تحلیل اجمالی برنامه های راهبردی بیابان – 22

2-4- جمع‌بندی و تحلیل برنامه
به منظور ارایه تصویری روشن از نتایج برنامه‌ریزی‌، مبادرت به جمع‌بندی‌، اولویت‌بندی‌، امکان‌سنجی و توجیه فنی و اقتصادی طرح‌ها و پروژه‌ها شده است‌.
براساس نتایج مطالعات انجام شده جمع مساحت رخساره‌های 15 گانه ژئومرفولوژی در مناطق بیابانی کشور بیش از 57 میلیون هکتار است که بیشترین آن را دشت ریگی غیرفعال با بیش از 15 میلیون هکتار به خود اختصاص داده است‌. رخساره فرسایش آبراه‌های و مخروط افکنه 3/7 میلیون هکتار‌، دشت ریگی فعال 8/6 میلیون هکتار،  اراضی زراعی تحت تأثیر فرسایش بادی 6/5 میلیون هکتار و کویر رسی (دق رسی نمکی) با 4/5 میلیون هکتار در مراحل بعدی قرار گرفته‌اند‌. تپه‌ها و پهنه‌های ماسه‌ای فعال و غیرفعال نیز به ترتیب 5/1 و 6/2 میلیون هکتار از عرصه‌های بیابانی را فرا گرفته‌اند که سه رخساره فرسایش آبراه‌های و مخروط افکنه با مساحت 7278214 هکتار‌، رخساره اراضی زراعی تحت تأثیر فرسایش بادی با وسعت 5600175 هکتار و بخشی از رخساره جنگل‌های بیابانی با وسعت 1382481 هکتار جمعاً به مساحت 14260870 هکتار جزء رخساره‌های بیابانی کشور محسوب شده، ولی از حیث برنامه‌ریزی و مدیریت مناطق بیابانی با بخش‌های آبخیزداری، جنگل، مرتع و زراعت مشترک است. بنابراین مساحت کل رخساره‌های مناطق بیابانی که صرفاً تحت مدیریت دفتر امور بیابان‌ بوده برابر 43311180 هکتار است‌. همان‌گونه که ملاحظه می‌شود، بخش وسیعی از مناطق بیابانی کشور در معرض تهدید پدیده بیابان‌زایی بوده و از حیث فرسایش بادی به عنوان تنها یکی از مصادیق پدیده بیابان‌زایی به شکلی فعال واجد ماسه‌های روان بوده یا منطقه برداشت و یا منطقه تحت تأثیر این پدیده است‌. بنابراین طرح‌ها و پروژه‌های این برنامه باید به گونه‌ای طراحی و اجرا گردد که ضمن شناخت‌، کنترل و مدیریت پدیده بیابان‌زایی‌، احیای مناطق بیابانی فاقد پوشش گیاهی و کم پوشش‌، اراضی تحت تأثیر فرسایش بادی  را نیز کنترل نموده و از وارد شدن آسیب و خسارات به آن جلوگیری به عمل آورده و یا آن را کاهش دهد.
در مجموع سطحی معادل 5/9 میلیون هکتار از اراضی بیابانی در رخساره‌های 1تا8 تحت عملیات تهیه و اجرای طرح‌ها و پروژه‌ها قرار می گیرند‌. مابقی رخساره‌ها (9 تا 15) که بعضاً  دارای بهره‌بردار هستند‌؛ تحت پوشش طرح حفاظت‌، حمایت و کنترل عرصه های بیابانی و طرح کنترل و نظارت بر بهره‌برداری پایدار از عرصه های بیابانی قرار می‌گیرند‌.
بنابراین طی 20 سال جمعاً 25 میلیون هکتار از عرصه‌های بیابانی متأثر از عوامل انسانی بیابان‌زا تحت پوشش فعالیت‌های اجرایی و مدیریتی و مابقی تحت فعالیت‌های نظارتی برنامه راهبردی بیابان قرار گرفته، به طوری که در مجموع این برنامه در 15 رخساره‌، 18 استان بیابانی و طی چهار برنامه پنجساله توسعه (20سال) با مجموع اعتباری معادل 66815 میلیارد ریال اجرا خواهد شد.