. امیدوارم که همیشه برقرار باشید.

  5. هنوزهم:این باغ امید سبزبختی دارد!
    سلام برجناب درویش عزیز
    گزارش بسیار خوب و امیدوار کننده ای بود، اما چرا بهبهان ما که این همه به “سبز” از هر نوعش ارادت دارد، از این موهبت محروم مانده؟!(رای سبزها در بهبهان-البته شهربهبهان-تقریباپنج برابربود)
    جناب درویش ، بهبهان منطقه ای است که قابلیت های منحصربفرد اقلیمی و جغرافیایی و فرهنگی دارد اما بدلایل بررسی نشده از الطاف حداقل کشوری و استانی هم کم بهره است، بطور وحشتناکی محیط زیست آن مخصوصا بیشه ها، تنگه ها، مراتع، رودخانه های آن مورد تعرض شرکت های خصوصی و دولتی قرار گرفته است بی آنکه شهر با توسعه آشنا شده باشد.اخیرا هم جناب شهردار ما قدیمی ترین بلوار شهر رار با نخل های زینتی زیبا و بلند40-50ساله به بهانه زیبا سازی! برداشتند…
    اما امیدوارم امسال باران همه ایران را سبز کند، بهبهان ما راهم، زمین هم.
    پاینده باشید

    پاسخ:
    درود … من هم امیدوارم که روزی دل های همه ما – افزون بر سرزمین مان – سبز شود … بهبهان را بسیار دوست دارم و دوستان نازنینی از آن کهن دیار می شناسم. زنده باشید.

  6. درود بر شما
    1 – نمی‌دانم شاید اینقدر عجله دارم برخی مواقع چیزهای عیان را نمی بینم. شاید هم از راه درست چک نکردم
    2- یعنی داریم وارد دوران ترسالی و باران می‌شویم؟؟؟
    3- این تمثیل‌ها و عبارات چقدر جالبه. خس و خاشاک. لکه سبز و ….
    سالم باشید

    پاسخ:
    درود بر حسام الدین عزیز:
    1- مهم این است که سرانجام به مقصود خود رسیدی.
    2- در سرزمین خشک، پیش بینی کار دشواری است!
    3- موافقم!

  7. سلام آقای درویش.
    خدا رو شکر که امسال تقریبا خشکسالی نمونده!
    گر چه سنندج تو منطقه نارنجیه‘ولی ما هنوزم سبزیم‘و البته خس و خاشاک!.

    پاسخ:
    خوشحالم که هنوز سبزید و ایمان دارم که سبز خواهید ماند …

  8. درود بر آقای درویش گرامی
    تبریک می گویم اول به خاطر مطلب مفید و دوم برای تیتر هوشمندانه و رندانه ای که به نظرم همچون آن تیتر اکثریت و اقلیت آن جای دگر است…
    پیشروی مهم هست ولی نتیجه مهمتر در جنگ عالم‌سوز دوم نیز آلمان تا ناکجا آباد شوروی رفته بود ولی عاقبت کار را شما از من بهتر می‌دانید!
    امید که روزگار تبه‌کاران را خدای چون عاقبت یزید و آدلف هیلتر گرداناد از خرده پای دله‌دزد تا کلان‌کارِ خون‌ریز

    پاسخ:
    یادت باشد که اگزوپری چه گفته است …«مهم فقط نفسِ حرکت است. زیرا تنها همان است که به طول می‌کشد و نه مقصد که چیزی نیست جز توهم مسافری در راه مانده…»
    زنده باشی رفیق دانای من.

  9. چهارمحال وبختیاری یکی ازمهمترین کانون های تولیدوپشتیبانان پیش روی موج سبزدرشهرزنده رود که حیاتش رامدیون دشت های لاله های واژگون وکوهای استواربختیاری است بوده،
    درودبرمحمد
    مثل اینکه توصیه های مثلث م.د.ح هم کم بی تاثیر نبوده!

  10. و اضافه کنم به نوشته قبلی ام که موخره‌ای نوشته‌اید جذاب‌ و شاید جذاب‌تر از متن….با عبارات نغزی چون کلوخ‌های نادانی از سوی خودی و یا محلل علمی!!
    دست مریزاد

  11. سلام آقای درویش
    منتظر هستیم تا شرایط جوری باشه که خبرهای خوبی برای ما داشته باشید.
    نمی دونید اهواز چقدر خشک و خاکی شده و کارون هم بی آب
    همه دنیا از هوای ابری و خاکستری افسرده می شن و من یکی از آفتاب و گرما و خاک و فکر بی آبی که با خاک وگیاه و کشاورز چه می کنه…
    امیدوارم به نویدی که دادید

    1. درود بر هموطن پاکنهاد خوزستانی … فلاوین عزیز: خشکسالی طبیعی را می شود تحمل کرد. آنچه که تحمل ناپذیر است، خشکسالی انسانی و جمود فکری و نابخردی مدیریتی است.

  12. متاسفانه به دلیل برداشت بیرویه از سفره های زیر زمینی . قطع اب هلیل رود به پایین دست(کهنوج و رودبار و قلعه گنج) باعث مهاجرت مردم شده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا