بياييم همه براي اهالي سرخ‌چشمه در خراسان شمالي درود بفرستيم …

مردم بالادست‌، چه صفایی دارند!
چشمه‌هاشان جوشان‌، گاوهاشان شیرافشان باد!
من ندیدم دهشان‌،
بی‌گمان پای چپرهاشان جاپای خداست‌.
ماهتاب آن‌جا، می‌کند روشن پهنای کلام‌.
بی‌گمان در ده بالادست‌، چینه‌ها کوتاه است‌.
مردمش می‌دانند، که شقایق چه گلی است‌.
بی‌گمان آن‌جا آبی‌، آبی است‌.
غنچه‌ای می‌شکفد، اهل ده باخبرند.
چه دهی باید باشد!
کوچه‌باغش پُرِ موسیقی باد …

    نوشتاري كه ملاحظه خواهيد كرد، حاصل نزديك به 3 سال تلاش مطالعاتي و پژوهشي دوست عزيزم، مهندس حسين آبسالان است كه از مورخه 1/12/1381  لغایت 1/7/1384 و به صورت مداوم در پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم، به عنوان مسئول اداره محيط زيست شهرستان در منطقه حضور مستقيم داشته است.
     در حقیقت، آنچه خواهيد خواند و خواهيد ديد، تجربه‌ای عملی از مشارکت مردمان محلی، خصوصن روستای سرخ‌چشمه در حفاظت از طبيعت است؛ يعني همان كيميايي كه در به در به دنبالش هستيم و همواره آن را ضامن موفقيت طرح‌هاي منابع طبيعي و محيط زيست در كشور معرفي كرده و مي‌كنيم.
    سرخ‌چشمه، روستايي كوچك و 15 خانواري است كه در مرز شرقی پناهگاه حیات وحش میاندشت مستقر است. در حقیقت اهالی آن، عشایر کوچنده‌ای بودند که در سال‌هاي پيش از انقلاب، سكني‌گزيني را پيشه كردند. مردمان سرخ‌چشمه به علت هم مرز بودن با منطقه همچون بسیاری ديگر از روستای همجوار به طور شبانه روز درتمام فصول دام‌های خود را از مرتع قشلاقی قسمتی از پناهگاه میاندشت جاجرم و مناطق همجوار آن تعلیف می‌کردند که نتیجه آن نابودی کامل پوشش گیاهی منطقه، هجوم شن‌های روان و همچنین ایجاد ناامنی برای تمام حیات‌وحش منطقه خصوصاً یوزپلنگ بود، گاهاً اهالی روستا نیز با شکارچیان در شکار حیوانات وحشی (قوچ و میش و آهو و حتا کشتن سه قلاده یوزپلنگ) دخالت داشتند.

    حسين آبسالان در آغاز مسئوليت خود با انتخاب این روستا به عنوان روستای هدف، نقش مردمان محلی و توانایي‌های آنان در حفاظت از منطقه را در دستور كار قرار داد. او كوشيد با حضور در روستا، صحبت و گفتگو با مردم محل، بکارگیری نیرو از اهالی روستا برای حفاظت از منطقه و نیروهای خدماتی دیگر در احداث ساختمان محیط‌بانی، تعمیر و ساخت آبشخورها و تلمبه بادی و سایر کارهای عمرانی، تعامل درست و منطقی و احترام به توانایي‌های بسیار ارزنده‌ي اهالی این روستا را نشان دهد؛ در نتیجه نه تنها اهالی روستا دام‌های خود را در خارج از فصل چرا از منطقه خارج و با شکارچیان متخلف قطع رابطه كردند، بلکه برای نخستين بار با کمک این اهالی فیلم و عکس از یوزپلنگ در منطقه تهيه شد، پوشش گیاهی منطقه دوباره احياء گرديد، آرامش رواني زيستمندان تأمين شد و همچنین افزایش درآمد این روستا از طریق عدم خرید علوفه دستی، بوجود آمد؛ رخدادهاي دلپذيري كه اميدوارم در نقاط مشابه بتوان آن را تكرار كرد.
تجربه‌ي آبسالان نشان داد كه اگر بخواهيم و مردم را خردمندانه وارد بازي مديريت خود سازيم، مي‌توانيم معجزه كرده و طبيعت را از نو بسازيم.
حال برايم بگوييد كه آيا با محمّد درويش هم آوا نيستيد كه بايد قدر حسين آبسالان‌ها و مردمان پاك‌نهادي چون اهالي سرخ‌چشمه را بيشتر دانست و كوشيد تا اينگونه مديران و كارشناسان و مردمان در زيست محيط وطن امكان رشد و تكثير يابند؟
اينك شما را دعوت مي‌كنم به اصل گزارش جناب آبسالان از حاصل اين تجربه ارزشمند سه ساله توجه فرماييد.

بررسی مشارکت مردم روستای سرخ چشمه در حفاظت از منطقه
پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم

از : حسین آبسالان
معاون فنی اداره کل محیط زیست خراسان شمالی

 

    مقدمه : 
    مردمان محلی و بومی ساکن در روستاهای داخل و یا مرز مناطق با قدمت سکنی صدها ساله خود در این مناطق و دارا بودن رسم و رسوم و فرهنگ و آداب اجتماعی خاص خود در حقیقت جزئی از اکوسیستم منطقه محسوب می گردند که در حقیقت نگاه اصلی ترین بخش آن اکوسیستم را نیز تشکیل می دهند، زیرا با تأثیر گذاری مثبت یا منفی همچنین در حفاظت و یا نابودی مناطق دخالت اصلی را دارند و وجود این اکوسیستم ضامن حفظ و بقاء این مردمان محلی است و همچنین اصلی ترین ذینفعان اکوسیستم محسوب می گردند. بکارگیری هر روشی که منجر به نابودی این مردمان محلی چه از لحاظ کوچ اجباری، کمی درآمد و غیره گردد، در حقیقت نابودی اکوسیستم و مناطق را رقم می زند. تجربه در سالهای گذشته در منطقه توسط مردم محلی گویای این واقعیت است، مردمان بومی و محلی با دارا بودن توانائی خاصی به نوعی بر این مناطق تسلط یافته اند یعنی مناطق و اجزاء آن را بهتر از هر کسی می دانند و استفاده های مختلف از آن را در طی سالیان سال تجربه کرده اند که متأسفانه هنوز به این توانایهای مردمان محلی نه تنها بهایی داده نشده بلکه وجود آنان را نیز مانع حفاظت از مناطق می دانند و این افراد را تخریب گران مناطق دانسته در حالی که با توفقات بسیار کمی که این افراد دارند می توانیم آنها را به حامیان اصلی مناطق تبدیل نماییم. عدم درک واقعی توانایی این افراد ، عدم آموزش های مختلف، عدم مشارکت و بکارگیری این افراد و همچنین سلیقه ای عمل کردن و برخورد با این افراد در سالیان سال به نوعی بی اعتمادی متقابل را بین سازمان های درگیر و این افراد بوجود آورده است در حالیکه با صرف هزینه های بسیار اندک و با برنامه ریزی درست و منطقی و نه سلیقه ای رفتار کردن با این افراد محلی با توان را می توانیم در حفاظت از منطقه بکار گیریم و با حفظ این مردمان محلی در حقیقت ضمن حفاظت از طبیعت و اکوسیستم از نابودی فرهنگ و رسوم هزاران ساله این افراد که خود میراثی بسیار گرانبها است جلوگیری کنیم و عدم توانایی و برنامه ریزی خود به تقصیر این مردمان محلی و کم توقع و پرتوان نیندازیم در نهایت عدم دخالت این افراد در حفاظت از مناطق یعنی فاصله گرفتن بیشتر با این افراد شکست در حفظ طبیعت و منابع طبیعی است.

 
     موقعیت و توصیف پناهگاه حیات وحش میاندشت:
     منطقه با مساحت 84435 هکتار در آذرماه 1352 توسط شورایعالی محیط زیست با عنوان پناهگاه حیات وحش تحت حفاظت قرار گرفت. این منطقه در موقعیت َ3/˚37 تا َ46 و ˚36 درجه شمالی و َ26 و˚56 تا َ48 و ˚56 شرقی و در 10 کیلومتری شرق شهرستان جاجرم قرار دارد. آب و هوای منطقه از نوع اقلیم گرم و خشک که در زمستانها نسبتاً ملایم و تابستانها گرم و خشک است و میانگین درجه حرارت ماهیانه حداقل 2/3- تا حداکثر 1/26  سانتیگراد است و متوسط بارندگی 240 میلی متر است.

    از نظر ریخت شناسی منطقه به سه ناحیه تقسیم می گردد که توصیف از شمال به جنوب به این ترتیب است:
    1) دشت های پست و کم ارتفاع که پست ترین نقطه منطقه در این قسمت با ارتفاع 895 متر واقع شده است کال شور جاجرم حد مرز شمالی منطقه در این قسمت قرار دارد. در داخل کال شور گیاهان شورپسند Salsola  sp و Chenopodium sp و Tamarix sp وجود دارد.  دشتهای شوره زار که دق های در آن نیز دیده
می شود کال شور دارای آب شور و زیستگاه مناسب برای گونه های حیات وحش خصوصاً گراز، کفتار، پرندگان آبزی همچون آووست و آنقوت در زمستان می باشد و تأمین کننده آب مورد نیاز آهو و یوزپلنگ می باشد .

    2) کمربند میانی که تپه ماهورهای کم ارتفاع و بیشترین مساحت منطقه را تشکیل داده است گونه های غالب درمنه Artimizia sp و تاغ Haloxylon sp و گرامینه ها Gramiene به همراه Afaxis و تا حدود کمی قیچ  Ziygophlum sp تشکیل دهنده اصلی گیاهان می باشند، شن های روان در این قسمت منطقه وجود دارد که در حال حاضر تا حدود زیاد تثبیت شده اند، این قسمت به علت تپه ماهوری بودن ، وجود منابع آب مانند وجود تلمبه بادی- آب انبارها و همچنین آبراهه بیشترین جمعیت حیات وحش را در خود جای داده است و اکثر گونه های حیات وحش منطقه در این قسمت وجود دارد قسمت عمده محدوده امن پناهگاه در این منطقه قرار گرفته است و دامداران در فصل چرا در این منطقه در خارج از محدوده امن در فصل قشلاق حضور دارند. 
    3) رشته کوه کم ارتفاع جوین که از شرق به غرب امتداد دارد و در حقیقت مرز جنوبی منطقه می باشد.
رشته کوه جوین با دارابودن حداکثر ارتفاع 1342 متر در کوه خواجه که یک زیارتگاه هم در آن وجود زیستگاه قوچ و میش ، آهو و یوزپلنگ می باشد که گیاهانی نظیر افدرا Ephedra sp و  Artmizia sp گونه های غالب را تشکیل داده و چشمه های دائمی منطقه در این رشته کوه واقع شده که دارای آب نسبتاً شیرین می باشد در جنوب این رشته کوه که دشت وسیع جوین واقع شده است که تقریباً اکثر دامداران ذینفع از منطقه در روستاهای این دشت می باشند
    در حال حاضر حفاظت از منطقه با 3 محیط بانی قلعه چه، ضامن آهو (حسین آباد) و سرخ چشمه و تعداد 10 نفر پرسنل و با موتور سیکلت انجام می گیرد.
    با بررسی های بعمل آمده 120 گونه گیاهی از 29 تیره و 96 جنس همچنین تعداد 28 گونه پستاندار متعلق به 6 راسته و 13 خانواده و 22 جنس و 77 گونه پرنده متعلق به 13 راسته، 28 خانواده و 52 جنس و 13 گونه مارمولک و 4 گونه مار در منطقه شناسایی شده است.

    منابع آبی منطقه شامل 3 تلمبه بادی، 8 چشمه و 7 چاه می باشد که چاهها مورد استفاده دامداران در فصل قرار می گیرد. دامداران دارای پروانه چرا پناهگاه به مدت 100 روز در فصل زمستان ( اول دی ماه تا 10 فروردین ماه) از مراتع قشلاقی داخل منطقه دامهای خود را وارد منطقه می کنند که در 8 پلاک با مشخصات ذیل مطابق با تعداد پروانه چرای دام وارد منطقه می شوند:

    موقعیت و توصیف روستای سرخ چشمه:
   این روستا در مرز شرقی پناهگاه حیات وحش میاندشت قرار دارد که به علت وجود چشمه ای که سنگهای اطراف آن قرمز رنگ از جنس بوکسیت می باشد نامگذاری شده است . اهالی این روستا در آخرین سرشماری 15 خانوار می باشند که زبان کرمانجی یا کردی محلی تکلم می کنند در حقیقت اهالی سرخ چشمه عشایر کوچنده ای بوده اند که قبل از انقلاب در فصل قشلاق در این محل چادر می زدند و از مراتع منطقه استفاده می کردند و در فصل ییلاق از مراتع ییلاقی کوههای شاه جهان اسفراین 100 کیلومتری شرق روستا استفاده کردند در اوایل انقلاب از طریق واگذاری زمین و یک حلقه چاه آب در 20 کیلومتری شمال شرق روستا توسط دولت اهالی آن در محل ساکن شده و در کنار کار دامداری به کشاورزی هم مشغول می باشند، این روستا آخرین روستای حوزه استحفاظی شهرستان اسفراین می باشد که در مرز پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم واقع شده است.

   علت اصلی انتخاب این روستا به عنوان روستای هدف عبارت است از 1- موقعیت روستا، گرچه در اطراف پناهگاه حیات وحش میاندشت بیش از 13 روستا وجود دارد که حداقل فواصل این روستاها با منطقه 3 کیلومتر بوده  ولی روستای سرخ چشمه از موقعیت خاص برخوردار بود.  2- حضور دائمی اهالی این روستا در این محل و حضور دائمی دامها در این منطقه (در حالی که دامداران روستاهای دیگر بعد از فصل چرای قشلاق از منطقه خارج می شوندو به طور شبانه وارد منطقه می شوند) تأثیر گذارترین روستا بر این منطقه اهالی روستای سرخ چشمه می باشد. 3- ارتباط اهالی این روستا با شکارچیان و سوابق شکار 3 قلاده یوزپلنگ توسط اهالی سرخ چشمه (روستاهای دیگرتا این حد با شکارچیان ارتباط نداشته و حتی اطلاعات زیادی در مورد حیات وحش منطقه خصوصاً یوزپلنگ نداشته اند). 4- وابسته بودن اقتصاد اهالی این روستا به منطقه و دامداری محل.

کل خانوار روستا: 15 خانوار
جمعیت روستا:  جمعیت روستا 50 نفر می باشد..
وضعیت اشتغال : دامداری و کشاورزی
مساحت مرتع مورد استفاده : 10800 که 5000 هکتار آن در محدوده داخل منطقه واقع شده ولی دامها از مراتع داخل منطقه استفاده می کنند.
دام مجاز چرا در مراتع:  3666 رأس
فصل چرا و مدت زمان: ابتدای آذر تا پایان اسفندماه و به مدت 120 روز
زمین های قابل کشاورزی :  62 هکتار بصورت دیم در داخل پناهگاه حیات وحش قرار دارد.
زمین های آبی:  200 هکتار با چاه عمیق و 50 لیتر در ثانیه در خارج از منطقه و 20 کیلومتری شرق روستا
سایر درآمدها : از طریق فروش محصولات کشاورزی و دامی

    نتایج :
   با بررسی نتایج بررسی و تحقیقات به عمل آمده نتایج ذیل که در نتیجه اعتماد متقابل بین اداره محیط زیست و اهالی این روستا بدست آمد
– تهیه فیلم و عکس مستند از وجود یوزپلنگ در منطقه با کمک اهالی این روستا و شناسایی مکانهای محل زیست این حیوان برای اولین بار که با تهیه این فیلم نگرش سازمان محیط زیست به پناهگاه حیات وحش میاندشت جاجرم که آزاد رو به نابودی می پنداشت و حتی زمزمه خروج آن از مناطق تحت مدیریت می رفت تغییر می کرد.
– خروج دام اهالی از پناهگاه میاندشت جاجرم برای اولین بار به صورت داوطلبان در خارج از فصل چرا در حالیکه دامهای اهالی روستای دیگری بصورت غیرقانونی شبانه روز در منطقه رفت و آمد می کردند.
– کمک و دستگیری چندین شکارچی توسط اهالی این روستا که به عنوان همیار همراه کارکنان محیط زیست منطقه کمک می کردند.
– احداث محیط بانی با کمک و اهالی این روستا که در ساختن سرمحیط بانی با پرداخت حق و حقوق افراد بکار شده روستا به نوعی به درآمد افراد اضافه شده و اینکه احداث این محیط بانی با توجه به فرهنگ و آداب اجتماعی این مردم که همه از یک قبیله بودند و احداث پاسگاه محیط بانی را مانعی برای حضور دام خود در منطقه می دیدند که با اعتماد متقابل و مشارکت این افراد خود در ایجاد محیط بانی نقش بسزایی داشتند. 
– افزایش درآمد اهالی روستا از طریق حفظ و پوشش گیاهی منطقه و رفع نیاز به خرید علوفه – جو ، در زمستانها زیرا با افزایش پوشش گیاهی منطقه نیاز علوفه دامها در زمستان تأمین گردید.
– افزایش درآمد تعدادی از اهالی روستا از طریق بکارگیری آن در کارهای عمرانی منطقه همچون تعمیر تلمبه بادی- آبشخورها و …
– بکارگیری سه نفر نیروی شرکتی از اهالی روستا در حفاظت از منطقه، وجود این سه نفر به طور شبانه روزی در طول ماه و آشنایی کامل به منطقه
– در نهایت حفاظت از منطقه با مشارکت این افراد و با صرف هزینه های بسیار کم که در این تحقیق و اجرا در منطقه شاهد آن هستیم .  

موافق(0)مخالف(0)

۲۳ Comments

  1. شقایق

    واقعا دست مریزاد به این فرزند عزیز ِ مام ِ وطن.
    (فعلا تا سر نوشته ی خود ایشان خواندم!)

    پاسخ:

    درود بر حسين آبسالان كه چنين همتي كرد و نشان داد كه مي شود با دست خالي معجزه كرد.
    ممنون از همراهي هميشگي تان.

    موافق(1)مخالف(0)
  2. عبداللطیف عبادی

    گزارش بسیار جامعی بود . شاه بیت این گزارش همان اثرات مستقیم و بسیار مثبت مشارکت دادن روستائیان در حفاظت از محیط زیست بود . حدود 15 سال پیش نمونهء این کار در یکی از روستاهای چین انجام شد و بقدری نتایج مثبتی در بر داشت که اجرای آن طرح در دستور کار دولت آن کشور قرار گرفت و به سرعت گسترش یافت . فیلم مستندی هم از آن روستا تهیه شده بود که من چند بار تماشایش کردم و ماجرای روستایی کوچک را شرح میداد که مردمش یا بطور مخفیانه به قطع غیرقانونی درختان و چوب جنگل مشغول بودند و یا به صید غیر قانونی حیوانات آن . طبق طرحی که در آنجا اجرا شد ، مردم به تدریج تبدیل به افرادی درختکار و حامیان حیوانات جنگل شدند و در عوض به جای درآمد بسیار اندک ناچیز حاصله از کارهای ضد محیط زیستی شان ، روی جذب جهانگردی و مهمانپذیری در منطقه شان کار کردند و مرفه هم شدند . اگر در ساختار سازمان حفاظت محیط زیست ایران مدیریت صحیح و درستی وجود داشته باشد باید این گزارش را به عنوان یک نمونهء اجرا شده و جواب داده و الگو ( پایلت استادی ) در سراسر کشور رواج دهند .
    هم درود بر مردم آن روستا و هم آفرین و خسته نباشی خدمت نویسندهء این گزارش . و البته دست مریزاد شما که منتشرش کردید .

    پاسخ:

    درود بر لطيف عزيز ...
    خواندن نتايج چنين گزارش هايي است كه اميدم را به آينده سبز وطن دوچندان مي سازد.
    همان طور كه اشاره كردي؛ فقط كافي است به جوامع محلي شخصيت داده و آنها را واقعن در تصميم گيري ها دخيل كنيم. آنگاه معجزه رخ خواهد داد و خواهيم ديد كه چگونه شكاركش هاي ديروز و قاتلان يوزپلنگهاي نادر ايران، به سلحشوران و پاسداران حيات همان يوزپلنگها بدل شده و بيابان زايي هم عملن مهار مي شود.
    اميدوارم سازمان حفاظت محيط زيست قدر آبسالان و آبسالان ها را بيشتر بداند و از چنين طرح هايي حمايت كند. همچنين نظير چنين طرحي در حسين آباد گناباد هم پياده شده و اميدوارم وزارت جهاد كشاورزي نيز از چنين طرح هايي بيش از پيش حمايت كند.

    موافق(1)مخالف(0)
  3. شقایق

    فکر می کنم چنین اقداماتی که سبب ساز ِ
    بالا رفتن سطح زندگی مردم منطقه از لحاظ مالی
    و به حد ِ نرمال نزدیک شدن روش و سطح عمومی زندگی آنان می شود ؛
    باعث ِاعتماد مردم به مسئولان می شود که می تواند علاوه بر فواید زیست محیطی که دارد ؛ یکی از بزرگ ترین دستاوردهای این نوع اقدامات باشد.

    موافق(0)مخالف(0)
  4. دقيقن همين طوره ... مثال سرخ چشمه گواهي است بر اين كه مي توان مردم و طبيعت را در كنار هم و به عنوان دو يار داشت و نه دو رقيب.

    موافق(1)مخالف(0)
  5. درود بر درویش سبز 🙂

    بسیار تصاویر زیبایی بود و گزارش دلچسبی....
    درست است مربوط به سال ها پیش می شود و ممکن است این منطقه حالا و یا بعدها مورد تعریض عده ای معلوم الحال قرار بگیرد ولی شکر ...هزار مرتبه شکر...

    من هم بعد مدتی به نوشتن امدم!کم گفته ام و گزیده!

    شب خوش

    موافق(0)مخالف(0)
  6. درود بر مرد خاکی عزیز ...
    اتفاقن موضوع متعلق به سالهای گذشته و دور نیست ... هنوز هم وضعیت در میاندشت و سرخ چشمه اینگونه است.
    خوشحالم که دوباره نوشتنت آمده است ...

    موافق(0)مخالف(0)
  7. اقدامات تحسین برانگیز آبسالان را که در نوشته اش می خوانم دقیقن یادآور گفته های اهالی روستای سلطان ابراهیم واقع در منطقه حفاظت شده سبزکوه است که اعتقاد داشتند با کمترین هزینه ممکن و جلب مشارکت اهالی می توانند بر تعداد میاندشت جاجرم های وطن بیافزایند ...
    درود بر حسین آبسالان عزیز و ممنون از محمد درویش عزیز که که این کار کم همتای را منتشر کردند.

    موافق(0)مخالف(0)
  8. سلام
    چرا ما هم با محمد درويش هم آوائيم و درودي بر آبسالان مي فرستيم .
    درود بر شما كه وطن نيز به شما درود مي فرستد.
    بدرود.

    موافق(0)مخالف(0)
  9. درود بر ابوحنانه عزیز ...

    موافق(0)مخالف(0)
  10. درود بر مردان مرد ايران زمين
    و خدا قوت به اين همه همت
    اميدوارم اينبار پستم دوبار فرستاده نشه
    که شرمنده شم.
    سربلند باشيد...

    موافق(0)مخالف(0)
  11. زنده باشی هموطن همراه من.
    دشمنت شرمنده باد ...

    موافق(0)مخالف(0)
  12. در مواردی اينچنين که چند گزينه منجمله: علاقه کارشناسان بخصوص کارشناسان بومی ،مشارکت مردم در امور مربوط به مسائل روز مره وهمکاری ایشان در پیگيری موارد کارشناسی، سطوح محدود ويکدست از نظر فرهنگ وآداب وایمان به ليدر یا کارشناس منطقه وترويج مسائل فنی دست به دست هم میدهد شاهد چنين اقدامات خوب ، علمی وبياد ماندنی وماندگار برای فرزندانمان که نسل بعدی می باشند خواهيم بود .قطعن در صورت استمرار، توسعه و نيز اطلاع رسانی چنين الگوهای آموزنده ای برای ديگر علاقمندان ومردمانی اينچنين در ديگر نقاط ، شاهد نجات اين زيست بوم عظيم از مرگ وفقر ژنتيک گياهی وجانوری خواهيم بود.

    موافق(0)مخالف(0)
  13. ضمنن خدمت عبدالطیف عزیز: در کامنت اول ظاهرن بجای کلمه شکار از کلمه صید استفاده نموده اند.
    جناب درویش لطفن نظرات ارشادی خود را در اخرین نوشتارم مرقوم فرمایید.قدیما مشق را معلمها خط میزدند شما هم لطفن مشق آخر حقیر را خط بزنید.

    موافق(0)مخالف(0)
  14. ما که باشیم که بخواهیم معلمی کنیم رفیق؟ با این وجود خدمت خواهیم رسید!
    درود ...

    موافق(0)مخالف(0)
  15. فرشید

    سلام !
    حال همه ما خوب است
    ملالی نیست جز گم شدن گاه به گاه خیالی دور
    که مردم به آن شادمانی بی سبب می گویند
    با این همه عمری اگر باقی بود
    طوری از کنار زندگی می گذرم
    که نه پای آهوی بی جفت بلرزد و
    نه این دل ناماندگار بی درمان !

    تصاویر را که دیدم به وجد آمدم.بسیار زیباست.بابت مطالب زیباتون مممنون.

    از نو برايت می‌نويسم
    حال همه‌ی ما خوب است
    اما تو باور نکن.

    موافق(0)مخالف(0)
  16. زنده باشی فرشید جان ...
    باشد ... باور نمی کنم!
    اما بدان که روزی همه باور خواهیم کرد ... روزی که دیر نخواهد بود! نه؟

    موافق(0)مخالف(0)
  17. daryoosham

    سلام با پنجاه سال سابقه ی سکونت در منطقه ی ساتل میش هیچ اثری از یوزپلنگ ندیدیم.که یوزپلنگ یا نام یوزپلنگ را بعضی ها .آ.در سال 82از منطقه شاهرود وارد این منطقه نمودندتا این منطقه را قرق اعلام نمایند.

    موافق(0)مخالف(0)
  18. به چه انگیزه ای؟!

    موافق(0)مخالف(0)
  19. ابسالان

    در خصوص ندیدن یوز در میاتدشت و...یاد اوری میگردد که میاتدشت از سال 1352 به خاطر وجود یوز واهو وشنهای روان و ...حفاظت شده اعلام گردیدو بارها محلی ها و شکار چیان خصوصا در شب این حیوان را میدیدن که اینجانب با هین اطلاعات را مستند دارم ودامداران ساتلمیش به اتفاق کار کنان منابع طبیعی 3قلاده یوز را در سال 1382 مشاهده کردند .امنیت منطقه با تلاش همکاران و مردم محلی و زادو ولد یوز را افزایش داد

    موافق(0)مخالف(0)
  20. ممنون از شما جناب آبسالان عزیز بر توضیح تکمیلی تان.
    درود ...

    موافق(0)مخالف(0)

دیدگاه خود را بیان کنید