آن پنج تصویری که می‌توانند در ایران هم تکرار شوند!

     در فرازی ماندگار از اثر ارزشمند جناب Davis Guggenheim، که بر پایه‌ی کتابی از ال گور به تصویر درآمده است، پنج تصویر ماهواره‌ای را می‌بینیم که متعلق است به یکی از بزرگترین چالاب‌های جهان با نام «دریاچه‌ی چاد» در بین دارفور و نیجر. تاریخ اخذ این تصاویر – که در طول چهار دهه‌ی گذشته برداشت شده است – به ترتیب عبارتند از سال‌های: 1963، 1973، 1987، 2001 و 2005.

     پنج تصویری که نشان می‌دهد فرآیند ویرانگر گرمایش جهانی، چگونه و در زمانی کوتاه – از منظر تغییرات طبیعی – توانسته یکی از مهمترین عوامل تعدیل اقلیمی در قاره‌ی آفریقا را نابود ساخته و به تشدید بحران نسل‌کشی در دارفور دامن زند، که بی‌تردید یکی از لکه‌های ننگ تمدّن بشری در همیشه‌ی تاریخ باقی خواهد ماند.
یادمان باشد!

     این است درد جهان متمّدن امروز! و این است قدرت مخوف صاحبان ثروت و کمپانی‌های معظم نفتی که به راحتی می‌توانند، آنجا که لازم باشد، حقیقت را نیز وارونه نشان دهند! برای همین است که نباید تعجب کنیم اگر می‌شنویم و در مستند استادانه‌ی «یک حقیقت ناخوشایند» می‌بینیم که عالی‌ترین مسئول محیط‌زیست در کاخ سفید در طول دوران نخست ریاست جمهوری جرج بوش پسر، خود یکی از مدیران عالی‌رتبه‌ی شرکت‌های تولید‌کننده‌ی نفت و منتشرکننده‌ی گازهای گلخانه‌ای به فضا بوده است؛ فردی که بیشترین مخالفت را با پیوستن ایالات متحده‌ی آمریکا به پیمان کیوتو از خود بروز داده  و حتا آشکارا یکی از گزارش‌های «ای پی ال» را که صراحتاً به دولتمردان آمریکایی خطر تشدید گرمایش جهانی را گوشزد کرده بود، تغییر داده و تحریف کرده است!

      بیش از یکصد سال پیش، اپتن سینکلر گفته بود: «خیلی سخت است که یک فرد را مجبور کنی، بعضی چیزها را بفهمد؛ وقتی استمرار درآمدش به این بستگی دارد که آن را نفهمد!»
      همه‌ی اینها را گفتم تا مجدداً به یاد آورم چنین سرنوشتی می‌تواند برای طبیعت آسیب‌پذیر و شکننده‌ی کشور و دریاچه‌های داخلی آن، همچون بختگان، پریشان، ارومیه و … نیز تکرار شود؛ آن هم کشوری که بیش از هشتاد و نه و هفت دهم درصد از خاکش در رده‌ی سرزمین‌های خشک و متأثر از بیابان‌زایی قرار دارد. واقعیتی که شکنندگی بیشتر این سرزمین را در برابر فشارهای انسانی و تغییرات اقلیمی ناشی از آن نشان می‌دهد. با این وجود، شوربختانه باید اعتراف کرد که عملکرد حیرت‌انگیز‌ و کوته‌بینانه‌ی ما در برخی از حوزه‌های مدیریت سرزمین، به ویژه در بخش آب و خاک، حصول آن را آشکارا شتاب بخشیده است. ماجرای مسیله، سیوند و بختگان، هامون و … تنها مشتی از خروار است.

     مؤخره:
     باز هم در باره‌ی «یک حقیقت ناخوشایند» خواهم نوشت و باز هم در حیرتم که چرا هنوز که هنوز است، هیچ نقد یا توضیح و شرحی به زبان فارسی در مورد این فیلم مستند ارزشمند که جهان را در طول یک سال گذشته تکان داده و بیش از 16 جایزه‌ی معتبر را از آن خود ساخته است، موجود نیست!! به گمانم نوبت ناصر کرمی عزیز است که در همشهری به آن بپردازد (و تنها به نوشته‌ی اخیر و مختصر مهدی صارمی‌فر اکتفا نکند)؛ سیامک معطری تا از بازخوردهای آن در ینگه دنیا برایمان بنویسد؛ مژگان جمشیدی تا پرونده‌ای در هم‌میهن برایش بگشاید؛ هوشنگ گلمکانی، تا نگاهی سینمایی و تخصصی به آن بیاندازد؛ مدیران تشکل‌های زیست‌محیطی مردم‌نهاد تا نشست‌های نمایش و نقد آن را برپا دارند؛ ناصر خالدیان، تا دست‌کم همپای آلودگی هوای تهران و شب جمعه آن را جدی بگیرد!  و صدا و سیمای ما – که حداقل مثل خوب، بد، زشت سرجیولئونه – آن را 100 بار نمایش دهد!

    پیوست:
– منتظر گزارش  چهارشنبه‌ی هم‌میهن باشید!
– بورالان، نامی که نباید با بیابان‌زایی آلوده می‌شد!
– سپاسگزار ناصر خالدیان عزیز هستم و البته قضاوتش را در مورد دستنوشته‌های من و او، نمی‌پذیرم!