برای آنها که هیولای دریای مازندران (کاسپین) را نمی‌شناسند!

یک نوع عروس دریایی بسیار زیبارو در سواحل شمالی و جنوبی ایالات متحده آمریکا زیست می‌کند که البته فکر نکنم نامش – Mnemiopsis Leidyi – به زیبایی خودش باشد! این جاندار آبزی که مانند حریر، شفاف و دلربا می‌نماید، زیاد هم دلربا نیست! هرچند که به صورت مستقیم برای انسان خطری ندارد. با این وجود، عملکردهای نابخردانه‌ی آدمی می‌تواند از این عروس دریایی پری‌پیکر، یک هیولای مرگ‌‌آفرین و پریدار بسازد! همان گونه که کارکرد آزولا در تالاب انزلی یا ماهی کپور معمولی – Cyprinus carpio – در تالاب هامون آن گونه بنیان‌کن و فاجعه‌بار خود را نشان داد. و چندی پیش با ورود آرام و بی سروصدای این موجود آبزی از طریق دریای سیاه به سواحل کاسپین (مازندران)، شاهد یک تنش بزرگ و بی‌سابقه در بوم‌سازگان (اکوسیستم) بزرگترین دریاچه‌ی عالم بودیم که سبب شد تا از این عروس دریایی با عنوان هیولای کاسپین یاد کنند. هیولایی که حالا نه‌تنها سه دریای مازندران، مدیترانه و سیاه را متأثر کرده است، بلکه به گزارش مجله‌ی فوکوس چاپ آلمان، حالا دامنه‌ی تجاوز خود را تا دریای بالتیک در شمال اروپا گسترش داده و دانشمندان زیست‌شناس را به شدّت نگران کرده است.
اینک توجه شما را به برگردان گزارش فوکوس که توسط یار عزیز مهار بیابان‌زایی – فرهاد – صورت گرفته جلب می‌کنم:

حمله هیولای دریای کاسپین

عروس دریایی آمریکایی که خسارات سنگینی را به دریای کاسپین (مازندران) و دریای مدیترانه وارد آورده بود، چندی پیش نیز در دریای بالتیک خود را نشان داد. دانشمندان توانستند ثابت کنند که این گونه‌ی دریایی به خودی خود به این مناطق مهاجرت نکرده است.
مهاجمین، همان طور که عادت حیوانات مهاجر است، به صورت آرام و غافلگیرانه آمدند. دسته‌های نخست نیز از دیده‌ها پنهان ماندند. این عروس دریایی – Mnemiopsis Leidyi – که همانند شیشه و یا نایلون شفاف و بیرنگ است، به طور مستقیم برای انسان خطری ندارد.
هیولای کاسپین در دریای بالتیک مدت‌ها به زاد و ولد پنهان خویش ادامه داد تا این که در سال 2006 توسط یک زیست‌شناس دریایی در بندر کیل آلمان کشف شد. این دانشمند بلافاصله زنگ‌های خطر را به صدا درآورد؛ زیرا هیولای کاسپین و عواقب کارهایش نزد متخصصین شناخته شده بودند.
موطن اصلی این گونه از عروس دریایی در واقع کناره های شرقی ایالات متحده آمریکا است، اما این عروس نه چندان دلپذیر! شهرت خود را بسیار دورتر از سواحل آمریکا بدست آورد، یعنی در دهه‌ی هشتاد قرن گذشته؛ زمانی که او به همراه کشتی‌های تجاری قاره‌پیما وارد دریای سیاه و دریای کاسپین شد و توانست در آنجا با رشد شگفت‌آوری به تکثیر و زاد و ولد پرداخته و بوم‌سازگان این دو دریا را دگرگون سازد و بیش از همه صنعت ماهیگیری موتوماهیان یا ساردل را نابود سازد.
موتو ماهی‌ها، ماهی‌های کوچکی به طول حداکثر چهل و یک سانتی متر هستند که بدنشان را حلقه‌های کمرنگی پوشانده است. در اروپا گونه نمکسود آن مصرف غذایی دارد و یا با نوع در روغن خوابانده آن سالاد و سس درست می‌کنند. همچنین از روغن و آرد آن نیز غذای حیواناتی چون ماکیان‌ها و یا مزارع ماهی آزاد و میگو فراهم می‌کنند.
به هر روی، اندکی پس از آن که بیولوژیست‌های شهر کیل، این عروس دریایی را در دریای بالتیک یافتند، به گونه‌های مشابه آن نیز در دریای شمال برخوردند. ابتدا نامعلوم بود که این عروس‌های دریایی از کجا به این منطقه آمده‌اند. برای یافتن رد پای آنها، دانشمندان از همان روشی استفاده کردند که مأمورین آگاهی برای یافتن جنایتکاران و مجرمین از آن استفاده می‌کنند؛ یعنی مقایسه اثر انگشت ژنتیکی یا دی. ان. آ.
تورستن رویشThorsten Reusch پروفسور امور اکولوژی دریایی  به مجله تخصصی مولکولار اکولوژی Molecular Ecology   می‌گوید :  همه چیز گواه بر آن است که این عروس‌های دریایی به همراه مخزن‌های آب جمع شده در زیر بدنه کشتی‌ها به شمال اروپا آورده شده‌اند و در آنجا رها گشتند. او که رئیس یک تیم پژوهشی در همین حوزه است، می‌گوید نمونه‌های یافت شده را بلافاصله از نظر اطلاعات ژنتیکی با نمونه‌های خشک شده‌ای که از آمریکا، ترکیه، بلغارستان، دانمارک، اوکرائین و ایران توسط دانشمندان این کشورها برایمان فرستاده شده بودند، مقایسه کردیم.
آزمایش‌های انجام گرفته روی نمونه‌های خشک شده از دریای سیاه شباهت کامل آنها را با نمونه‌های شکار شده از خلیج مکزیک نمایان می‌سازند که تفاوت آشکار با گونه‌های یافته شده در دریای بالتیک دارند.
نمونه‌های دریای بالتیک در جای خود شباهت‌های ژنتیکی با نمونه‌های فرستاده شده از نیوانگلند دارند. این بدین معنی است که دریای بالتیک و دریای شمال مورد تهاجم گونه‌های ساکن در کرانه‌های شمال ایالات متحده قرار گرفتند، درحالی که دریای سیاه و دریای کاسپین (مازندران) طعمه گونه ساکن کرانه‌های جنوب کشور آمریکا واقع گشتند. این همچنین به معنی منتفی بودن فرضیه نفوذ هیولای کاسپین از دریای سیاه به دریای بالتیک نیز است.
پژوهشگران همچنین مبهوت مانده بودند که هیولای کاسپین ( این عروس دریایی را از آن رو هیولای کاسپین می‌خوانند زیرا نخستین بار که اکوسیستمی دریایی بر اثر وجود آنها به هم ریخت، در دریای کاسپین یا مازندران بود)  چگونه ابتدا در دریای بالتیک تکثیر شده و سپس به دریای شمال حمله کرد.
این در حالی است که بیشتر کشتی‌های قاره‌پیما که از آمریکا به مقصد اروپا حرکت می‌کنند، در بنادری چون هامبورگ، روتردام و یا انت ورپن لنگر می‌اندازند که در کرانه‌های دریای شمال واقع شده‌اند.
گمان برده می‌شود که علت این امر ضریب بالای استانداردهای کشتی و معیارهای اروپای غربی است که مانع از آمدن کشتی‌هایی با استاندارد پایین به بنادر این کشورها می‌شود. در حالی که کشتی‌هایی که به مقصد کشورهای روسیه و فنلاند و دیگر کشورهای حومه دریای بالتیک حرکت می‌کنند و عمدتاً نیز از کشتی‌های خود این کشورها هستند، استانداردهای پایین‌تری را دارا هستند. همین طور کشتی‌هایی که در دریای سیاه و یا از راه کانال‌های کشیده شده میان دریای سیاه  و دریای کاسپین مراوده می‌کنند، استانداردهای کمتری را رعایت می‌کنند.
در حال حاضر پژوهشگران در مورد استعداد وفق دادن این گونه عروس دریایی با محیط زیست جدید خود بسیار کم می‌دانند. اما امری که واضح و مبرهن می‌نماید، آن است که این بلای نو به همین سادگی از میان نرفته و ناپدید نخواهد شد.

موافق(0)مخالف(0)

۲۰ Comments

  1. سلام
    به نظر شما آب توازن كشتي ها د رانتقال اين موجودات نقشي ندارند؟
    بدرود.

    پاسخ:

    کاملاً مؤثر هستند. اما نه در مورد دریای کاسپین!

    موافق(0)مخالف(0)
  2. مسعود

    این تغییر گونه ها چه ترسناک و تهدید آمیز به نظر می رسد .

    پاسخ:

    دقیقن درسته ... این تغییرهای انسان ساز می توانند عواقبی جبران ناپذیر به همراه آورند.

    موافق(0)مخالف(0)
  3. سلام اقای درویش ببخشید که اینجا دارم کامنت می ذارم .این هفته در رادیو ایران می خواهیم موضوع پایان دنیا رو از منظر محیط زیستی و نجومی بررسی کنیم . شما می تونید تو این بحث بهمون کمک کنید ؟ ببینید من این افراد را مد نظر داشتم . خوشحال میشم کمکم کنید ...
    جنابعالی! - دکتر کرمی - دکتر پژمان نوروزی - پوریا ناظمی - بابک امین تفرشی - سیاوش صفاریان پور

    اینکه ازتون خواستم کمک کنید واسه اینه که دوست ندارم بعد از پخش برنامه صاحبنظران این حوزه ، بنده رو به خاطر فقر محتوا مواخذه کنند ! با سپاس

    موافق(0)مخالف(0)
  4. سلام اقای درویش ببخشید که اینجا دارم کامنت می ذارم .این هفته در رادیو ایران می خواهیم موضوع پایان دنیا رو از منظر محیط زیستی و نجومی بررسی کنیم . شما می تونید تو این بحث بهمون کمک کنید ؟ ببینید من این افراد را مد نظر داشتم : جنابعالی! - دکتر کرمی - دکتر پژمان نوروزی - پوریا ناظمی - بابک امین تفرشی - سیاوش صفاریان پور

    اینکه ازتون خواستم کمک کنید واسه اینه که دوست ندارم بعد از پخش برنامه صاحبنظران این حوزه ، بنده رو به خاطر فقر محتوا مواخذه کنند ! با سپاس

    پاسخ:

    زنده باشید ... من درخدمتم.

    موافق(0)مخالف(0)
  5. پورنگ پورحسینی

    هشدار به جایی است...

    موافق(0)مخالف(0)
  6. سلام،
    جالب بود

    موافق(0)مخالف(0)
  7. درود بر محمد و پورنگ عزیز.

    موافق(0)مخالف(0)
  8. سلام
    مطلب جالبی بود.وباعث نگرانی .
    هر روز میام ببینم شاید متن سخنرانی روز ملی دماوند را اینجا گذاشتین تا دوباره اینجا بخونم ولی نمی بینم .
    بدرود

    پاسخ:

    درود بر شما و شرمنده ... به زودی انتشار خواهم داد.

    موافق(0)مخالف(0)
  9. http://siamak.aminus3.com/image/2010-06-12.html
    عکس(بالا) زیبا را ببینید . از کار های این عکاس عکس بسیار گویایی از فاجعه ی سد سازی در کارون سه را هم در لینک بعدی ببینید:

    http://siamak.aminus3.com/image/2010-05-14.html

    موافق(0)مخالف(0)
  10. ممنون فرشید جان. معلوم است که هنرمند توانایی است. عکس نخست که مثل نقاشی می ماند!

    موافق(0)مخالف(0)
  11. سلام/شما راجع به فوتبال/جام جهاني...نظري نداريد احيانا؟!

    موافق(0)مخالف(0)
  12. من هم مثل هر ايراني ديگر، رؤياپرداز خوبي هستم و دوست داشتم كه اينبار آن مارادوناي افسانه اي را در هيبت مربي هم مانند آن روزها افتخارآفرين و سرفراز ببينم. اما ديروز متوجه شدم كه چقدر بين رؤياها و واقعيت ها فاصله است! خوشحاليم از اين است كه اروند بر خلاف من و از همون اول مي گفت: هلند و آلمان در فينال به هم مي خورند و حريف ندارند! كه البته به نظر مي رسد پيش بيني اش دارد درست از آب درمي آيد!
    درود ...

    موافق(0)مخالف(0)
  13. رویای عزیز،
    آقای درویش عزیز،
    میان واقعیات جام جهانی و پندارها فاصله بیش از آنی هست که همه می انگاشتند.
    توجه شما را به مقاله زیر جلب میکنم.

    http://farhangi-sanati.blogspot.com/2010/06/blog-post_24.html

    موفق و پیروز باشید.
    فرهنگی - تاریخی - صنعتی

    موافق(0)مخالف(0)
  14. درود بر فرهاد گرامي و نكته سنج. مقاله شما را خواندم و متوجه تبعيض ها و نابرابريها در جهان فوتبال هستم و البته اين موضوع فقط به فوتبال و آفريقاي جنوبي هم ختم نمي شود.

    موافق(0)مخالف(0)
  15. سلام شرمنده دسترسی به شما امکان پذیر نیست . فقط جهت استحضار برنامه من فردا ساعت 15:30 پخش میشه به صورت زنده از رادیو ایران . خوشحال میشم شما در برنامه حضور داشته باشین .

    موافق(0)مخالف(0)
  16. سلام آقای درویش
    مطالب کوتاهی در مورد ارتباط مصرف گوشت و گیاهخواری نوشتم خوشحال می شوم بخوانید و نظرتان را بگویید.

    موافق(0)مخالف(0)
  17. با کمال میل.
    درود بر شما.

    موافق(0)مخالف(0)
  18. ngh

    با سلام مقاله ی هیولای مازندران بسیار مفید بود واقعا نهادی وجود نداره که از این میثراث های طبیعی ایران حمایت کنه؟؟؟؟

    موافق(0)مخالف(0)
  19. درود بر شما و ممنون از محبتتان.
    معاونت محیط دریایی سازمان حفاظت محیط زیست نهاد مد نظر شما است.

    موافق(0)مخالف(0)
  20. I’ve recently started a blog, the information you provide on this site has helped me tremendously. Thank you for all of your time & work.

    موافق(0)مخالف(0)

دیدگاه خود را بیان کنید