کلاغهای رابطه!
امروز – 20 آذرماه 86 – به منظور بررسی نقشهی استعداد آسیبپذیری بخشی از زیرحوضهی خررود به بیابانزایی (از منظر زوال پوشش گیاهی)، با حمیدرضا عباسی، سعید رشوند و علی کریمی راهی مناطق اطراف آبگرم شهرستان آوج (استان قزوین) شدم؛ بازدیدی که افزون بر هدف اصلی آن، دربردارندهی مشاهداتی تلخ و شیرین هم بود که شاید روایت برخی از آنها برای خوانندگان این سطور نیز تأملبرانگیز باشد.
اینکه چهرهی زمستانی این منطقهی سردسیر، هیچ نشانی از رنگ و بوی پاییز – که هنوز در تهران رگههایی از مقاومتش را میتوان حس کرد – برجای ننهاده بود.
اینکه به رغم چنین سرمایی، کماکان میتوانستی حضور گلههای پرشماری از گوسفندان را بر روی مراتع به شدت تخریبشدهی منطقه ببینی؛ گوسفندانی که معلوم نبود در این مراتع عاری از سبزینه به دنبال چرای چه چیزی میگردند! بیدلیل نبود که درجهی حساسیت اراضی به بیابانزایی در مناطق یادشده، اغلب در حالت شدید و بسیار شدید قرار گرفته بود.
اینکه تجاوز به عرصههای منابع طبیعی را کماکان و به وفور میتوانستی مشاهده کنی و به وضوح ببینی که با چه روند پرشتابی مراتع باقیمانده در اراضی پرشیب نیز به دیمزار بدل شده و در جهت شیب بر روی آن شخم زده شده است؛ رخدادی که نرخ فرسایش و جابجایی خاک را آشکارا افزایش داده و آثار فرسایش شیاری rill erosion به وضوح در منطقه نمایان بود (گفتنی آنکه فقط در طول سال جاری نرخ تجاوز به عرصههای مرتعی اغلب استانهای کشور افزایش معنیداری یافته است. به عنوان مثال این نرخ در استان مرکزی به بیش از 5 برابر میانگین 30 ساله، افزایش یافته و افزون بر 2500 هکتار از مراتع به بهانهی کشت گندم دیم دچار تغییر کاربری شده است).
اینکه جا در جا در روستاهای بوزندان، جوزه، قلعه شهدا و … میتوانستی جمعآوری هیزم و بقایای زیستتودهی (بیومس) گیاهی را برای سوخت زمستانی توسط اهالی ببینی و همچنان از عدم توزیع سوخت مناسب در این مناطق افسوس بخوری (عاملی که به روند برهنگی زمین و افزایش نرخ بیابانزایی و تشدید ناپایداری سرزمین کمک میکند)!
اینکه دفن غیر بهداشتی زباله و پراکنش آن در منطقه، آنچنان چشمگیر و فزاینده شده که هیچ ناظری نمیتواند از کنار آن بیتفاوت بگذرد.
اینکه رنگ شدیداً شکلاتی رودخانه خررود و آبراهههای آن حکایت از نرخ بالای آسیبپذیری سراب حوضه به فرسایش آبی داشت.
و البته چیزهایی هم بود در روی زمین که همچنان میشد به آنها دل بست …
مثلاً خندههای علی نظری از اهالی روستای قلعه شهدا که از کنار ما در جوار یکی از آبراهههای فرعی خررود میگذشت؛ مشاهدهی پیرمردی از اهالی جوزه که با خرش به سوی آبادی میشتافت، آن هم با چه آرامشی … و البته دیدن صنوبرهای برهنه در مسیر آوج به بویینزهرا که بیش از هر زمان دیگری، آشیان کلاغها بر روی آنها خودنمایی میکرد و رنگ زمستانی سپیدارها را هم پرمفهوم میساخت و آدمی را به یاد «کلاغهای رابطه» میانداخت … جملگی از مناظری بود که یادمان میانداخت: همچنان میشود زیبایی را حس کرد و «به خارها بالید، چون گل دارند!»
به قول جبران خلیل جبران: «زیبایی نگارهای نیست که ببینیدش یا نوایی که بشنویدش، بلکه نگارهای است که میتوانیدش شنید، گرچه گوشهاتان بسته باشد.»
درست مثل قارقار کلاغهای رابطه …
نقل قول:(گفتنی آنکه فقط در طول سال جاری نرخ تجاوز به عرصههای مرتعی اغلب استانهای کشور افزایش معنیداری یافته است. به عنوان مثال این نرخ در استان مرکزی به بیش از ۵ برابر میانگین ۳۰ ساله، افزایش یافته و افزون بر ۲۵۰۰ هکتار از مراتع به بهانهی کشت گندم دیم دچار تغییر کاربری شده است).
با سلام.
استاد عزیز من ودوستانم در مکز صداوسیمای اراک در حال تحقیق برای ساخت یک مجموعه مستند در رابطه با تخریب مراتع به شیوه های مختلف هستیم ایا شما میتوانید در این راه به ما کمک کنید ؟
ایا از شما میتوانیم به عنوان کارشناس در ساخت این مجموعه کمک بگیریم ؟
دوست هم سن عزیز
کزارش بسیار خوبی بود و عکس بسیار دردناکی از زباله های وحشتناک
جداَ دردناکه دیدن این روند تخلیه زباله و تخریب محیط زیست
شاد باشی و تندرست
افشین
با سلام…
کاش همه اینطور بودن منظورم جمله ای هستش که از جبران خلیل جبران گفته اید.
اما چه کنیم…
امیدوارم اگر کسی این زیبایی ها رو درک کرد ، بتونه کاری انجام بده و به نظر میاد تنها کسی میتونه کاری انجام بده ،که عاشق انجام این کار باشه ( منظورم مهار بیا بان زایی هستش) چون به قول جبران خلیل جبران «عشق تنها گلی است که بدون کمک فصلها میروید و رشد میکند»
امیدوارم مشکلات و موانعی که در این راه دارید رفع شود ،
پاینده و استوار باشید.
سلام بر درویش خسته از راه
تاسف خوردن و دست روی دست گذاشتن تا کی؟؟!!
باید کاری کرد
انقلابی سبز
جبههای سبز
حرکتی نو
صدای بلند
بیایید شروع کنیم….
جناب سپهر ابراهیمی گرامی:
امیدوارم در حرکت فرهنگی ارزشمندی که انجام می دهید موفق باشید. استان مرکزی وضعیت وخامت باری پیدا کرده و بسیاری از عرصه های طبیعی آن، حتا اندک رویشگاه جنگلی اش در حال تخریب و دست درازی است. من آماده هر گونه همکاری هستم.
افشین عزیز: با توجه به اینکه شما در رادیو توکیو کار می کنید و از مسایل فرهنگی و زیست محیطی ژاپن اطلاع دارید، اگر در این رابطه خبرهایی را ارسال دارید که به ارتقای فرهنگ محیط زیست در ایران کمک کند، بسیار خوشحال خواهم شد.
جناب عبادی گرامی:
ممنون از همراهی و همدلی تان و سپاسگزار از یادآوری آن جمله زیبای خلیل جبران.
پایدار باشید.
این همه عکس از من گرفتی چرا این یکی را انتخاب کردی؟