مهار بیابان‌زایی

نگرانی‌های خاویاری! عامل همگرایی در بین کشورهای ساحلی خزر

شاید مثبت‌ترین نکته‌ای که در بیانیه‌ی پایانی اجلاس 5 کشور ساحلی خزر به چشم می‌آید ، توافق نظر جدی و متفقانه‌ای است که برای نجات ماهیان خاویاری این بزرگترین دریاچه جهان صورت گرفت و 5 رهبر جهان، به پیشنهاد قزاقزستان، تصمیم گرفتند تا راهکارهای اجرایی ممنوعیت 5 ساله‌ی صید این ماهی را تا 3 ماه دیگر تبیین و ارایه دهند.
جالب این که قزاقزستان همان کشوری است که تاکنون با چنین ممنوعیتی که از سوی ایران و روسیه مطرح شده بود، مخالفت می‌کرد؛ اما اینک وضعیت چنان بحرانی شده که حتا قزاق‌ها هم متوجه وخامت شرایط زیست ماهیان خاویاری در خزر شده‌اند.
با این وجود، نکته‌ای که نباید فراموش کرد، آن است که این فقط صید بی‌رویه نبوده که سبب‌ساز کاهش چشم‌گیر شمار ماهیان خاویاری را فراهم کرده است؛ بلکه آلودگی روزافزون و بسیار شدید خزر هم یکی دیگر از عوامل نامساعدی است که سبب شده، زیستگاه گران‌ترین ماهی جهان با تهدید و تحدید مواجه شود. نکته‌ای که اگر توجه درخوری به آن شود، آنگاه ممکن است عنایت سیاسی رهبران 5 کشور ساحلی خزر به ماهیان خاویاری، سبب بهبود کیفیت و زیستگاه دیگر آبزیان خزر هم بشود.
یک دریافت تأمل‌برانگیز دیگر در این میان، اشاره به سخنان ژان باتیست لامارک (Jean Baptiste de Lamark) است؛ اکولوژیستی که بیش از 200 سال پیش و با صراحت گفته بود: «آبزیان دریا در مقابل انقراض نسل خود توسط انسان به طور طبیعی حفاظت می‌شوند. سرعت تکثیر و زاد و ولدِ آنها بسیار زیاد است، به سادگی در دام نمی‌افتند و به علاوه توانایی بالایی برای فرار از چنگ صیادان دارند. بدین جهت، احتمال آن که نوع بشر نسل آنها را به انقراض بکشاند، به هیچ عنوان مطرح نیست!»
امّا در کمتر از یکصد سال پس از این سخن، جهانیان دریافتند که پیش‌بینی خوش‌بینانه‌ی لامارک تا چه اندازه همچون فرضیه‌ی جنجالی تکاملی‌اش به خطا رفته است؛ حقیقتی که در واپسین سال‌های قرن بیستم (1996) لویس اووین و تیم آن‌وین درکتاب 522 صفحه‌ای خویش با عنوان «مدیریت محیط‌زیست» بر آن تأکید کرده و مصداق بارزی از اشتباه علم نامیدند. اشتباهی که توافق اخیر 5 رهبر ساحلی خزر هم تأکیدی دوباره بر آن به شمار می‌آید.
امید است حضور محیط زیست به عنوان عامل همگرایی دولت‌ها و ملت‌ها از این پس نقشی پررنگ‌تر در همایش‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای یابد. زیرا پس از ماجرای ریزگردها که منجر به تشکیل اجلاس‌هایی با شرکت نمایندگان عالی‌رتبه‌ی کشورهای ترکیه، سوریه، عراق و ایران شد؛ اینک، ماهیان خاویاری سبب شده‌اند تا بیش از پیش توجه رهبران منطقه به لزوم رعایت هنجارهای محیط زیستی جلب شود.

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

7 دیدگاه

  1. سلام. جنگلهای جعفرآباد گرگان یه شدت در آتش میسوزد. هیج نیرویی در منطقه نیست. من بامداد امروز روستا بودم.آتش از شهر پیداست.

  2. اینجور که داره پیش میره باید دوستان عزیز فکر کنند اصلا جنگلی نبود که بخواهد بسوزد
    هر کی میگه ما جنگل داریم دروغه و دنبال تشویش اذهان عمومیه

  3. سلام. باید تا به همین جا هم تبریک گفت وشاد بود که بالا خر‌ه بعد از مدتها این پنج کشور به نتیجه عدم صید پنج ساله ماهی‌ خاویار رسیدند. ولی‌ این کافی‌ نیست. تا عدم رعایت صحیح به تعهدات بین المللی حفاظت محیط زیستی‌ دریایی ، نابودی تالابها، استخراج نفت و گاز، تخلیه مواد زائد صنعتی و کشتیها و شهری به آب دریا،عدم زهکشی علمی‌ و منظم دریا، و حتی آن طور که من شنیده ام ریزش باران های اسیدی بخاطر هوای آلودهٔ شهر‌های ساحلی، و سرازیری بدون کنترل سیلاب ها به دلیل آتش گرفتن جنگل های شمال و….. از جانب این پنج کشور صورت گیرد،عدم صید ماهی‌ به تنهایی‌ نتیجه زیاد مثبتی نخواهد داشت.

    1. بله باید تبریک گفت. زیرا این یکی از نادرترین مواردی است که به تصویب جمعی رسیده و همه را به اشتراک نظر و همدلی کشانده است.
      درود …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا