گرمایش جهانی ؛ «بن‌لادنی» که جدی‌اش نمی‌گیریم!

      در فرازی ماندگار و اثربخش از مستند جذاب دیویس گاگنهایم (یک حقیقت ناخوشایند)؛ مستندی علمی که برای نخستین بار توانست (در این ژانر) علاوه بر متخصصان، توجه منتقدان و اعضای سخت‌گیر اتحادیه‌ی تهیه کنندگان فیلم آمریکا را نیز جلب کند، آنجا که سخن از روند شتابناک آب شدن کوه‌های یخی جنوبگان و ناپدیدشدن تدریجی و پرسرعت سرزمین یخ‌زده‌ی گرینلند می‌رود، ال گور با هوشمندی خاص خود، به رخداد تلخی اشاره می‌کند که گمان نبرم تا مدت‌ها از اذهان جامعه‌ی جهانی و به ویژه مردمان آمریکا پاک شود؛ آن واقعه، حملات تروریستی 11 سپتامبر 2001 به برج‌های دوقلو در جزیره منهتن نیویورک بود؛ رخدادی که علاوه بر کشتن چندین هزار شهروند بی‌گناه، بیش از 200 میلیارد دلار به اقتصاد جهانی ضربه زد (سه برابر کل صادرات ایران در سال 2006) و تبعات ویرانگرش تا امروز باقیمانده است. ال گور با نشان دادن تصاویر هوایی مربوط به جزیره‌ی منهتن و موقعیت استقرار بنای یادبودی که قرار است بر ویرانه‌های آن مرکز عظیم تجاری ساخته شود، اشاره می‌کند به سخن جرج بوش پسر که خطاب به مردم آمریکا و با صراحت اعلام می‌دارد: «دیگر اجازه نخواهیم داد تا چنین حوادث مرگباری در این کشور رخ دهد!» (هر چند، یکی دو سال بعد، طوفان کاترینا توانست خساراتی به مراتب گسترده‌تر بر آمریکا فرود آورد!). آنگاه ال گور با استفاده از شبیه سازی رایانه‌ای نشان داد، چنانچه فقط جزیره‌ی گرینلند، از میان رفته و یخ‌هایش آب شود، این سرنوشت تلخی است که انتظار بسیاری از پرجمعیت‌ترین نواحی کره‌ی زمین (شانگهای، پکن، کلکته، بنگلادش، هلند، فلوریدا، سانفرانسیسکو و …) از جمله «منهتن» را می‌کشد! تصویری که نشان می‌دهد با بالاآمدن آب در سواحل نیویورک، همان بنای یادبودی که رییس جمهور مغرور و نادان آمریکا قول برپایی و ماندگاری‌اش را داده بود، برای همیشه به زیر آب رفته و نابود خواهد شد.
    آنگاه پس از سکوتی سنگین، ال گور رو به حاضرین این پرسش را طرح می‌کند که: «آیا ما نباید در اندیشه‌ی خطرهای مهم‌تری به جز تروریست‌ها هم باشیم و به فکر مردم دیگر نقاط جهان؟ … این یک وظیفه و مسئولیت اخلاقی است.»
     او راست می‌گوید، قبول دارم که ال گور نیز به هر حال یک سیاستمدار است و آنچه که در این فیلم – برخی مواقع – آزاردهنده به نظر می‌رسد، نزول آن در حد یک فیلم تبلیغاتی برای یک کاندیدای شکست‌خورده (اما همچنان امیدوار به آینده) است و نیز انتقاداتی که پیش‌تر هم اشاره کردم و متوجه زندگی پر مصرف و سلوک شخصی ال گور است (هرچند هنوز نمی‌دانم پاسخش به این انتقادات و افشاگری‌های حزب رقیب چه بوده و امیدوارم دکتر سیامک معطری عزیز، اگر از بازخوردهای این اتهام‌ها و پاسخ ال گور خبری دارد، در وبلاگ وزینش برایمان بنویسد)؛ امّا نباید فراموش کرد که به رغم همه‌ی این انتقادها و لغزش‌‌ها، باید ال گور را با همتاهای دیگرش در ایالات متحده‌ی آمریکا و اروپا مقایسه کرد. به راستی کدامیک از رهبران آمریکا دست‌کم در طول نیم‌قرن اخیر، به اندازه‌ی ال‌گور در حوزه‌ی محیط زیست به روشنگری پرداخته و از قدرت و موقعیت پرنفوذشان برای ارتقای ظرفیت دانش محیط زیست در جهان بهره‌ گرفتند؟! یادمان باشد که تهیه کننده فیلم 5 درصد از درآمد گیشه و همچنین ال گور تمامی درآمد ناشی از فیلم را به اتحادیه‌ی حمایت از آب وهوا اهدا کرده‌اند).
      در جایی از فیلم، نخستین جملات کتاب ال گور را می‌شنویم، آنجا که خطاب به انکارکنندگان – اغلب – دولتی گرمایش جهانی می‌گوید: «آنها آدم‌هایی هستند که کوچک فکر می‌کنند، در صورتی که این یک مسأله‌ی خیلی خیلی خیلی بزرگ است.»
     امید که ما نیز در مواجهه با چنین تلاش‌هایی، کوچک فکر نکنیم و بکوشیم تا فارغ از تعصب و پیشداوری به حقایق نهفته در این آثار بنگریم و نه نبش قبر و کالبدشکافی افردای که این حقایق را بر زبان می‌آورند.
     و شاید بزرگترین واقعیت نهفته در «یک حقیقت ناخوشایند» هشدار به سردمداران مغرور نظم نوین جهانی و متحدین غربی‌شان باشد تا یادشان نرود که «هماوردی در برابر طبیعت و گردن‌کشی در محیط زیست، ممکن است خطری بیشتر، گسترده‌تر و مرگبارتر از حملات تروریستی لولوی غربی‌ها (بن‌لادن و همپالگی‌هایش) داشته باشد.»
      تا مجالی دیگر که به این پرسش‌ها بازگردم، خواهم کوشید تا باز هم از دیویس کاگنهایم، ال گور و «یک حقیقت ناخوشایند» بنویسم و دیگربار از دوستانی که دست نگارنده را گرفته و به این فیلم از منظرهایی متفاوت پرداخته‌ یا خواهند پرداخت (شهریار عیوض‌زاده، ناصر خالدیان، سیامک معطری، مژگان جمشیدی، ماندانا آیینه‌چیان، مهدی صارمی‌فر و فرداد دولتشاهی) قدردانی می‌کنم.

    در همین ارتباط
   – در ایام نمایش فیلم بسیاری از استادان مدرسه بهداشت دانشگاه بوستون آمریکا از این فیلم می‌گفتند و این فیلم نقل محافل دانشگاهی و فرهنگی بود – گزارش خواندنی سیامک معطری از بازخوردهای نمایش فیلم یک حقیقت ناخوشایند در ایالات متحده آمریکا.

   پیوست

   – یکی به من بگوید در سواحل بوستون چه خبر است و چه بلایی بر سر وال‌ها می‌آید؟! – گزارش مصور خبرگزاری رویتر را بخوانید.

   – ببینید و بشنوید سخنان بیل کلینتون را در باره تغییر اقلیم

  – شمارس معکوس برای آغاز بزرگترین کنسرت زیست‌محیطی قرن به همت ال گور؛ کنسرتی که بیش از 2 میلیارد بیننده خواهد داشت!