مهار بیابان‌زایی

پوشش گیاهی مناطق بیابانی ایران – قسمت 8

5-1-2- پوشش گیاهی

بررسی‌های به عمل آمده در مناطق بیابانی کشور حکایت از استقرار و پراکنش پوشش گیاهی مناطق بیابانی ایران متناسب با مؤلفه‌هایی همچون: میزان و پراکنش بارندگی، نوسانات درجه حرارت، رطوبت، منابع آب سطحی و زیرزمینی، شرایط توپوگرافی و فیزیوگرافی، سازندهای زمین‌شناسی، بافت و ساختمان خاک و … دارد. تراکم و تنوّع گونه‌های گیاهی اعم از یکساله، بوته‌ای، درختچه‌ای و درختی نقش حیاتی و غیرقابل انکاری در ساختار اجتماعی– اقتصادی مناطق بیابانی ایفا می‌کند. علوفه دام و سایر بهره‌برداری‌ها از مراتع، تأمین چوب و سایر فراورده‌های جنگلی، تثبیت ماسه‌های روان، جلوگیری از هدر رفت آب و خاک، بستر حیات وحش و… ، همه و همه حکایت از اهمیت و جایگاه پوشش گیاهی در منابع طبیعی و ساختارهای اجتماعی – اقتصادی و زیست محیطی مناطق بیابانی ایران دارد. اغلب گیاهان طبیعی مناطق بیابانی ایران خشکی‌زی، شوری‌زی، ماسه‌زی، گچ‌زی، آهک‌زی و … بوده و به عبارت دیگر نوع پوشش گیاهی تا حد بسیار زیادی تابع نوع بستر و بخصوص ویژگی‌های خاص خاک‌های چنین مناطقی است. در مجموع پوشش گیاهی مناطق بیابانی ایران را می‌توان براساس ویژگی‌های بوم‌شناختی و موقعیت اقلیمی در دو بخش به شرح زیر مورد بررسی قرار داد:

1-5-1-2- پوشش گیاهی بیابان‌های داخلی

براساس بررسی‌های انجام شده توسط محققان و گیا‌ه‌شناسان داخلی و خارجی، پوشش گیاهی استقرار یافته بر روی انواع چشم‌اندازهای بیابان‌های داخلی به شرح زیر است :

الف ) پوشش گیاهی گسترش یافته بر روی صخره‌ها و بیرون‌زدگی‌های سنگی بیابانی

به طور کلی پوشش گیاهی صخره‌ها و بیرون‌زدگی‌های سنگی از غنا و تنوع گونه‌ای ناچیزی برخوردار است و وسعت زیادی ندارند. گونه‌های گیاهی عمده در بیابان‌های صخره‌ای به قرار زیر است :

Amygdalus scoparia, Pistacia atlanticas pistacia khinjuk, Amygdalus lycioides, zygopHyllum eurypterum, Rhamnus pallastii, Gymnocarpus decander, cousiniadeserti، EpHedra intermedia, Celtis caocasica, …

ب ) پوشش گیاهی گسترش یافته بر روی مناطق با سنگ فرش‌های بیابانی

در این مناطق پوشش گیاهی از لحاظ غنا و تنوع گونه‌‌ای بسیار فقیر و کل پوشش موجود بسیار پراکنده است. شایع‌ترین گونه‌های قابل توجه در این رویشگاه عبارتند از:

Cornulaca monacartha, EpHedra strobilacea, Fagonia bruguiri, Oligochaetae minima, Poa sinaica, Stipagrostis plumose, Tribulus lomgipetalus, paracaryum zugulosum, Anabasis calcarea, Convolvulus fruticosus. Salsola tomentosa, Schismusarabicus, Taverniera cuneifolia, Hammada salicornica,…

پ ) پوشش گیاهی گسترش یافته بر روی دشت‌های دامنه‌ای بیابانی
مهمترین گونه‌های گیاهی که در این رویشگاه حضور دارند عبارتند از:
Artemisia sieberi, AtrapHaxis spinosa, Caccinia strigosa, zygopHyllum, Cousinia cylindracea, EpHedra sarcocarpa, EpHedru intermedia, Halimondendron halodendron, convolvulus erinaceus, EupHorbia connata, Eremorus persicus, Microparacaryum bungei, Myosotis stricta, Ochradenus aucheri, onosma stenosipHona, polygonum afghanicum, Rhamnus pallasii, Salsola tomentosa,…

ت )  پوشش گیاهی گسترش یافته بر روی دشت‌های بیابانی :

شایع‌ترین گونه‌های گیاهی این رویشگاه ها عبارتند از:
Artemisia sieberi, zygopHyllum eurypterum, scariola orientaes, Launea acanthodes, Hertia angustifolia, Salsola tomemtosa, Cousinia deserti, Fortuynia bungei, Cousinia cylindrica, Cousinia belangeriana, Stipa barbata, Cousinia piptocepHala, EpHedra strobilacea, EpHedra sarcocarpa, Anabasis apHylla, Anabasis setifera, EpHedra intermedia, scorzonera tortuousissima, Dorema ammoniaca, Dacrosia anethifolia, EupHorbia gedrosiaca, Eremurus persica, Tamarix hispida, Tamarix ramosissima, Stipa hohenacheriana, Poa sinaica, Poa bulbosa, Peganum harmala, Centaurea bruguieri, Astragalus mucronifolius, Astragalus squarrosus, Noaea mucronata, Dendrostellera lessertii, Eryngium bungei, Halimodendron halodendron, HaplopHyllum glaberiumum، HaplopHyllum pedicellatum، Mathiola ovatifolia، Mathiola chenopodioides, Astragalus glaucanthus, Astragalus callipHysa, ochradenus ochradenii, Reseda lutea, onosma bulbotrichum, oryzopsis holciformis, Salsola yazdiana, Salsola nitraria, Salvia leriifolia, ScropHalaria striata,…

در برخی از نقاط دشت‌های بیابانی که از سنگریزه‌های زیادی تشکیل شده‌اند و در نتیجه باران‌های اتفاقی فرصت کافی برای نفوذ در لایه‌های پائین‌تر را نمی‌یابند، از محیط خشک‌تری برخوردارند. در این دشت‌ها پوشش گیاهی تا حدودی با پوشش گیاهی دشت‌های بیابانی با حضور بیشتر گونه‌های زیر متمایز است:

AcanthopHyllum crassinodum, Astragalus squarosus, Polygonum thymifoliam, Andrachne fruticulosa, Cacciniamacranthera, Cornulaca monacantha, EpHedra strobilacea, Eremurus luteus, Fagonia bruguieri, Fortuynia bungei, Reseda lutea, Ochradenus ochradeni, Eremurus spectabilis, HaplopHyllum glaberrimum, Salsola nitria,…

ث ) پوشش گیاهی گسترش یافته بر روی اراضی ماسه‌ای :

اراضی ماسه‌ای از نظر تنوع گونه‌ای نسبتاً فقیرند, ولی از منظر شمار گونه‌های مهم و به ویژه از جنس‌های Calligonum ، Haloxylon ، Panicum و Ammodendron حایز اهمیت زیادی هستند . شمار قابل توجهی از گونه‌های ماسه پسند در تمام بیابان‌های ماسه‌ای و مناطق غیر ماسه ای مجاور آن‌ها پراکنده‌اند. گونه‌های مهم و شایع چند ساله این بیابان‌ها عبارتند از:

Ammodendron persicum, Calligonum caput – meduzae, Calligonum leucocladum, Calligonum bungei, Calligonum polygonoides, Haloxylon ammodendron, Calligonum arborescens, Haloxylon persicum, Convolvulus erinaceus, EpHedra strobilaeea, Salsola richteri, Astragalus kohiricus, cistachne tubulosa, Cistachne flava, HaplopHyllum bungei, Heliotropium arguzioides, Heliotropium micranthus, Stipagrostis pennata, Tamarix hispida,
گونه‌های ماسه‌پسند زیر از دامنه پراکنش محدود‌تری برخوردارند:
AcanthopHyllum elatius, Ammothamnus lehmanie, Artemisia deiffusa, Mausolea eriocarpa, Smirnovia turhestana, ZygopHyllum eichwoldii, Stipagrostis Karelinii, Astragalus Flexus, Eremostachys regeliana, lteliotropium chorassanicum, Cyperus conglomeran tus, Cyperus eremicus, Astragalus kaverensis, Astragalus oligopHyllus, Astragalus aff, ahmad – adlii, Calligonum amoenum, Calligonum laristanicum, EpHedra microbracteata, Cornulaca auheri, AgriopHyllum latifolium, AgriopHyllum minus, Artemisia scoparia, Ferula foetida, Ammothamnus lehmannii, Salsola richteri, HaplopHyllum robostum,…

ج ) پوشش گیاهی گسترش یافته درمسیل‌های فصلی بیابانی :

پوشش گیاهی مسیل ها با عبور آب معمولی و یا لب شور غالباً از گونه‌های Pteropyron aucheri ، AtrapHaxis spinosa ، Polygonum afghanicum ،Polygonum thymifolium ، Fortuynia bungie ، Perovskia abrotanoides و … تشکیل شده است.
پوشش گیاهی مسیل ها با عبور آب شور عبارتند از :
Aeluropus littoralis, Atriplex veruciferum, Cressa critica, Halocnemum strobilaceum,
Halopeplis pygmaea, Juncus rigidus, limonium Iranicum, Lycium depressum, Pterosimonia glauca, pHragmites australis var, stenopHylla, Salicornia europaea, Tamarix ramosisima, pycnocycla spinosa, Atriplex leucoclada, Suaeda fruticosa, Anabasis setifera, salsola soda

چ ) پوشش گیاهی گسترش یافته در دشت‌های بیابانی شور رسی با آب تحت الارض بالا :

پوشش گیاهی این دشت‌ها معمولاً از گونه‌های شورپسند و رطوبت‌پسند تشکیل شده است، این دشت‌ها از فقیر‌ترین انواع بیابان‌های داخلی محسوب شده و گیاهان آن‌ها بسیار ناچیز هستند. عمده‌ترین گونه‌های این دشت‌ها عبارتند از:

Halocnemum strobilaceum, Halostachys belangeriana, Limonium iranicum, PHragmites australis var, scleropHylla, limonium suffruticosum, Seidlitzia rosmarinus, Aeloropus Lagopoides, Aeloropus littoralis, Atriplex verruciferum, Atriplex leucoclada, Holothamnus subapHylloides, Halothamnus glaucus, Cressa critica, Cornulaca aucheri, Frankenia pulrerulenta, Frankenia hirsute, Hypericopsis persicus,
Anabasis setifera, Halocharis sulpHurea, suaeda aegyptiaca, Tamarix ramosissima, Salicornia europaea, Halopeplis pygmaea,…

ح ) پوشش گیاهی گسترش یافته در حاشیه دشت‌های بیابانی شورـ رسی :

گونه‌های عمده دراین رویشگاه‌ها عبارتند از:
Aellenia glauca, Aellenia subapHylla, Cornulaca aucheri, Glaux maritima, Haloxylon persicum, Haloxylon ammodendron, Salsola arbuscula, Salsola aparata, Salsola dendroides, Salsola incanescens, Siedlitzia rosmarinus,… Suaeda fruticosa, Tamarix macrocarpa, prosopis farcta,…

خ ) پوشش گیاهی گسترش‌یافته در کفه‌های رسی نمکی :

در این رویشگاه‌ها که به سبخا معروفند مقدار کلرور سدیم بقدری زیاد است که رس را دانه دانه کرده و تمام استحکام خاکدانه‌ها را از بین برده است. مهمترین گونه‌های گیاهی که در این رویشگاه‌ها دیده می‌شوند عبارتند از:

Anabasis setifera, Binertia cycloptera, Halocnemum strobilaceum, Streptoloma deserterum, cousinia piptocepHala,…

د ) پوشش گیاهی گسترش یافته در دشت‌های بیابانی شور ـ لومی ماسه‌ای :
مهمترین گونه‌هایی که در این رویشگاه حضور دارند عبارتند از:
Anthochlamis multinervis, Binertia cycloptera, Gamanthus gamocurpus, Halanthium rarifolium, Halimocnemis pilifera, Halocharis sulpHurea, Londesia eriuntha, Nitraria schoberi, petrosimonia glauca, PHysogeton occultus, Suaeda fruticosa, ZygopHyllum eurypterum,…

ذ ) پوشش گیاهی گسترش یافته در حاشیه دریاچه‌های نمک :

در ساحل دریاچه‌های نمک، زون‌‌بندی گیاهی اساساً متفاوت از کویرها و دشت‌های نمکی است. در اراضی با شوری بالا فقط گونه‌های Salicornia europea و Halopeplis pygma مستقر می‌شوند، در سواحل دورتر از دریاچه گونه‌های قبلی با گونه زیر همراه می‌شوند:

Spergularia marina, Suaeda aegyptiaca, cressa critica, Polypogon monspeliensis, Aeluropus tittoralis, Frankenia persica, Halostachys belangeriana, Atriplex verruciferum, Seidlitzia rosmarinus,…


2-5-1-2- پوشش گیاهی بیابان‌های ساحلی

بیابان‌های ساحلی از نظر پوشش گیاهی از دو قلمرو رویشی تحت عناوین قلمرو خلیجی و قلمرو عمانی تشکیل شده است. ناحیه رویشی مذکور از منطقه قصرشیرین شروع و به صورت نواری با عرض‌های متفاوت که عمدتاً جنوب کشور را شامل می‌شود. در استان سیستان و بلوچستان هم به مرز ایران و پاکستان منتهی می‌گردد.
در این بیابان‌ها سه رویشگاه اصلی شامل بیابان‌های ساحلی شور با آب تحت‌الارض بالا، بیابان‌های ماسه ای ساحلی و بیابان‌های ساحلی دشت‌های رسی ـ‌ نمکی مشاهده می‌شود. پوشش گیاهی هر یک از این رویشگاه‌ها به شرح زیر است :

الف ) پوشش گیاهی مناطق ساحلی شور ـ مرطوب :

در نواحی مجاور خلیج فارس و دریای عمان که فقط در بهار زیر آب قرار می‌گیرند، میزان تجمع نمک به قدری بالاست که هیچ نوع گیاهی امکان رویش پیدا نمی‌کند. در ادامه این زون بطرف دشت‌های ساحلی، اجتماع Halocnemum strobilaceum  شروع می‌شود که در نواحی دورتر از ساحل جای خود را به گونه‌های با مقاومت به شوری کمتری همچون:

Suaeda aegyptiaca, Bienertia cycloptera, Salsola drummondii, Lemonium axillare, Limonium carnosum, Tamarix rammosissima, Tamarix mascatensis, Salsola drummondi, Aeloropus layopoides,…
می‌دهد .

ب ) پوشش گیاهی اراضی ماسه‌ای ساحلی :

بیابان‌های ماسه‌ای ساحلی جنوب، از تنوع گونه‌ای بیشتری در مقایسه با بیابان‌های ماسه‌ای ایران مرکزی برخوردار بوده و عمده‌ترین گونه‌های گیاهی موجود در این رویشگاه به شرح زیر است:

Panicum turgidum, Pennisetum divisum, Sporobolus arabicus, Halopyrum mucronatum, Indigofera intricate, Heliotropium bacciferum, Lotus garcini, Cornulaca monacantha, Salrvadora persica, Calligonum laristanicum, Cyperus conglomeratus, Indigofera paucifolia,…

پ ) پوشش گیاهی مناطق ساحلی دشت‌های رسی ـ نمکی جنوب :

بیابان‌های ساحلی و ماسه‌های جنوب از غنای گونه‌ای زیادی برخوردار هستند. مهمترین گونه‌های آندمیک موجود در این  دشت‌ها عبارتند از :

Diceratella canescens, Grewia mokranica, Argyrolobium roseum, Crotalaria furfuracea, Pycnocycla nodiflora, Fagonia acerosa, Fagonia subinermis, Monsonia nivea, Otostegia aucheri, Salvia mirzayanii, Schweinfurthia papilionacea, Achillea eriopHora, Echinops gedrosiacus, Grantia aucheri, Platychaetae glaucescens,

گذشته از گونه‌های فوق ، پوشش چیره بیابان‌های گرمسیری جنوب ، از گونه‌های زیر تشکیل شده است :

EupHorbia Larica, Convolvulus acanthocladus, Periploca apHylla, SpHaerocoma aucheri, Amygdalus arabica, Helianthemum lippii, Gymnocarpus decander, Heliotropium rammosissimum, Convolvulus spinosa, Cymbopogon olivieri, Eremopogon faveolatus, Fors Kaelea tenacissima, Gaillonia calycoptera, Prosopis cineraria, Acacia ehrenbergiana, Cenchrus ciliaris, Pennisetum divisum, Tetrapgon villosus, Desmostachya bipinata Hyparrhenia hirta, Sfipagrostis plumose, Artemisia scoparia, Salsola tomentosa, Salsola lacnantha, Salsola imbricate, Hammada salicornica, Rhazia stricta, Reseda aucheri, EpHedra foliate, Farsetia heliopHila,…

بنابر آنچه تاکنون گفته شد وضعیت پوشش گیاهی هر منطقه‌ای متأثر از عوامل متعددی از جمله آب و هوا، خاک و مسایل اقتصادی و اجتماعی آن منطقه است. ولی به طورکلی اگر این عامل را مستقلاً برای ایجاد شرایط بیابانی موثر بدانیم، می‌توان آن را با شاخص‌هایی همچون، درصد تاج پوشش آن، تولید بالقوه و تیپ و ترکیب گونه‌های گیاهی و فرم رویشی گیاهان موجود ، مورد بررسی قرار داد . صرف‌نظر از اراضی کویری که فاقد هرگونه پوشش گیاهی می باشند ، بخش عمده ای از اراضی کشور که عمدتاً در مناطق بیابانی قرار دارند، مراتع فقیر تا خیلی فقیر تشکیل می دهند که در شرایط موجود بهره‌برداری از آنها به عنوان چراگاه ، فاقد توجیه فنی و اقتصادی است. پوشش گیاهی غالب مناطق خشک و بیابانی را بوته ایها ، درختچه های کوتاه قامت و علفی های یکساله با پوشش پراکنده و غیر متراکم تشکیل می‌دهد. در مناطق بسیار خشک بیابانی آثاری از حیات و گیاهان آوندی دیده نمی‌شود. در بعضی نقاط فقط یک فرم رویشی، پوشش منطقه را تشکیل می‌دهد. در بسیاری از مناطق بیابانی پوشش گیاهی محدود به آبراهه‌های حاصل از جاری شدن سیلاب ‌است.

محمد درویش

عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

نوشته های مشابه

27 دیدگاه

  1. با درود

    یه چندتا مشکل هست در متنتون به نظر من البته…
    تپه ها و پهنه‌های ماسه‌ای فعال و غیرفعال …دلیل بافت سبک و فقدان ساختمان خاک….
    چیزی که شما اشاره کردید باید تپه های لسی باشه به نظرم نه ماسه ای(شنی)
    در مورد خاکهای ایران هم بیشتر انتی سول هستند…خاکهای فاقد تحول و بدون افق آرجیلیک…تحت رده هایی هم که برای اریدی سول ها اشاره شده تا حالا نشنیدم…
    عموما این تحت رده ها رو داره…دورید.جیپسید.کرائید و …
    کلا مطلب خوبی بود…مخصوصا اشاره به سنگفرش بیابانی …

    پیروز باشید

    پاسخ:
    با سپاس از دقت نظرتان. گرفتاری بین “شن” و “ماسه” مدتهاست که بین خاکشناسان و پیکرشناسان و زمین شناسان وجود دارد.

  2. بسمه تعالی
    با تشکر از جنابعالی و مطالب ارزنده شما
    در مورد گیاهان اراضی ماسه ای تا آنجا که حقیر اطلاع دارد گونه Ammodendron persicum از پراکنش محدودی در ایران برخوردار بوده و رویشگاه آن فقط در منطقه زیرکوه قاین در خراسان جنوبی می باشد البته گونه Ammodendron konoloei در منطقه سیستان و بلوچستان احتمالا ایرانشهر دیده می شود. برای اطلاع بیشتر به طرح آت اکولوژی این گونه توسط دکتر توکلی در خراسان صورت گرفته مراجعه گردد.

    در صورت اشتباه راهنماییم فرمایید.

    پاسخ:
    ممنون از دقت نظرتان. بررسی خواهم کرد.
    موفق باشید

  3. سلام خسته نباشین

    من در مورد پوشش گیاهی منطقه بیابانی خودم مقاله مینویسم که نیاز به اطلاعاتی دارم
    ممنون میشم اگه فهرستی از کتابها و مقالات در این مورد در اختیارم بذارین.

  4. بازم سلام
    مثل اینکه وقتی برا جواب دادن نارین ممنون میشم اگه کمکم کنینی تا اولین پژوهشم را با موفقیت انجام بدم

  5. سلام:
    ممنون از مطالبتون.من یه تحقیق در مورد پوشش گیاهی نواحی بیابانی ایران دارم.میشه لطف کنید کتابی راجع به این موضوع معرفی کنید.

    دانشجوی رشته زیست شناسی هستم. ممنون میشم راهنمایی کنین.

    1. شما می توانید به کتابچه و نقشه های طرج جامع شناخت مناطق اکولوژیک ایران مراجعه فرمایید و به این منظور می توانید با آقای مهندس فیاض رییس بخش تحقیقات مرتع موسسه تماس بگیرید.
      درود.

  6. سلام. من دنبال گونه های گیاهی ای می گردم که برای بیبان کاری در دبی و کشور امارات به کار می ره و همچنین کانوپی و تعداد بوته در هکتار. اگر راهنماییم کنید ممنون می شم

  7. لطفا هر کسی در مورد بوته های مناسب برای فضای سبز داخلی پاساژ ها و فروشگاه های بزرگ چیه به من اطلاعات بده
    ممون

  8. سلام. میخواستم اطلاعاتی رو در مورد پوشش گیاهی ابادان و مسجد سلیمان بدست بیارم اما متاسفانه هیجا پیدا نکردم میخواستم ببینم شما میتونید کمکم کنید؟ متن هم خیلی جالب بود با تشکر

  9. با سلام
    من روی پانیکوم و پنیزتوم کار میکنم ولی مطلبی راجب آت اکولوژی یا ویژگی های اکولوژیکی این گونه ها پیدا نکردم …ممنون میشم تو این زمینه کمکم کنید.

  10. سلام ببخشید دنبال گیاهی می گردم که بهش می کند اگی فتحه الف تشدید گاف و کسره یا
    ممنون میشم اسم فارسیشو و عکسشو بهم ایمیل کنید
    باتشکر امیر فرکیش

  11. سلام من دانشجوی معماری هستم و روی طراحی باغ گیاه شناسی تحقیق میکنم و آشنای کمی با تقسیمات گیاهی ایران وجهان دارم نیاز به اطلاعات کلی در مورد تقسیم بندی گیاهی با توجه به شرایط اقلیمی در ایران وجهان دارم واطلاعاتی در مورد گیاهان شاخص این زیست بومها تا بتونم فضای باز و گلخانه های مورد نیاز و طراحی کنم البته این باغ گیاه شناسی بیشتر جنبه گردشگری داری وآشنای مردم با این زیست بومها داره تا مخزن گیاهی بنابرین گیاهان شاخص بیشتر مد نظر هست. پیشاپیش ممنون

  12. باعرض سلام و خسته نباشید

    من دانشجوی سال سوم داروسازی هستم و دارم رویه داروی ضد سرطان سینه تحقیق میکنم و اصلی ترین نقش رو تو تحقیقاتم عصاره ی گیاهی به اسمfagonia cretica داره بر اساس تحقیقاتم این عصاره تو بیابانهای هند.پاکستان و آفریقا رشد میکنه و تو ایران هم نیستش جناب درویش میخواستم بدونم با توجه به اینکه گونه مشابه این گیاه fagonia bruguiri oligochaetae minimaکه تومناطق سنگ فرشی رشد کرده cretica هم باتوجه به آب و هوا و جنس خاک بیابان های ایران قابل کاشت و پرورش هست یا خیر ؟ سوال دومم ایه که این گیاه اسم معادل فارسی داره؟باتشکر عبادی فرد

  13. سلام،من روی گیاهان پر انرژی قندی و روغنی که کاربرد اقتصادی ندارند مطالعه میکنم و نیاز به منابع دارم .

  14. سلام ؛میشه لطف کنید یه مقاله در موردپوشش گیاهی بیابانی وتنوع زیستی آنها برام بفرستید ضروریه.

  15. سلام با تشکر از مطالب خوبتون
    من دانشجوی صنایع غذایی هستم دارم روی پایان نامم کار میکنم ونیاز به اطلاعاتی راجب خواص گیاهان هالوفیت جنس suaeda maritima وs, aegyptiaca وهمجنین نام های فارسیشون هستم.پیشاپیش متشکرم

  16. باسلام
    اطلاعاتی در مورد گیاهان مقاوم به شوری با ذکر مقدار EC نیاز دارم. خواهش میکنم در صورت امکان راهنمایی بفرمایید واقعا نیاز دارم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا