آیا واقعاً محیط زیست شاخصی مهم در توسعه کشور است؟

     اخیراً عالی‌ترین مقام قانونگذاری کشور در صحن بهارستان اعلام داشته‌اند: «محیط زیست شاخصی مهم در توسعه‌ی کشور است.» سخنی که از دوشنبه گذشته – زمانی که علی لاریجانی برای نخستین بار و در حضور اعضای فراکسیون محیط زیست و توسعه پایدار مجلس شورای اسلامی، آن را بر زبان آورد؛ دست کم در بیش از 480 روزنامه، خبرگزاری و دیگر سایت‌های رسمی و نیمه‌رسمی کشور  در دنیای اینترنت بازانتشار یافته است. دکتر لاریجانی این را هم گفت که «رسانه‌ها باید در موضوع محیط زیست به گونه‌ای وارد شوند که جامعه نسبت به آن حساس شود.» و در انتها نیز اعترافی تلخ امّا امیدبخش کردند! این که «ما آسیب‌های زیادی در بخش محیط زیست از معضل تخریب جنگل‌ها تا آلودگی هوا احساس کردیم که لازم است نسبت به آن به صورت جدی وارد عمل شویم.»
    خب بیاییم از منظری دیگر به سخنان بسیار مهم رییس قوه‌ی مقننه‌ی کشور دقت کنیم؛ چنانچه بپذیریم که محیط زیست، شناسه‌ای آشکار در نمایش کیفیت توسعه در کشور است؛ آنگاه به پارادوکس‌هایی حیرت‌انگیز می‌رسیم!
    کافی است بدانیم در ابتدای برنامه 5 ساله‌ی چهارم کشور عزیز ما از منظر شاخص‌های پایداری محیط زیست در رتبه‌ی 130 از بین 148 کشور مورد بررسی قرار داشت. یعنی در آغاز به کار دولت نهم و ورود تیم فاطمه واعظ جوادی به ساختمان سبز و جدید تشکیلات محیط زیست ایران، فقط 18 کشور در جهان وجود داشتند که شدت تخریب محیط زیست‌شان بیشتر از ایران بود! شاید به همان دلیل بود که در همان زمان دکتر فاطمه جوادی اعلام کرد: من یک ویرانه را تحویل گرفته‌ام. سال گذشته اما همان مجامع بین‌المللی در مؤسسه مرسر و دانشگاه کلمبیا اعلام کردند که ایران 5 پله‌ی دیگر سقوط کرده و حالا به رتبه 135 رسیده است! یعنی به ازای هر سال اجرای برنامه 5 ساله چهارم بیشتر از یک پله سقوط کرده‌ایم و در پایان سال 2008 فقط 13 کشور بودند که وضعیتی بدتر از ما داشتند!
    امّا این نیز همه‌ی ماجرا نیست! هست؟ چرا که جانشین فاطمه جوادی (فردی که اعلام کرده بود یک ویرانه را در محیط زیست تحویل گرفته است و البته یک سازمان و طبیعت ویران‌تر را هم تحویل داد و رفت)؛ یعنی آقای محمّدی‌زاده به صراحت اعلام کرد: «فقط 9 کشور در جهان وجود دارند که بیشتر از ما زمین را آلوده کرده و محیط زیست خود را تخریب می‌کنند!»
    حال با این حساب، به نظر شما و از منظر ملاحظات محیط زیستی، آیا می‌توانیم ایران را کشوری در مسیر توسعه‌یافتگی بدانیم؟ آیا سخن به حق رییس قوه‌ی مقننه با سخنان متعدد همتای ایشان در قوه‌ی مجریه – که ایران را بارها کشوری ممتاز و درخشان و پیش‌برنده در توسعه خوانده و می‌خواند – پارادوکس ندارد؟ و آیا اینگونه می‌خواهیم آرمان‌های بلند سند چشم‌انداز 20 ساله‌ی کشور را تحقق بخشیده و به کشوری ممتاز و یگانه در منطقه بدل شویم؟
    هفته‌ی گذشته گفتم که ما اکنون در سال جهانی تنوّع زیستی قرار داریم، امروز اما آمارهای غم‌انگیزی که انتشار یافته است حکایت از اُفت کمی و کیفی شتابناک اغلب گونه‌های گیاهی و به ویژه جانوری کشور در طول دو دهه‌ی گذشته دارد. بر بنیاد آمارهایی که خبرگزاری مستقل محیط زیست ایران و به نقل از منابع قابل اطمینان در سازمان حفاظت محیط زیست کشور منتشر کرده است، در 10 منطقه اصلی حفاظت شده کشور، میزان کاهش شمار وحوش از 10 تا 100 درصد در طول 20 سال گزارش شده است که بسیار نگران‌کننده و شرم‌آور است.
    دامنه و ابعاد این تأسف چنان عمیق است که اغلب طرفداران و نخبگان این حوزه اینک بر این باورند که سال 2010 را باید سال عزای عمومی برای تنوّع زیستی کشور اعلام کرد و طرفداران محیط زیست، به جای برافراشتن پرچم‌ها و نشان‌های سبزرنگ، پارچه‌های سیاه بر محل کار و خانه‌های حقیقی و مجازی‌شان بیاویزند.
    خواستم بگویم: آقای علی لاریجانی عزیز! ممنون که به این واقعیت مهم اشاره کردی؛ لطفاً نشان‌مان هم بده که در مجلسی که شما ریاستش را برعهده دارید چند قانون طبیعت محور به تصویب رسیده و جلوی تصویب چند قانون طبیعت‌ستیز هم گرفته شده است؟ لطفاً برایمان بگو چگونه می‌خواهید با پیش‌نویس برنامه پنجم 5 ساله‌ی کشور برخورد کنید؛ برنامه‌ای که به نسبت برنامه چهارم در حوزه محیط زیست چند گام اساسی به عقب برداشته است؟ آقای رییس مجلس قانونگذاری وطن! آیا می‌دانید که فقط در طول 9 ماهه‌ی گذشته از سال 1388 متجاوز از 25 هزار و 624 هکتار از اراضی ملّی کشور به صورت غیرقانونی به تصرف طبیعت‌ستیزان قدرقدرت افتاده است؟ ما حق داریم که برای یکبار هم که شده، نمایندگان مردم در صحن بهارستان یک هیأت تحقیق و تفحص را سامان دهند برای بازبینی و بررسی نابخردی‌های حاکم در عرصه‌ی محیط زیست کشور و در انتها نشان دهند که مقصر اصلی وضعیت وخامت‌بار کنونی کیست؟ آیا سیر قهقرایی طبیعت ایران نباید ما را به اندازه‌ی دلایل شکست تیم ملی فوتبال نگران کند؟ چرا برای آن موضوع آن همه هزینه می‌شود و چندین هیأت دلایل شکست را بررسی می‌کنند، امّا کسی دلش برای مرگ خاموش طبیعت وطن و به فراموشی سپرده‌شدن اصل 50 قانون اساسی ما نمی‌سوزد؟

                                   همین!

“این یادداشت روز شنبه – ۲۶ دی ۱۳۸۸ – در صفحه ۹ روزنامه پول منتشر شده است.”