مهار بیابان‌زایی

بحران برداشت شن و ماسه به بام ایران رسید!

    آنگونه که دیده‌بان عزیز طبیعت بختیاری گزارش می‌دهد، بحران برداشت بی‌رویه‌ی شن و ماسه از بستر آبرفتی مخروط افکنه ها و رودخانه‌های استان چهارمحال بختیاری، به مرزهای نگران‌کننده‌ای رسیده و سبب جنگل‌کُشی بی‌سابقه در اغلب مناطق استان، به ویژه نواحی جنوبی آن در لردگان شده است.
    پیش‌تر اشاره به بحرانی مشابه در تنکابن و مارون (یهبهان) کرده بودم؛ وضعیت اسف‌بار پایین دست رودخانه‌ی کرج را هم که اغلب مشاهده کرده‌ایم …
    چنین رخدادهایی به نظر می‌رسد چشم‌انداز پایداری بستر رودخانه‌ها را به شدت به مخاطره انداخته و سبب ساز افزایش محسوس فرسایش کنار رودخانه‌ای  و تأخیری (lateral erosion) می‌گردد. این در حالی است که هم‌اکنون هم نرخ جابه جایی خاک در ایران، شش برابر استاندارهای جهانی آن است.
    ناگفته پیداست یکی از عوامل تشدید‌کننده‌ی این بحران، به موازات افزایش ساخت و ساز‌ها، رشد چشمگیر صنعت سدسازی است که سبب شده میزان آورد طبیعی رودخانه‌ها در پایین دست سدها به شدت کاهش یابد.
    این در حالی است که محاسبه‌ی ظرفیت برداشت شن و ماسه با توجه به میزان آورد رودخانه‌ها، کار چندان دشوار و وقت‌گیری نیست؛ کاری که امیدوارم با یک برنامه‌ریزی مدون جامه‌ی عمل به خود بپوشاند.

    مؤخره:

    ضمن سپاس مجدد از هموطنان عزیزی که به شکلی بی‌سابقه از مهار بیابان‌زایی در مسابقه دویچه‌وله حمایت کرده‌اند؛ سیاهه‌ی دیگر سایت‌ها و وبلاگ‌هایی که مخاطبین خویش را به حمایت از مهار بیابان‌زایی تشویق و ترغیب کرده‌اند، اعلام می‌کنم. در ضمن تا این لحظه، مهار بیابان‌زایی با اخذ 12 درصد آرا در ردیف سوّم از مجموع 11 وبلاگ راه یافته به مرحله نهایی قرار گرفته است. البته هنوز شش روز فرصت هست و هر معجزه ای می تواند در این شش روز رخ دهد!

    –  برای ایران و حمایت از وبلاگستان محیط زیستی به وبلاگ مهار بیابان زایی رای دهیم – سپهر سلیمی

    – دوستان گل بیایید مهار بیابان‌زایی را حمایت کنیم! – نازخاتون

    – سه لینک جدید دیگر در بالاترین در اینجا ، آنجا و همچنین در این نشانی

    – حمایت از تنها وبلاگ ایرانی حاضر در بزرگترین رقابت بین‌المللی بین وبلاگ‌های جهان – عباس رسول زاده بیدگلی

    – لطفاً از مهار بیابان‌زایی حمایت کنید – دکتر سیامک معطری

    – به مهاربیابان زایی رای می دهیم. – چشمان همیشه بیدار زمین (محیط زیست دماوند)

    – لطفا به ایران رای بدهید … – سروی

    – به مهار بیابان زایی رأی دهید – مونترا

    – یک وبلاگ ایرانی در جمع وبلاگ های برتر جهان – خبرگزاری ایرن

    – حمایت از مهار بیابان زایی در فیس بوک فرشید فاریابی و تالار ایرانیان گیاه خوار

    – پارو بزنید – عبداللطیف عبادی

    – این درخواست کمک را جدی بگیرید! – سایت مرجع متخصصین ایران (سروش رازی)

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

41 دیدگاه

  1. کم کم دارم از این سد سازی کینه به دل می گیرم!

    خوشحالم که ایران و طبیعت ایرانمان دارد به پیش می رود.

  2. مشکلی که بهش اشاره کردین ، ناخواسته و دراثر یک عملیات کپی – پیست ایجاد شده بود .

    پاسخ:

    امان از دست این عملیات های ناخواسته!
    درود.

  3. دکتر جان ما تا روز موعود تبلیغ می کنیم و هستیم

    پاسخ:

    زنده باشی پارسا جان. کاش در دبی هم برایمان تبلیغ می کردی!

  4. آقای درویش عزیز, نه تنها من, بلکه هیچکس! زورش به برداشت کنندگان شن و ماسه نمیرسد, اگر شما کسی را میشناسید که بتواند این کار را انجام دهد و جلوی آنها را بگیرد, لااقل به منهم معرفی کنید تا جزو “هالو” ها! از دنیا نروم. با این حال اگر فکر میکنید در این باره کاری از دست من ساخته است, بگویید تا بیدرنگ شال و کلاه کنم.

  5. دانش جان من راضی به زحمت شما نیستم به خدا!
    هرچند که دوست دارم به این بهانه زیارت تان کنم و شاید کاری هم کردیم!
    به هومان هم می گویم بیاید کمک!
    چطوره؟
    .
    .
    .
    ممنون رسول خوارزمی عزیز

  6. درود و سلام بر شما محمد عزیز و بهترین آرزوها برای تارنمای زیست محیطی تان.

    پاسخ:

    سلام دکتر جان. رسیدن به خیر … خوشحالم که ردپای یک دوست قدیمی را اینجا می بینم.
    درود …

  7. مدتی است که از طریق معرفی دوستم اینجا را مطالعه می کنم و فعالیت شما را تحسین می کنم .
    من نیز کمترین کاری که از عهده ام بر می آمد را انجام دادم و رای دادم.

    پاسخ:

    درود بر شما و سپاسگزار محبت تان هستم.
    بی شک شما لطف بزرگی در حق درویش روا داشتید.

  8. درویش خان در متل قو(سلمانشهر) حدود 300 تراکتور به نقل از آمار دولتی شن قاچاق برداشت می کنند چه کسی توانایی جلوگیری دارد؟
    مافیای غریبی بجان شن و حریم رودخانه و زمین های کشاورزی افتاده ترافیک شهسوار ناگهان دراین چندساله ایجاد شده پولی بدست مردمی افتاده که کاری بلد نیستند.الان در هرکوچه ای چندین پرادو و زانتیا میبینید.
    دیروز برنج امرروز زانتیا فردا سرایداری

  9. درویش خان الان به برخی از سایت های محیط زیستی سر می زنید مانند روز پس از صحنه نبرد واترلو شده اند انگاری که خاک مرده برآنها پاشیده اند ماه هاست که مطلبی به آنها اضافه نشده است.
    سایت های دولتی بویژه شهرستانها که نورعلی نور است.بجز برخی که آنهم به همت و علاقه مسئول آن حرفی برای گفتن دارد و جالب و پر محتوی است باقی انگار چماق نوشته هستند
    …….به همین دلیل است که من با کمایل میل به مهار بیابان زایی رای دادم
    رای من به محمد درویش نیست بلکه به نوشتار ایشان است

  10. آقا یکی اون گوشی ما رو جواب بده ؛ دستمون به پارو بنده!

    پاسخ:

    مزاحم تلفنی است از دبی! به پارو زدن ادامه بده جانم!!

  11. بقول مسعود سعد سلمان :
    نصیحتی پدرانه ز من نکو بشنو
    مگرد گرد هنر هیچ ؛ که آفتی است هنر .
    …درویش خان شما یکی از دوست داشتنی ترین مردان حوزه محیط زیست هستید حتی اگر رای هم نیاورید در آلمان در اینجا در قلب تک تک افراد جای دارید.

    پاسخ:

    ممنون اشکار عزیز. شرمنده می کنی برادر.

  12. این عبارت “جنگل کشی ” خیلی دلم رو لرزوند .
    امیدوارم کسی پیدا بشه و جلوی این قتل عام رو بگیره.

    پاسخ:

    آن کس من و تو هستیم سروی عزیز.

  13. درویش خان ! تا جایی که یادم می آید محیط زیستی ها سالهاست که به برداشتهای بی رویه شن و ماسه بستر رودخانه ها چه در خوزستان و چه در سایر نقاط ایران اعتراض کرده اند آن هم نه به صورت هیاهوهای غیر تخصصی و عامیانه که به صورت حساب شده و پیش گوینده .. به عنوان یک متخصص احتمالن از تحقیقاتی که توسط متخصصین محیط زیست در مورد پیامدهای چنین عملی که به صورت موردی انجام شده احتمالن با خبر هستید .. حال سوال من این است که این همه تحقیق و تذکر و اعتراض چرا نتیجه نمی دهد ؟.. آیا باز هم باید مثل کودکان داشلی برونی در انتظار معجزه ای از جانب مسئولین به نمایندگی از آسمان بنشینیم ؟..

    سد سازی در ایران نه یک صنعت بلکه یک “سیاست” است . یک سیاست بی پشتوانه و ضعیف که به عنوان کوتاه ترین راه ممکن برای رسیدن به نتایج چشمگیر و درخشش منطقه ای به کار گرفته شده .. سد سازی به نظر ساده ترین و پر هزینه ترین و خطرناکترین گزینه ایست که برای توسعه در نظر گرفته می شود ..

    این روزها زیاد می شنویم که می گویند عده ای می خواهند همه چیز را سیاسی کنند و سیاسی ببینند و از آن مدام می نالند بدون اینکه به شواهدی که نشان می دهد سیاست متأسفانه همه صنعت ما .. فرهنگ ما .. اقتصاد و همه زندگی مارا به خود آغشته است توجه کنند .. مسئله ای که نادیده گرفتن آن یک اشتباه بزرگ است ..

    پاسخ:

    سدسازی شاید در کشورهایی که آبرفت درشت دانه ندارند و یا میزان تبخیر سالانه آنها کم است، بتواند در برخی مکان ها و موقعیت ها توجیه داشته باشد؛ اما شوربختانه در مملکت ما – اغلب – به عنوان نخستین و برترین گزینه انتخاب شده و سبب آفرینش سردارهای سازندگی هم شده است!

  14. سلامی اقای درویش…من خودم تنکابنی هستم. حتما خوب می دانید که دست بردن در حریم رودخانه معروف تنکابن موجب شده است که نسل ماهی‌های آزاد این رودخانه رو به انقراض باشند. این ماهی‌ها به دلیل فاصله کمی که از دریا به محل تولدشان دارند که در حدود 100 کیلومتر می‌شود پس از تخم ریزی نمی میرند و برای همن زیاد عمر می کنند. اما دست بردن در حریم رودخانه موجب کم آب شدن آن و ایجاد موانع مصنوعی بر سر راه ماهی‌ها در بازگشت به زادگاه خود است. در سفری بهمن ماه امسال به تنکابن داشتم به رودخانه نوشا، که زادگاه اصلی این ماهی‌ها است رفتم. با کمال تعجب دیدم که این ماهی‌های باشکوه و زیا هنوز در آن مکان هستند اما چه حیف که نسلشان رو به انقراض است. یاد هست که وقتی بچه تر بودیم و به کوه می رفتیم پدرم قلاب ماهیگیری با خود داشت و می گفت ناهارمان ماهی خواهیم خورد. آنقدر ماهی بود که شکار یکی از آنها عددی محسوب نمی شد. اما امروز این ماهی‌ها نه به دلیل شکار بی رویه که به دلیل سیاست [ای غلط شهرداری در حال انقراض هستند.
    همین برداشت و شن و ماسه هم یکی از دلایل آسیب دیدن زادگاه ماهیان ازاد رودخانه تنکابن است.
    وقتی به پلی که هفتاد سال پیش آلمانی ها بر روی رودخانه رده‌اند و به پل چشمه کیله معروف است نگاه می کنم و می‌بینم که آلمان‌ها هفتاد سال پیش برای عبور ماهیان آزاد از زیر پل مسیر گذر و آبشار همواری ساخته بودند تاسف می خورم. چراکه امروز در زیر همسیر مسید همواره ارتفاعی به اندازه 2 متر به وجود آمده است که همه به خاطر برداشت شن و ماسه از رودخانه است. و این ارتفاع همچون سدی مانع از عبور ماهیان آزاد است.

    پاسخ:

    اشاره ات به آن پل ساخته شده توسط آلمان ها بی نظیر بود. کاش عکس این پل را می توانستی برای بفرستی. درود.

  15. درود بر استاد
    یه مطلب گذاشتم داخل وبم که کاملا حق رو به ماها می ده ایرانی ها در محیط زیست همیشه ÷یش رو هستند.با عنوان توحش تا کدامین حد؟؟
    قضائت با شما!!

  16. خیلی بده که ترکیب مثبتی مثل “ساخت و ساز”، عامل اصلی چیزی مثل “تخریب” باشه! تخریب طبیعت!

    پاسخ:

    وقتی خردمندی اساس آبادانی را احاطه نکرده باشد، آنگاه هر ساخت و سازی می تواند مخرب باشد؛ حتا مهرورزی بی حساب و کتاب و افراطی هم می تواند فرزند را تنبل و بی انگیزه و یار را ساکن و متوقع سازد.
    درود.

  17. اتفاقا در تعطیلات عید در کنار تالاب جوکند در جوار شهر تالش صحنه جالبی بود.
    زیر تابلو پاسگاه سازمان محیط زیست که در آن قید شده بود هر گونه برداشت شن و ماسه ممنوع می باشد یک وانت نیسان در حال بارزدن شن وماسه بود.
    فقط یک بیل ماسه زیر تابلو ماند که به اون دست نزد

    پاسخ:

    باز هم خدارو شکر که آن یک بیل باقی ماند!
    راستی عکس نگرفتی از این صحنه رفیق؟!

  18. من فعلا در حال تبلیغات هستم :))
    ولی به همه گفتم صاحبش شیرینی میده :دی

    پاسخ:

    به چشم … باید بیام بوشهر شیرینی بدم یا شما می آیید تهران؟!

  19. سلام
    رفتم تو روم های مختلف یاهو و 100ها پی ام زدم که ایرانی ها بیان رای بدن دیگه نمیدونم چه کاری از دستم بر میاد!!!!!

    پاسخ:

    خدا قوت … کارهای دیگر را هم لطیف گفته!

  20. درود بر آقای آرمین
    شن های چشمه کیله که مشخص است توسط شرکت چه کسی برداشت می شود؟!

    پاسخ:

    چه کسی اشکار جان؟

  21. به حمید خواجه نژاد
    (جزء خبرنگاران فعال برنامه 20:30)
    تلفن زدم و گفتم یه تبلیغی اگه میشه انجام بده.
    گفت امشب به سایت شما یه سر میزنه
    که اگه بتونه در برنامه 20:30 خبرشو کار کنه!!
    امیدواریم بزارن این کارو انجام بده….

    پاسخ:

    ممنون محمد جان … خیلی داری درویش را شرمنده می کنی …
    خدا خیرت دهد و بتوانی آن دو تصمیم را هر چه زودتر عملی سازی!

  22. به روشنک
    جنگل تراشی های ناشی از فعالیت معادن در جنگل های لردگان خیلی ارتباط با بحث برداشت شن و ماسه از رودخانه ها ندارد. این معادن در دل جنگل های لردگان و در دامنه های مشرف به شهر واقع شده اند و از مخروط افکنه های پای دامنه ها برداشت می کنند … درود.

    1. درود بر هومان عزیز ….
      تذکر به جایی دادی. برداشت شن و ماسه می تواند فقط از بستر رودخانه های دایمی و یا فصلی صورت نگیرد و در آّبرفتهای درشت دانه و مخروط افکنه ها هم این اتفاق رخ دهد که البته اگر معادل فرسایش طبیعی باشد، اشکالی ندارد.

  23. peace4khakpour.persianblog.ir/‏
    peace23khakpour.persianblog.ir/‏
    طرح در وبلاک من باید که اجرایی شود .
    و انتقال مستقیم آب ( انتقال آب دریای خزر به خلیج فارس و بالعکس ) و به دریاچه ها . و بدون تصفیه . که هم نیاز به این کار نیست و هم انتقال آب سریعتر انجام می شود و هم هزینه خیلی کمتری دارد .
    و با استفاده از این لوله ها فاضلآب ها را به خلیج فارس بفرستیم .
    و دریاچه ها و تالاب های کم آب و خشک شده را پر آب کنیم . آی شور برای زمین شور . و آب شیرین برای زمین شرب و کشاورزی .
    و آب شیرین شرب و کشاورزی کل ایران را از رود ها و سد ها تامین کنیم .
    و این طرح اگراجرا شود دریاچه ارومیه را از خشکی و منطقه را از طوفان نمک واهالی رااز فرار از منطقه نجات می دهد ؟!
    راه دیگری وجود ندارد ؟!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا