روزی برای دوچرخه

روزی برای دوچرخه
(۱۳ خرداد روز جهانی دوچرخه)

محمدرضا نیک نژاد، روزنامه بهار ۱۳ خرداد ۹۷

۱-زمانی که افسرده هستی، زمانی که روزها برایت تیره تر می شوند، زمانی که کار به نظرت یکنواخت می آید و زمانی که احساس می کنی بی معنی است که امیدوار باشی … سوار دوچرخه ات شو و بدون آنکه به چیز دیگری جز رکاب زنی سرکش ات فکر کنی از خیابان سرازیر شو! (آرتور ایگناتیوس کانن دویل، پزشک و آفریننده داستان “شرلوک هولمز”). هنگامی که این جمله ها را خواندم ناگهان به دوران کودکی ام پرت شدم. زمانی که برادر بزرگم مانند همیشه شگفت زده (سورپراز) ام کرد و دوچرخه ای با فرمان های بلندِ خرگوشی برایم خرید و جهان خُرد کودکی ام را گسترش چندین برابری داد. دیگر جهانم خانه کوچک و کوچه ی دوست داشتنی مان نبود بلکه همه کوچه ها و خیابان ها و حتی بیشه زارهای پیرامون شهر جهان کودکی ام شد. امروز که پس از چند دهه به آن روزها می اندیشم بی گمان دوچرخه ابزارِ جهشی شد در فرآیند رشد و شناختِ جهان پیرامونم و دریافت کامل تری از آن ها.

۲-“ماه گذشته میلادی، سازمان ملل متحد با تصویب اکثریت اعضا، برای یکی از اختراع های بشری (یعنی دوچرخه) یک روز- سوم ژوئن برابر با سیزدهم خرداد- را انتخاب کرد تا جهانیان را متوجه کاربستِ شایسته تر دوچرخه به عنوان یک وسیله کارآمد رفت و آمد در سکونتگاه های انسانی کند. در حقیقت به مدد دوچرخه شاید بیشتر از ساخت ده ها پل، بزرگراه، تونل، تقاطع غیرهمسطح و پارکینگ طبقاتی بتوان به جنگ ترافیک، آلودگی هوا، کم تحرکی، افسردگی، تغییرات اقلیمی، جزیره گرمایی شهرها و آلودگی صوتی رفت. حمایت از ظرفیت سازی برای ترویج شتابناک ترِ استفاده از دوچرخه، یعنی حرکت در مسیر نوآوریهای اجتماعی برای مقابله هوشمندانه با غلبه روحیه وندالیسم- بی تفاوتی- و بی کنشی شهروندان در مواجهه با مشکلاتی که روح زندگی در شهرهایی چون تهران، اصفهان، کرج، تبریز، مشهد، اراک، شیراز، اهواز و … را سالهاست که می خراشد و فرسوده می کند.”( محمد درویش، معاون پیشین سازمان محیط زیست کشور)

بی گمان تعیین “روز جهانی دوچرخه” در رقابتِ کور، هراسناک و شتابانِ تولید و مصرف و دود و راهبندان و سرطان و مرگ می تواند گامی ارزشمند باشد. دوچرخه دارای ویژگی هایی ست که آن را نسبت به دیگر ساخته های انسان برای جابجایی در جایگاه برتری می نشاند. تجربه های جهانی در شهرهایی مانند کپنهاگ، آمستردام، زوریخ، اسلو، وین و … نشان می دهد که گسترشِ بهره گیری از دوچرخه افزون بر کاهش موثر آلودگی های روز افزون، توانسته بر سلامت تن و روان شهروندان و کاهش بیماری های فراگیرِ انسانی کارگر افتد. گرچه به دلیل های گوناگون گسترش فرهنگ دوچرخه سواری در کلانشهرهای ما به ویژه برای راه های دور بسیار دشوار است اما می توان تلاش برای فراهم کردن زیرساخت های فیزیکی و فرهنگی در این زمینه را در کنار گسترش خط های اتوبوسرانی و مترو و … پیش برد. فراموش نکنیم که ایران همین چند کلانشهر نیست و نباید چشم بر شهرهای متوسط و کوچک بست، شهرهایی که اگر چه به چشم نمی آیند اما شدت آلودگی آن ها نسبت به اندازه و جمعیت شان بسیار بالاست و بهره گیری از دوچرخه می تواند گام ارزشمندی برای آن ها باشد.

اما گرامیداشت روز دوچرخه در ایران را می توان از نهادهای آموزشی آغازید. در هنگام نام نویسی در هر مدرسه محدوده جغرافیایی یکی از مهمترین پیش شرط هاست؛ به این معنی که فاصله محل زندگی دانش آموزان و بسیاری از آموزگاران با مدرسه افزون بر کوتاهی، مسیری امن است. می توان با راهکارهایی پیش پا افتاده در همه شهرها زمینه را به گونه ای آماده کرد که به شرط رعایت ایمنی دانش آموزان آن ها با دوچرخه به مدرسه بیایند. این کار افزون بر این که به شدت از شمار سرویس های مدرسه و آلودگیِ آن ها خواهد کاست، می تواند در رشد بچه ها نیز کارگر بیفتد.

به امید برگزاری با شکوهِ نخستین “روز جهانی دوچرخه” در جهان و ایران.

https://www.bahardaily.ir/fa/Main/Pdf/1426/4