بحران جیوه: یک اثر دیگر نامبارک جنگ در خوزستان!

     امروز صبح مهمان همکاران عزیزم در مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری بودم تا در باره‌ی شروع یک پروژه‌ی مشترک (بررسی، ارزیابی و بهینه‌سازی روش‌های کاهش و کنترل فرسایش بادی و کاهش خطرات آلودگی ناشی از گرد و غبار آلوده در خوزستان) با ایشان به رایزنی بپردازم. میزبان من دکتر امیرحسین چرخ‌آبی – رییس بخش تحقیقات حفاظت خاک – بود که از مصیبت پیش آمده در خوزستان بسیار ناراحت و پریشان احوال بود. ایشان، بخشی از نتایج مطالعات خویش را در باره‌ی پراکنش خطرناک و معنی‌دار عنصر سمی جیوه در پهنای خوزستان در اختیارم قرار دادند که بسیار نگران‌کننده می‌نمود. به ویژه وقتی صحبت از تالاب بین‌المللی شادگان شد، آشکار گردید که پژوهش‌های نام برده و همکاران‌شان (آ. ر. کلانتری، محمد حسین مهدیان و مجید تنها) ثابت می‌کند هم‌اکنون این عنصر خطرناک در بخش عمیق‌تر تالاب به شکلی معنی‌دار تجمع یافته است.

     بر بنیاد این پژوهش و بر مبنای مدل توزیعی DTM ، جهت توزیع مکانی جیوه در استان خوزستان از طرف غرب به طرف شرق است. میزان نسبی جیوه کل از جهت غرب به شرق در حال کاهش بوده و روندی معنی‌دار را نشان می‌دهد. بدین مفهوم که وضع موجود آشکارا روند جبهه‌های جنگ هشت ساله و جنگ‌های دوم و سوم خلیج فارس را نمایان ساخته و میزان نسبی وجود جیوه کل در خاک و رسوبات این منطقه از شرق به غرب استان خوزستان در حال افزایش است. بنابراین، شاید بتوان نتیجه‌گیری کرد که جنگ‌های رخداده در این منطقه در طی سه دهه‌ی اخیر، علاوه بر تأثیر مخرب بر صنایع، اثر بسیار خطرناک‌تری بر افزایش بارگذاری جیوه بر اراضی شمال غربی خلیج فارس نیز داشته است.

     حال می‌شود تصور کرد که رخداد خسارت‌بار افزایش توفان‌های گرد و غبار و نیز احتمال خشکیدگی تالاب‌های منطقه که اینک پر از رسوبات عناصر سمی فلزی و ترکیبات خطرناک شیمیایی هستند، تا چه اندازه می‌تواند بر وخامت تبعات ناشی از آن بر محیط زیست انسانی، جانوری و گیاهی بیافزاید.

    مؤخره:
   آنها که نمی‌دانند جیوه بر زندگی انسان و نبات می‌تواند چه پیامدهای نامیمونی را باقی گذارد، بد نیست تا داستان این عنصر خطرناک را در موتور جستجوگر گوگل تعقیب کنند!

در همین باره:
– خانم دکتر جوادی ؛ اشک‌هایت را دیدم! زخم‌های سرزمینم را دیدی؟