تصور جهان بدون ابر (یا همان جهنمی که می‌شناسیم)!

تازه‌ترین مطالعات جهانی، حکایت از کشف یکی دیگر از اثرات نامیمون جهان گرمایی (global warming) بر کیفیت زیست در کره زمین دارد. اینکه درجه‌ی ابرناکی و روند شکل‌گیری توده‌های ابر، ممکن است در اثر فرآیند گرمایش جهانی، به شدت مختل شود. امّا چگونه؟!
اگر بخواهیم به زبانی ساده این تأثیر را شرح دهیم، باید از آنجا شروع کنیم که یکی از پیش‌شرط‌های تشکیل و شکل‌گیری توده‌های ابر به میزان انتشار گازی موسوم به دی متیل سولفید (DMS) در نیوار (جو زمین) باز می‌گردد. به دیگر سخن، به باور نخبگان دانش هواشناسی، اگر غلظت این گاز در اتمسفر از حد معینی کمتر شود، مردمان ساکن در کره‌ی خاک باید برای همیشه با واژگانی چون ابر، باران و برف خداحافظی کنند و خود را مهیای زیستن در همان جهنمی سازند که زنهارش را هزاران سال است در کتاب‌های آسمانی خوانده و شنیده‌اند!
تصور جهان بدون باران و سیاره‌ای که هرگز سپیدی ناهمتای بلورهای زیبای برف را تجربه نکرده و نخواهد کرد، حقیقتاً کابوس دهشتناکی است که شاید هیچگاه امکان عینیت یافتنش، چنین نزدیک و قابل باور نبوده است؛ شوکران تلخ و مرگباری که رشد افسارگسیخته‌ی فناوری و آزمندی تمام‌ناشدنی بشر در طول یکصد سال اخیر، آن را به فرزندان بی‌گناه فردای خویش پیش‌کش کرده است.

    امّا چرا باید غلظت دی متیل سولفید کم شود و این کاهش چگونه با گرمایش جهانی ارتباط می‌یابد؟
حقیقت این است که تغییرات آب و هوایی به شدت حیات جانداران ساکن اقیانوس‌ها را تهدید کرده است؛ و پلانکتون‌ها، یکی از شاخص‌ترین و حیاتی‌ترین این جانداران به شمار می‌روند؛ جاندارانی که به عنوان نخستین حلقه‌ از زنجیره‌ی غذایی، تأثیری انکارناپذیر بر مفهوم حیات و کیفیت و کمیت دیگر زیستمندان عالم دارند.
و اینک نه‌تنها ثابت شده که فرآیند گرم شدن زمین، به طرز محسوسی مانع از تکثیر و رشد پلانکتون‌ها شده، بلکه آثار ثانویه‌ی این کاهش رشد، از محدوده‌ی تأثیر بر زنجیره غذایی هم فراتر رفته و آشکارا نیوار را نشانه رفته است. چرا که مهمترین منبع تأمین گاز دی متیل سولفید، همین جانداران ریز، یعنی پلانکتون‌ها هستند! و حال با کاهش شمار پلانکتون‌ها، نخستین‌ نشان‌زدهای کاهش غلظت دی متیل سولفید در نیوار آشکار شده است.

    خواننده‌ی گرامی مهار بیابان‌زایی:
می‌بینید در چه سامانه‌ی کوچک و به هم تنیده و شکننده‌ای زیست می‌کنیم و تا چه اندازه، هر رخدادی می‌تواند تأثیری شگرف و غیر قابل پیش‌بینی بر کیفیت زیست بر جای نهد؟
اگر عمری باقی و مجالی فراهم باشد، باز هم در این سرای مجازی، از عقوبت‌های جهان‌گرمایی با شما سخن خواهم گفت. باشد که به خود آییم و هر یک از ما بکوشیم تا به عنوان یکی از شهروندان دهکده‌ی جهانی، سهم خویش را در مهار این بحران، ادا کنیم.

    در همین باره، محمّد خسروشاهی عزیز نیز تأملات و ملاحظاتی را طرح کرده است که از او – بابت گرم‌نگاه‌داشتن تنور جستارهای مرتبط با جهان‌گرمایی و تغییر اقلیم- سپاسگزارم.