بایگانی دسته: بدون دسته بندی

تهدیدی که در منجیل به فرصت بدل شد!

این تصویر را نگاه کنید:

به درختان دقت کنید که چگونه تاب شدت وزش باد را نداشته و شکل رویشی شان متناسب با قدرت و جهت غالب وزش باد تغییر کرده است.

اینجا منجیل است، سرزمینی که به بادهای سرد و سوزانش مشهور بوده و امتدادش تا دشت شال در بویین زهرا ادامه می یابد؛ چالشی و تهدیدی که سبب شده بود تا زندگی و تولید در این سرزمین با لکنت روبرو شود.

اما … و اما …

حال به این تصویر نگاه کنید:

ماجرای منجیل، درس بزرگی برای همه ی ماست … این که همیشه می توان از هر تهدیدی، از هر چالشی؛ فرصت ساخت؛ اگر یادمان باشد و بماند که برای نگاه به یک رخداد، یک منظر دید وجود ندارد.

و برای کشف پنجره های جدید، باید از تلاطم ها نترسید …

حسرت نبرم به خواب آن مرداب

کآرام درون دشت شب خفته است

دریایم و نیست باکم از توفان

دریا همه عمر، خوابش آشفته است.

محمّدرضا شفیعی کدکنی

خلیج فارس در کتابخانه دیجیتال یونسکو

قدمت این نقشه کاملاً مشخص است

نمی‌دانم تاکنون گذرتان به کتابخانه دیجیتال جهان افتاده است یا خیر؟ کتابخانه‌ای که می‌تواند با یک کلیک و به صورتی مجانی کتاب مورد نظرتان را در هفت زبان زنده دنیا (انگلیسی، روسی، چینی، فرانسه، عربی، اسپانیایی و پرتقالی) در اختیارتان قرار دهد. نکته متمایز این کتابخانه ارزشمند – که اخیراً شروع به کار کرده – آن است که اغلب کتاب‌ها و اسناد موجود در آن در شمار اسناد تاریخی و معتبر جهان طبقه‌بندی می‌شوند و اینک به همت ۳۲ مؤسسه بین‌المللی متعلق به ۱۹ کشور جهان، میلیون‌ها برگ از این اسناد تحت هدایت یونسکو اسکن شده و دردسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است.

نقشه ایران-افغانستان و بلوچستان - 1898 میلادی

از جمله می‌توان به این نقشه اشاره کرد که تاریخ انتشار آن به سال ۱۸۹۸ میلادی می‌رسد و توسط مؤسسه‌ای آمریکایی در شیکاگو تهیه و منتشر شده است. جالب این که در این نقشه هنوز از پاکستان خبری نیست و به بلوچستان هند اشاره شده است. همچنین بسیاری از نام شهرهای ایران، هم‌اکنون تغییر کرده و مثلاً اینک سالهاست که به بندر معمره، خرمشهر می‌گویند. اما با این وجود خلیج فارس، همچنان خلیج فارس بوده و با عنوان Persian gulf از آن یاد شده است. باشد که دوستان شیخ‌نشین ما در جنوب کرانه‌های این خلیج همیشه فارس، دست از لجبازی برداشته و در برابر اسناد بین‌المللی کرنش کرده و واقعیت را بپذیرند.

خلیج فارس در 1898

برای تمامی انسان‌های فرهنگ‌دوستی که به چنین ابتکاری دست زده و آن را پیوسته به روز و غنی می‌سازند، آرزوی سعادت و نیک‌بختی بیشتر دارم.

و بدانیم پیش از مرجان، خلایی بود در اندیشه دریاها …

محیط های زیبای مرجانی

 

    بیش از چهار دهه از سروده شدن این شعر مانا توسط اندیشمند طبیعت‌مدار ایرانی، سهراب سپهری می‌گذرد و در طول تمامی این سال‌ها، هر چه که بشر بر غلظت دانش خود افزود، بیشتر دریافت که تا چه اندازه سپهری راست می‌گوید.
    تا جایی که امروز بی‌تعارف باید اعلام کرد: محیط‌های مرجانی برای آبزیان دریا، همان قدر ارزش دارند که جنگل‌ها برای ما و دیگر زیستمندان عالم خاکی.
    موضوع وقتی حادتر می‌شود که دریابیم: درخت با همه‌ی شکنندگی‌اش، به مراتب از توان بالاتری و انعطاف بیشتری برای مواجهه با شرایط نامطلوب محیط برخوردار است؛ در صورتی که مرجان‌ها در شمار آسیب‌پذیرترین و شکننده‌ترین پاره‌های زیست‌‌سپهر طبقه‌بندی می‌شوند؛ پاره‌هایی که به رغم شکنندگی و کندی فرآیند بازتولیدشان، در زمره‌ی مهم‌ترین زیستگاه‌های جهان به شمار می‌آیند.

 

aquaquest_sea-coral.jpgmll۳۴۶.jpgred-sea.jpg

     در بیان اهمیت محیط‌های مرجانی، کافی است بدانیم: به رغم آن که تنها کف یک هزارم دریاها را مرجان پوشانده، امّا بیش از ۷۵ درصد زیستمندان آبزی، وابسته به همین محیط‌ها هستند. چرا که این محیط‌های ناب، هم وظیفه‌ی لانه‌گزینی اغلب آبزیان دریایی را برعهده دارند و هم مهمترین منبع تغذیه‌ی آنها به شمار می‌روند.
    به دیگر سخن، مرگ مرجان‌ها، یعنی مرگ تمامی موجودات آبزی جهان! چرا که آن ۲۵ درصد باقیمانده نیز که به طور مستقیم به محیط‌های مرجانی وابسته نیستند، پس از مرگ آن ۷۵ درصد و تلاشی زنجیره‌ی غذایی دریایی، خواه ناخواه نابود خواهند شد.
    و حال تصور کنید دنیای بدون ماهی، چگونه دنیایی خواهد بود؟
   آیا ناقوس‌های پرطنین آن خلایی که هوشمندانه سهراب عزیز هشدارش را داده بود، حس می‌کنید و می‌شنوید؟ آیا می‌دانید هم‌اکنون وسعت مناطق مرده‌ی دریایی در جهان (مناطق فاقد اکسیژن)، بیش از دو برابر دهه‌ی ۱۹۸۰ میلادی است؟ و آیا می‌دانید، فراخی این مناطق مرگ‌آفرین و خطرناک دریایی، امروز از بزرگی مساحت کشور نیوزلند هم فزونی گرفته است؟
    وای بر ما …

    از همین روست که وقتی می‌شنویم: تنها محیط‌های مرجانی در ایالات متحده‌ی آمریکا سالی ۳۷۵ میلیارد دلار سوددهی دارند، نباید حیرت کنیم. و نباید متعجب شویم که چگونه در یک جزیره‌ی کوچک اقیانوس آرام، مثل گوام – آن گونه که اخیراً دکتر گلابی و دکتر خسروپناه به نگارنده منتقل کردند – میلیون‌ها دلار صرف حفاظت و حراست از این محیط‌های دریایی منحصر به فرد می‌شود.

    یادمان باشد:
    مرجان‌ها در هر ۱۰۰ سال، تنها بین یک تا ۵ سانتی‌متر رشد می‌کنند. یعنی: برای جبران هر سانتی‌متر از قطعات مرجانی، باید ۱۰۰ سال منتظر ماند و این مساله‌ای است که کمتر مورد دقت قرار گرفته است. به دیگر سخن، ارزش مرجان‌ها را می‌توان، همپای ارزش خاک در خشکی‌ها دانست، چرا که هر دو، بستر حیات و تولید به شمار می‌روند.

     و ما چه می‌کنیم؟!
    چقدر برای پاسداری از مرجان‌های زیبای خود در خلیج فارس هزینه می‌کنیم؟ اصلاً هزینه کردن برای پاسداری، پیشکش؛ بیاییم کاری کنیم که سالانه ۱۰ درصد از پساب آلوده و مواد نفتی که بی‌مهابای فرداها در این دریای نیلگون و مقدس ریخته می‌شود، بکاهیم. آیا این آرمان بزرگ و رؤیایی‌ای به شمار می‌رود؟!
     باور کنید، زنده نگه داشتن نام مقدس خلیج فارس، تنها در جنگ‌های رسانه‌ای و لابی‌های سیاسی و بیانیه‌های فردی و گروهی و پتیشن‌های اینترنتی خلاصه نمی‌شود؛ کمک به نجات مرجان‌ها، شناسه‌ای ماندگار و ارزشمند است که نشان می‌دهد: کدامیک از ملت‌های ساکن در حاشیه‌ی این نیلگون جاویدان پارسی، بیشتر به ماندگاری و حفظ توان زیست‌پالایی خلیج فارس متعهد و علاقه‌مند هستند.

هری پاتر هم به مقابله با جهان‌گرمایی رفت!

ناشر کتاب هری پاتر با شمارگان میلیونی‌اش به جمع جهان‌گرما ستیزان پیوست! اما ما …

ناشر جلد هفتم از کتاب پرطرفدار هری پاتر، ابتکاری ارزشمند به خرج داده و برای مقابله با کاهش ارزش‌های غیرقابل تبادل جنگل‌های سوزنی برگ کانادا، تا ۶۵ درصد از حجم کاغذهای مصرفی خویش را از نوع قابل بازیافت استفاده کرده و توانسته در این راه، مهر تأیید انجمن جهانی نظارت بر جنگل را نیز اخذ کند. همچنین با کاربست این رویه ارزشمند، نه‌تنها اتهام تشدید جهان‌گرمایی را از خود زدوده، بلکه – به قول مجتبی مجدیان عزیز – می‌تواند خود را طلایه‌دار و آغازگر تحولی عظیم در صنعت چاپ بداند.

 

اگر بتوان رنگی سبز به شخصیتهای مورد علاقه کودکان داد، خود می‌تواند کاری ارزشمند و زیست‌محیطی به شمار آید.

امید که این الگو در بین ناشرین وطنی نیز مورد استقبال قرار گرفته و گسترش یابد.