مهار بیابان‌زایی

نگهبانان بهار زمین!

     عنوان زیبایی است، نه؟ چه کسی است که دوست نداشته باشد از او و کارهایش با عنوان ستایش برانگیز «نگهبانان بهار زمین» یاد شود؟ چه کسی است که خواهان مرگ زمین باشد؟
    حتا شاید بیشتر خوشحال شوید، اگر بدانید ممکن است این صفت دلپذیر اشاره به پدران ما در ایران باستان داشته باشد!
    فرد پیرس – یک دانشمند بریتانیایی که در سال 1951 میلادی به دنیا آمده – کتابی نوشته با این عنوان: Keepers of the Spring و در بخشی از آن می‌نویسد: «نزدیک 3 هزار سال پیش، کشاورزانی باهوش و نوآور دریافتند که با کندن تونل‌های زیرزمینی می‌توانند جریان آب را به کشت‌زارهایشان افزایش دهند. آن تونل‌ها، که کاریز یا قنات نامیده می‌شوند، با شیب ملایم از دامنه‌ی کوه، یعنی سرچشمه‌ی آب، تا دهانه‌ی کاریز در کشتزارها کشیده شده بودند. همین نوآوری بود که آب لازم برای امپراتوری پارس‌ها را فراهم می‌کرد.» او فناوری قنات را این گونه معرفی کرده است: «یکی از بزرگترین طرح‌های مهندسی که روی کره‌ی زمین انجام شده است و از نظر دانش سازه‌ای می‌توان آن را با اهرام مصر برابر دانست.» آن گونه که پیرس در کتاب خود آورده است، این فناوری در سراسر امپراتوری پارس‌ها گسترش یافت و حتا به اسپانیا هم رسیده است. او این را هم می‌گوید که هم اکنون نزدیک 40 هزار کاریز در ایران امروزی وجود دارد که می‌توانند هشت برابر رود نیل آب فراهم می‌کنند!

    امّا شوربختانه ما آن حجم عظیم آب؛ آن رودخانه‌ای که می‌توانست 8 برابر نیل برای ما آب به ارمغان آورد را با زدن و حفر چاه‌های متعدد عمیق و نیمه‌عمیق و با اجرای طرح‌های احمقانه‌ی انتقال آب و احداث سازه‌های نفرت‌برانگیزی به نام سد‌های بزرگ مخزنی خشکاندیم تا امروز – و فردا بیشتر – افسوس تاریخ را بخوریم و هرگز نتوانیم در برابر فرزندان‌مان با افتخار یربلند کنیم. همان گونه که اینک پدران این آب و خاک می‌توانند تا همیشه‌ی تاریخ به ما فخر فروشند و افتخار ایران و جهان باقی مانند.
    گفتنی آن که فرد پیرس در طول 20 سال گذشته به افزون بر 64 کشور جهان سفر کرده و از طرح‌های بزرگ انتقال آب و سدهای آنها بازدید کرده است و در نهایت می‌گوید: این طرح‌های بزرگ و فناوری‌های امروزی نتوانسته‌اند از تنگناها و دشواری‌های امروز ما در راه فراهم کردن آب مورد نیاز جمعیت در حال رشد بکاهند. ما باید از آب‌شناسان باستانی بیشتر بیاموزیم. آن‌ها از دانش بومی و منطقه‌ای بهر‌ه‌مند بودند و طرح‌هایی را اجرا می‌کردند که با منطقه‌ی آن‌ها سازگار بود.
    ممنون از حسن سالاری عزیز که با کامنتی که در یادداشت پیشین، برایم نوشت، مرا با جزیره دانش آشنا کرد.
    بچه ها: آن جزیره را رها نکنید!

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

3 دیدگاه

  1. چه تاریخ دوست داشتنی داشته ایم و چقدر مایه افتخار است…
    کاش برای فرزندانمان هم تاریخی پر شکوه بیافرینیم…یعنی می شود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا